Trình bày tờ trình, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho hay phạm vi điều chỉnh tại dự thảo Luật này được sửa đổi theo hướng không quy định cụ thể nội dung “sử dụng vốn, tài sản tại doanh nghiệp” như tại Luật số 69.
Theo đó, việc sử dụng vốn, tài sản được quy định theo hướng “đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp”; các quy định về huy động vốn; mua, bán, sử dụng tài sản cố định; quản lý nợ phải thu, phải trả được giao cho doanh nghiệp quyết định nhằm xác định rõ Nhà nước là chủ sở hữu đầu tư vốn, quản lý theo phần vốn góp tại doanh nghiệp, không can thiệp hành chính vào hoạt động của doanh nghiệp; tăng cường phân cấp mạnh gắn với trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp.
 |
| Tại phiên họp sáng 7/10, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn trình bày tờ trình về dự án Luật. |
Về đối tượng áp dụng, Chính phủ thống nhất dự thảo Luật không đưa đối tượng doanh nghiệp có vốn nhà nước đầu tư khác vào trong phạm vi điều chỉnh của Luật và giao cho doanh nghiệp có vốn đầu tư của nhà nước chịu trách nhiệm.
| Tại Điều 2 dự thảo về đối tượng áp dụng gồm: Doanh nghiệp nhà nước theo quy định của luật doanh nghiệp, tổ chức tín dụng do nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở lên; Cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn, người đại diện chủ sở hữu vốn và tổ chức tín dụng có vốn đầu tư của nhà nước; Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. |
Với bố cục gồm 8 chương và 62 điều, dự thảo Luật đã bám sát vào mục đích, quan điểm chỉ đạo và cụ thể hóa nội dung 6 nhóm chính sách khi đề nghị xây dựng dự án Luật.
Cụ thể, tại Chương II quy định về Quản lý vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp đã xác định rõ nội dung quản lý vốn nhà nước; quy định cụ thể nhiệm vụ và quyền hạn của Chính phủ, các bộ, ngành, UBND cấp tỉnh theo hướng Chính phủ thống nhất quản lý vốn thông qua cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn, cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn quản lý theo phần vốn tại doanh nghiệp có vốn đầu tư của nhà nước.
Thủ tướng Chính phủ thực hiện một số quyền của chủ sở hữu vốn tại một số doanh nghiệp có vốn nhà nước đầu tư lớn, giữ vị trí, vai trò chủ đạo, then chốt, quan trọng quốc gia của nền kinh tế trong từng thời kỳ; giao cho cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn thực hiện các quyền hạn, nghĩa vụ như một nhà đầu tư và bình đẳng như các nhà đầu tư khác, còn lại giao cho doanh nghiệp chịu trách nhiệm.
Trên cơ sở đó quy định cụ thể thẩm quyền về công tác nhân sự, chiến lược kinh doanh, kế hoạch kinh doanh hàng năm và phân phối lợi nhuận của doanh nghiệp. Thủ tướng Chính phủ chỉ quyết định nhân sự người đứng đầu, chiến lược kinh doanh của một số doanh nghiệp giữ vị trí, vai trò chủ đạo, then chốt, quan trọng quốc gia theo danh sách cụ thể trong từng thời kỳ.
Về nguyên tắc, thứ tự phân phối lợi nhuận sau thuế, Chính phủ đề xuất trích không quá 50% vào Quỹ Đầu tư phát triển để tại doanh nghiệp để đầu tư bổ sung vốn vào doanh nghiệp thực hiện các dự án đầu tư kinh doanh, dự án tăng cường năng lực quản trị của doanh nghiệp. Số dư Quỹ Đầu tư phát triển để tại doanh nghiệp khi doanh nghiệp không có nhu cầu, chưa có kế hoạch sử dụng được nộp về ngân sách nhà nước (NSNN) hoặc điều chuyển giữa các doanh nghiệp theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Phần còn lại sau khi sử dụng, trích lập các quỹ theo quy định, doanh nghiệp nộp NSNN.
Theo phương án này, ước tính số nộp NSNN từ nguồn lợi nhuận, cổ tức được chia sẽ giảm khoảng 19.847 tỷ đồng/năm và doanh nghiệp được sử dụng nguồn này để bổ sung vốn điều lệ tương ứng là 19.847 tỷ đồng (theo số quyết toán thu NSNN năm 2021 đã được Quốc hội phê chuẩn với tổng số nộp ngân sách từ cổ tức, lợi nhuận, lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp là 69.463 tỷ đồng).
 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải điều hành phiên họp |
| Riêng đối với nhóm chính sách về quản trị doanh nghiệp khi đề xuất chính sách, tiếp thu ý kiến các doanh nghiệp, đơn vị, bộ, ngành, Chính phủ đề xuất dự thảo Luật theo hướng không đưa các nội dung tại Chương IV của Luật Doanh nghiệp vào các Điều, khoản tương ứng tại Luật này. Đối với quy định Chủ tịch HĐTV không được kiêm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc của công ty và doanh nghiệp khác hiện đang được quy định tại Điều 95 của Luật Doanh nghiệp, trường hợp cấp có thẩm quyền cho phép được kiêm nhiệm thì giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền sửa đổi. |
Đồng thời tiếp thu ý kiến về phân cấp mạnh hơn cho cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn, doanh nghiệp so với mức phân cấp khi đề xuất xây dựng chính sách, dự thảo quy định cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn quyết định chủ trương dự án đầu tư thuộc nhóm A theo quy định của Luật Đầu tư công hoặc có tổng mức đầu tư bằng mức từ 50% vốn điều lệ ghi trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của doanh nghiệp có vốn đầu tư của nhà nước 100% vốn điều lệ hoặc có ý kiến để người đại diện vốn biểu quyết quyết định chủ trương dự án đầu tư của doanh nghiệp có vốn đầu tư của nhà nước từ trên 50% đến dưới 100% vốn điều lệ. Doanh nghiệp quyết định phê duyệt và thực hiện dự án đầu tư còn lại.
Thẩm tra dự án Luật, đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban Tài chính Ngân sách tán thành với tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết ban hành Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp thay thế Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp (Luật số 69). Tuy nhiên, qua nghiên cứu, dự án Luật còn nhiều nội dung, chính sách mới cần tiếp tục đánh giá tác động kỹ lưỡng để đảm bảo chất lượng dự án Luật.
Quán triệt sâu sắc tinh thần đổi mới trong công tác xây dựng pháp luật của Hội nghị lần thứ mười Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII, để khẩn trương tháo gỡ, sửa đổi các vướng mắc về quy định pháp lý gây cản trợ hoạt động, hiệu quả của doanh nghiệp nhà nước, đa số ý kiến trong cơ quan thẩm tra thống nhất trình Quốc hội xem xét dự án Luật này tại Kỳ họp thứ 8.
Tuy nhiên, để đảm bảo chất lượng dự án Luật trình Quốc hội, đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan soạn thảo, các cơ quan có liên quan khẩn trương tiếp thu, hoàn chỉnh các nội dung cụ thể được nêu ra tại báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách Lê Quang Mạnh đề nghị.
