Sáng ngày 18/9, Bộ Tài chính tổ chức hội nghị tổng kết thực hiện Luật Quốc phòng năm 2018, Luật Dân quân tự vệ năm 2019 và Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh năm 2013 trong Bộ.

Số lượng cán bộ được bồi dưỡng ngày càng tăng

Phát biểu tại hội nghị, ông Tô Anh Vũ - Phó Cục trưởng Cục Kế hoạch - Tài chính, Bộ Tài chính cho biết, 3 luật là những văn bản pháp lý quan trọng, tạo cơ sở để Bộ Tài chính triển khai các nhiệm vụ quốc phòng, quân sự, xây dựng lực lượng dân quân tự vệ và giáo dục quốc phòng, an ninh trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao.

“Qua tổng kết cho thấy, việc triển khai 3 luật tại Bộ Tài chính đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo đã được thực hiện thống nhất, đồng bộ” - ông Tô Anh Vũ nêu.

Ông Tô Anh Vũ – Cục phó Cục Kế hoạch - Tài chính, Bộ Tài chính. Ảnh: Đức Thanh

Theo báo cáo tại hội nghị, trong quá trình thực hiện, Đảng ủy và lãnh đạo Bộ Tài chính xác định công tác quốc phòng, quân sự, dân quân tự vệ và giáo dục quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ thường xuyên. Các đơn vị đã tổ chức phổ biến, quán triệt các quy định pháp luật; duy trì hoạt động của Ban Chỉ huy Quân sự Bộ và lực lượng tự vệ; thực hiện đăng ký, quản lý, huấn luyện, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh, đồng thời phối hợp với cơ quan quân sự địa phương trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

“Đặc biệt, công tác giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh được triển khai đồng bộ, bài bản với số lượng cán bộ thuộc các nhóm đối tượng được bồi dưỡng ngày càng tăng” - ông Tô Anh Vũ cho biết.

Từ tổ chức lực lượng đến giáo dục quốc phòng, an ninh

Cho biết kết quả thực hiện đối với từng luật, báo cáo tại hội nghị cho biết, đối với Luật Quốc phòng, các đơn vị thuộc Bộ đã tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật gắn với sinh hoạt chính trị, Ngày Pháp luật Việt Nam và các hoạt động của cơ quan, đơn vị. Việc triển khai các nhiệm vụ quốc phòng được lồng ghép với công tác xây dựng tổ chức Đảng, xây dựng cơ quan, đơn vị; đồng thời chú trọng phối hợp với cơ quan quân sự, công an và chính quyền địa phương trong bảo đảm an ninh, an toàn, phòng thủ dân sự, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn.

Việc thực hiện Luật Dân quân tự vệ tập trung vào củng cố tổ chức, quản lý, đăng ký, tuyển chọn, huấn luyện lực lượng tự vệ và thực hiện các chế độ, chính sách theo quy định. Lực lượng tự vệ tại các đơn vị phối hợp với cơ quan quân sự, công an và chính quyền địa phương trong bảo vệ cơ quan, tham gia các nhiệm vụ bảo đảm an ninh, an toàn và phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai.

Với Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh, Bộ Tài chính tổ chức rà soát, phân loại và bồi dưỡng theo các nhóm đối tượng. Số liệu tổng hợp cho thấy có 142 công chức thuộc đối tượng 1, 1.456 thuộc đối tượng 2, 10.388 thuộc đối tượng 3 và 42.150 thuộc đối tượng 4 đã được thống kê phục vụ công tác bồi dưỡng.

Các trường thuộc Bộ cũng phối hợp với cơ quan quân sự và các trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh để tổ chức giảng dạy cho sinh viên. Báo cáo cho biết 100% sinh viên thuộc diện phải học đã hoàn thành chương trình giáo dục quốc phòng và an ninh theo yêu cầu.

Tại hội nghị, ý kiến từ các đơn vị cho thấy việc triển khai 3 luật đang chịu tác động khá rõ từ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đặc điểm hoạt động của từng hệ thống.

Đại diện Kho bạc Nhà nước, bà Tô Thị Hà cho biết, giai đoạn 2013–2025, hệ thống Kho bạc đã cử 2.048 lượt công chức tham gia bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh. Nếu năm 2024 có 570 lượt công chức được bồi dưỡng thì năm 2025 chỉ còn 38 lượt, chủ yếu do quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy. Kho bạc Nhà nước dự kiến tiếp tục tổ chức bồi dưỡng cho những trường hợp chưa được tham gia.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Đức Thanh

Đáng chú ý, trước số lượng lớn cán bộ thuộc đối tượng 4 và yêu cầu chuyển đổi số, Kho bạc đề nghị nghiên cứu hình thức bồi dưỡng trực tuyến đối với nhóm này, trong khi các đối tượng 1, 2 và 3 tiếp tục học trực tiếp.

Ông Nguyễn Thế Hùng - đại diện Học viện Tài chính cũng cho biết, nội dung giáo dục quốc phòng và an ninh được lồng ghép trong các tuần sinh hoạt chính trị, hoạt động Đoàn - Hội và các kênh thông tin của Học viện. Mỗi năm, Học viện phối hợp đưa hơn 4.000 sinh viên đi học giáo dục quốc phòng và an ninh. Tuy nhiên, phần lớn giảng viên được phân công kiêm nhiệm nên việc tổ chức, chỉ đạo công tác này còn có những hạn chế; Học viện đề nghị tăng cường ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số.

Trong khi đó, đại diện đến từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam cũng lưu ý đặc thù của hệ thống dọc, với tổ chức quân sự, tự vệ được triển khai trong toàn ngành. Do đó, đơn vị đề nghị Bộ Tài chính có hướng dẫn cụ thể hơn đối với các đơn vị thuộc hệ thống dọc, bảo đảm vừa thực hiện thống nhất nhiệm vụ quốc phòng, an ninh của Bộ, vừa đáp ứng yêu cầu đặc thù của từng ngành. Bảo hiểm Xã hội Việt Nam cũng đồng tình với việc tăng cường đào tạo trực tuyến, nhất là đối với đối tượng 4; hàng năm đơn vị xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát và thực hiện ít nhất 3 - 4 cuộc tại các đơn vị…

Những ý kiến này cho thấy cùng một hệ thống pháp luật nhưng cách tổ chức thực hiện có những yêu cầu khác nhau tùy mô hình tổ chức, đặc điểm hoạt động và quy mô lực lượng. Đặc biệt, việc sắp xếp bộ máy, chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số đang đặt ra yêu cầu điều chỉnh cách thức tổ chức, quản lý và bồi dưỡng.

Rà soát pháp luật trước yêu cầu mới

Bên cạnh kết quả đạt được, Bộ Tài chính cũng chỉ ra một số nội dung cần tiếp tục nghiên cứu. Một số quy định của Luật Quốc phòng được xây dựng trong bối cảnh tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương trước đây, do đó cần rà soát để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phân cấp, phân quyền hiện nay.

Do đó, Bộ Tài chính đề nghị nghiên cứu, hoàn thiện quy định về mô hình, vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Ban Chỉ huy Quân sự tại các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và doanh nghiệp nhà nước; đồng thời rà soát các quy định liên quan đến khu vực phòng thủ, động viên quốc phòng và kết hợp quốc phòng với phát triển kinh tế - xã hội.

Một nội dung khác được đề nghị cập nhật là các yêu cầu quốc phòng trong điều kiện mới, trong đó có những vấn đề liên quan đến chiến tranh thông tin, tác chiến điện tử, chiến tranh không gian mạng và chiến tranh năng lượng.

Đối với Luật Dân quân tự vệ, Bộ đề nghị rà soát các quy định về tổ chức lực lượng, nhất là điều kiện thành lập Ban Chỉ huy Quân sự tại đơn vị sự nghiệp công lập, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp nhà nước sau quá trình sắp xếp, hợp nhất. Nội dung, thời gian huấn luyện cũng được đề nghị gắn hơn với nhiệm vụ chuyên môn của từng ngành, lĩnh vực.

Bộ đồng thời đề xuất nghiên cứu điều chỉnh độ tuổi thực hiện nghĩa vụ tham gia dân quân tự vệ theo hướng nam từ đủ 18 đến 50 tuổi, nữ từ đủ 18 đến 45 tuổi; trường hợp tình nguyện có thể kéo dài hơn theo quy định.

Với Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh, các nhóm đối tượng, nội dung và hình thức bồi dưỡng cũng cần được cập nhật cho phù hợp với tổ chức bộ máy mới. Việc ứng dụng chuyển đổi số, tổ chức học trực tuyến đối với phần lý thuyết được đề nghị nghiên cứu để giảm thời gian, chi phí, đồng thời thống nhất nội dung đào tạo.

Kết luận hội nghị, ông Tô Anh Vũ cho biết, Cục Kế hoạch - Tài chính sẽ tiếp thu các ý kiến tại hội nghị, hoàn thiện báo cáo tổng kết của Bộ Tài chính để báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương và Bộ Quốc phòng; đồng thời tiếp tục tham mưu hoàn thiện chính sách, pháp luật về quốc phòng, quân sự, dân quân tự vệ trong phạm vi chức năng của Bộ.

Đặc biệt, thời gian tới Cục Kế hoạch Tài chính tiếp tục nghiên cứu, cập nhật các quy định mới, tăng cường theo dõi, đánh giá việc thực hiện pháp luật và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dữ liệu, nhất là công tác giáo dục quốc phòng và an ninh đối với đối tượng 4.