PV: Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi tiếp tục đặt trọng tâm vào cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh. Ông đánh giá thế nào về ý nghĩa của những thay đổi này?

Ông Nguyễn Kim Long

Ông Nguyễn Kim Long: Việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lần sửa đổi Luật Chứng khoán này cần được nhìn trong một bối cảnh rộng hơn. Đây không chỉ xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của thị trường, mà còn là yêu cầu về chính trị, pháp lý trong quá trình hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân. Việc sửa Luật cũng nhằm luật hóa phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính tại Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP.

Từ góc độ thành viên thị trường, chúng tôi đánh giá, đây là định hướng rất tích cực. Đối với thị trường chứng khoán, chi phí tuân thủ không chỉ bao gồm chi phí tài chính trực tiếp, mà còn là thời gian chuẩn bị hồ sơ, xử lý thủ tục và đặc biệt là chi phí cơ hội khi doanh nghiệp cần huy động vốn trong một khoảng thời gian thuận lợi của thị trường.

Do đó, việc loại bỏ những điều kiện, thành phần hồ sơ hoặc thủ tục không còn thực sự cần thiết có thể giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí, đồng thời nâng cao khả năng dự báo về thời gian thực hiện giao dịch. Khi chủ động hơn trong việc xác định thủ tục, thời gian và chi phí của một đợt phát hành, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong tiếp cận thị trường chứng khoán, góp phần phát triển nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, cắt giảm thủ tục không đồng nghĩa với cắt giảm tiêu chuẩn của thị trường. Điều quan trọng là từng bước chuyển từ quản lý nặng về thủ tục sang quản lý dựa trên rủi ro, chất lượng thông tin và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường.

Hoàn thiện khung khổ pháp lý được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển thị trường chứng khoán, nâng cao hiệu quả huy động vốn trung và dài hạn. Ảnh: Đức Thanh

PV: Dự thảo đề xuất đơn giản hóa điều kiện, hồ sơ chào bán chứng khoán ra công chúng. Theo ông, những thay đổi này có thể tác động thế nào đến khả năng huy động vốn và mở rộng nguồn cung hàng hóa trên thị trường?

Ông Nguyễn Kim Long: Một trong những định hướng sửa đổi đáng chú ý là bãi bỏ điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu bán được cho nhà đầu tư trong đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), đồng thời cắt giảm một số thành phần hồ sơ, đơn giản hóa trình tự, thủ tục đăng ký chào bán.

Đây là hướng cải cách có ý nghĩa đối với doanh nghiệp muốn tiếp cận thị trường vốn. IPO là quá trình chịu ảnh hưởng lớn từ điều kiện thị trường. Thời gian chuẩn bị và thực hiện càng kéo dài thì chi phí càng cao, đồng thời doanh nghiệp càng có nguy cơ bỏ lỡ thời điểm thuận lợi để huy động vốn.

Những cải cách được triển khai trước đó thông qua Nghị định số 245/2025/NĐ-CP đã hướng tới tháo gỡ vướng mắc trong chào bán, phát hành và niêm yết chứng khoán. Việc tiếp tục đơn giản hóa quy trình, nâng cao tính dự báo của thủ tục IPO và niêm yết có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch huy động vốn.

Ở góc độ rộng hơn, một quy trình IPO và niêm yết minh bạch, thuận tiện cũng có thể tạo thêm động lực để các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam cân nhắc huy động vốn và niêm yết trên thị trường chứng khoán trong nước. Đây là nguồn hàng hóa tiềm năng, bởi Việt Nam có nhiều doanh nghiệp FDI quy mô lớn, hoạt động lâu năm trong các ngành sản xuất, tiêu dùng và xuất khẩu.

Tuy nhiên, đơn giản hóa thủ tục IPO không có nghĩa là hạ thấp tiêu chuẩn đối với doanh nghiệp chào bán chứng khoán ra công chúng. Khi giảm bớt các điều kiện và thủ tục mang tính tiền kiểm, yêu cầu về chất lượng bản cáo bạch, công bố thông tin, trách nhiệm của tổ chức phát hành và các tổ chức trung gian, cũng như hậu kiểm và bảo vệ nhà đầu tư càng trở nên quan trọng.

Mục tiêu của cải cách IPO không chỉ là có thêm doanh nghiệp thực hiện chào bán, mà quan trọng hơn là xây dựng quy trình tiếp cận thị trường nhanh hơn, minh bạch hơn và có khả năng dự báo tốt hơn, qua đó thu hút thêm những doanh nghiệp có chất lượng tham gia thị trường vốn Việt Nam.

PV: Dự thảo Luật cũng đề xuất điều chỉnh một số quy định liên quan đến quỹ hoán đổi danh mục (ETF) nhằm tháo gỡ vướng mắc và tạo điều kiện phát triển sản phẩm đầu tư mới. Ông đánh giá thế nào về ý nghĩa của những thay đổi này?

Ông Nguyễn Kim Long: Một hướng sửa đổi đáng chú ý là cho phép ETF tiếp nhận, hoán đổi các loại tài sản khác theo quy định của Chính phủ để lấy chứng chỉ quỹ, thay vì chỉ giới hạn ở danh mục chứng khoán cơ cấu như hiện nay. Đề xuất này tạo thêm dư địa nghiên cứu phát triển các loại hình ETF mới, phù hợp với nhu cầu đầu tư ngày càng đa dạng của thị trường.

Một thay đổi khác là xử lý giới hạn đầu tư đối với chứng khoán cơ cấu thuộc chỉ số tham chiếu của ETF. Trong thực tế, khi quy mô quỹ tăng lên, việc mô phỏng sát chỉ số có thể khiến tỷ trọng nắm giữ một số cổ phiếu vượt giới hạn đầu tư chung.

Nếu quy định không phù hợp với đặc thù của ETF, quỹ có thể phải bán bớt tài sản hoặc hạn chế tiếp nhận thêm vốn, trong khi mục tiêu của ETF là mô phỏng sát chỉ số tham chiếu. Vì vậy, việc hoàn thiện quy định có thể giúp các quỹ mô phỏng chỉ số hiệu quả hơn, giảm những giao dịch điều chỉnh mang tính kỹ thuật và tạo thêm dư địa mở rộng quy mô.

Về dài hạn, mở rộng phạm vi tài sản và tạo điều kiện phát triển các loại ETF mới có thể giúp thị trường xây dựng hệ sinh thái sản phẩm đa dạng hơn, hỗ trợ nhà đầu tư phân bổ tài sản và tạo thêm các kênh thu hút vốn dài hạn.

PV: Dự thảo còn làm rõ cơ sở pháp lý cho một số dịch vụ của công ty chứng khoán. Theo ông, điều này có ý nghĩa như thế nào đối với vai trò của các tổ chức trung gian và yêu cầu quản trị rủi ro?

Ông Nguyễn Kim Long: Một hướng sửa đổi quan trọng là làm rõ cơ sở pháp lý cho một số dịch vụ của công ty chứng khoán đã phát sinh trong thực tiễn, trong đó có dịch vụ đại diện người sở hữu trái phiếu đối với công ty chứng khoán được cấp phép nghiệp vụ bảo lãnh phát hành và dịch vụ đại lý quản lý tài sản bảo đảm trong phạm vi được pháp luật quy định.

Tôi đánh giá đây là hướng đi tích cực. Một thị trường vốn phát triển không chỉ cần thêm sản phẩm và doanh nghiệp niêm yết, mà còn cần hệ thống tổ chức trung gian đủ năng lực cung cấp dịch vụ trong toàn bộ vòng đời của giao dịch.

Việc luật hóa và làm rõ cơ sở pháp lý cho các dịch vụ này giúp xác định rõ hơn vai trò, phạm vi hoạt động và trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ, đồng thời tạo thuận lợi cho công tác quản lý, giám sát và bảo vệ quyền lợi của khách hàng, nhà đầu tư.

Về dài hạn, khuôn khổ pháp lý được hoàn thiện có thể tạo điều kiện để công ty chứng khoán phát triển từ mô hình chủ yếu cung cấp dịch vụ môi giới và giao dịch sang vai trò trung gian thị trường vốn toàn diện hơn, hỗ trợ doanh nghiệp từ tư vấn, cấu trúc, phân phối giao dịch đến các dịch vụ sau phát hành.

Tuy nhiên, cơ hội mở rộng dịch vụ cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị xung đột lợi ích, phân định trách nhiệm và quản trị rủi ro, đặc biệt khi một công ty chứng khoán có thể đảm nhiệm nhiều vai trò trong cùng một giao dịch. Bên cạnh đó, việc mở rộng hoạt động của tổ chức trung gian cần đi đôi với việc xác định rõ phạm vi, trách nhiệm pháp lý, quản trị xung đột lợi ích và bảo vệ nhà đầu tư.

PV: Xin cảm ơn ông!