Chính sách đặc thù cho nhà ở xã hội: Đột phá nhưng cũng có nguy cơ sơ hở, lạm dụng

Hoàng Yến
(TBTCO) - Theo Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp, các chính sách thí điểm về chính sách đặc thù cho nhà ở xã hội rất thông thoáng để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nguy cơ sơ hở, lạm dụng dẫn đến tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.
aa

Sáng 20/5, Quốc hội đã nghe tờ trình, báo cáo về dự thảo Nghị quyết thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội.

Cắt giảm, rút ngắn nhiều thủ tục, quy trình

Theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo Nghị quyết quy định Quỹ Nhà ở quốc gia là Quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách được thành lập ở trung ương và địa phương.

Chính sách đặc thù cho nhà ở xã hội: Đột phá nhưng cũng có nguy cơ sơ hở, lạm dụng
Các đại biểu tham dự phiên họp sáng 20/5.

Quỹ được hình thành từ nguồn ngân sách nhà nước cấp, tiếp nhận nguồn hỗ trợ tự nguyện, nguồn đóng góp của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, nguồn thu từ việc đóng tiền tương đương giá trị quỹ đất đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở, nguồn từ bán nhà ở thuộc tài sản công và các nguồn huy động hợp pháp khác.

Dự thảo quy định trường hợp đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở có địa điểm làm việc cách xa nơi có nhà ở thuộc sở hữu của mình thì điều kiện về nhà ở để được mua, thuê mua nhà ở xã hội gần địa điểm làm việc là chưa được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội, chưa được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở, chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình.

Trường hợp có nhà ở thuộc sở hữu của mình thì khoảng cách ngắn nhất từ nơi có nhà ở thuộc sở hữu của mình đến địa điểm làm việc phải từ 30 km trở lên.

Quỹ thực hiện chức năng đầu tư xây dựng, tạo lập quỹ nhà ở xã hội, nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thuê mua, thuê.

Để đẩy nhanh tiến độ, rút ngắn thời gian đầu tư xây dựng các dự án nhà ở xã hội, dự thảo quy định UBND cấp tỉnh giao chủ đầu tư, hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.

Bộ Quốc phòng, Bộ Công an giao chủ đầu tư, hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân sau khi được UBND cấp tỉnh thống nhất bằng văn bản danh mục dự án, vị trí khu đất để đầu tư xây dựng nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân.

Dự thảo cũng quy định dự án đầu tư xây dựng, vị trí khu đất để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội chưa có quy hoạch chi tiết đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, hoặc có yêu cầu điều chỉnh quy hoạch chi tiết thì không phải thực hiện thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết.

Đồng thời, bỏ thủ tục thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng. Trường hợp công trình nhà ở xã hội thuộc dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội được đề xuất áp dụng thiết kế mẫu, thiết kế điển hình đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố thì được miễn giấy phép xây dựng.

Việc lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng để thực hiện các gói thầu thuộc dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, công trình nhà ở xã hội bằng nguồn vốn đầu tư công, nguồn tài chính công đoàn, vốn của doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ được thực hiện theo hình thức chỉ định thầu rút gọn theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

Về giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội, chủ đầu tư tự xây dựng, thuê tư vấn có đủ điều kiện năng lực về hoạt động xây dựng để thẩm tra trước khi chủ đầu tư phê duyệt giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội.

Sau khi hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng, chủ đầu tư có trách nhiệm thực hiện kiểm toán, quyết toán về chi phí đầu tư xây dựng của dự án theo quy định và gửi hồ sơ đến cơ quan chuyên môn cấp tỉnh nơi có dự án để kiểm tra giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội.

Dự thảo cũng quy định UBND cấp tỉnh có trách nhiệm sử dụng ngân sách nhà nước để thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngoài phạm vi dự án nhà ở xã hội.

Trường hợp chủ đầu tư có quyền sử dụng đất hoặc sử dụng đất do thỏa thuận nhận chuyển quyền sử dụng đất thì Nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư số tiền chủ đầu tư đã chi trả để thỏa thuận nhận chuyển quyền sử dụng đất hoặc số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất mà nhà nước giao, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất.

Trường hợp nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án mà chủ đầu tư đã tự nguyện ứng trước kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thì kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được nhà nước hoàn trả hoặc khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính phải nộp cho nhà nước.

Đánh giá kỹ tác động đến nguồn lực nhà nước

Qua thẩm tra, Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) lưu ý, các chính sách được đề nghị trong dự thảo Nghị quyết đều là những chính sách mới, lớn, có tác động sâu rộng đến nguồn lực nhà nước, quyền, nghĩa vụ của các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân. Nhiều giải pháp đột phá rất thông thoáng, tuy cần thiết để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nguy cơ sơ hở, lạm dụng dẫn đến tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

Chính sách đặc thù cho nhà ở xã hội: Đột phá nhưng cũng có nguy cơ sơ hở, lạm dụng
Chủ nhiệm UBTPPL Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo thẩm tra

Do đó, UBPLTP đề nghị dự thảo Nghị quyết cần bổ sung quy định giao Chính phủ có trách nhiệm xây dựng cơ chế phòng ngừa sơ hở, tiêu cực, tham nhũng, tránh việc trục lợi chính sách gây thất thoát, lãng phí nguồn lực, bảo đảm chất lượng xây dựng nhà ở xã hội.

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị quyết bổ sung 3 chính sách mới so với Kết luận của Bộ Chính trị, do đó, đề nghị Chính phủ báo cáo xin ý kiến chỉ đạo của cấp có thẩm quyền về nội dung này.

Đối với các cơ chế, chính sách đặc thù của dự thảo Nghị quyết, UBPLTP đề nghị cân nhắc về quy định Nhà nước hoàn trả tiền cho chủ đầu tư trong trường hợp chủ đầu tư có quyền sử dụng đất hoặc thỏa thuận nhận chuyển quyền sử dụng đất.

Nhiều ý kiến trong UBPLTP cho rằng đây là nội dung có tác động lớn đến nguồn lực nhà nước nhưng chưa có đánh giá tác động chính sách kỹ lưỡng, chưa được báo cáo và có sự chấp thuận của cấp có thẩm quyền.

Trong khi đó, dự thảo Nghị quyết chưa xác định rõ thời điểm thực hiện việc hoàn trả nên có thể dẫn đến tùy nghi trong thực hiện, có nguy cơ gây ra sơ hở, thất thoát, tiêu cực.

Bên cạnh đó, một số ý kiến đồng ý với chính sách này nhưng cần báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền. Đồng thời, cần quy định chặt chẽ thời điểm hoàn trả, có thể phải đến khi chủ đầu tư hoàn thành dự án, tránh trường hợp chủ đầu tư vi phạm nghĩa vụ dẫn đến mục tiêu xây dựng nhà ở xã hội không đạt được, làm thất thoát nguồn lực mà Nhà nước đã hoàn trả./.

Hoàng Yến

Đọc thêm

Đấu giá hạn ngạch nhập khẩu đường năm 2026: 4 doanh nghiệp được phân giao 75.000 tấn

Đấu giá hạn ngạch nhập khẩu đường năm 2026: 4 doanh nghiệp được phân giao 75.000 tấn

(TBTCO) - 4 doanh nghiệp được phân giao tổng cộng 75.000 tấn đường nhập khẩu qua đấu giá, tương đương 53,95% tổng lượng hạn ngạch thuế quan 139.000 tấn được công bố cho năm 2026.
Dây cáp điện CADIVI trong xu hướng công trình xanh

Dây cáp điện CADIVI trong xu hướng công trình xanh

(TBTCO) - Số lượng công trình xanh tại Việt Nam tăng nhanh, trong khi dây cáp điện thân thiện với môi trường được sản xuất trong nước vẫn còn hạn chế. Công ty cổ phần Dây cáp điện Việt Nam (CADIVI) vừa trở thành doanh nghiệp dây cáp điện Việt Nam đầu tiên đạt chứng nhận SGBP cấp độ dẫn đầu, mức cao nhất của chương trình.
Tăng trưởng kinh tế cuối năm nhìn từ dòng vốn và "sức khỏe" doanh nghiệp

Tăng trưởng kinh tế cuối năm nhìn từ dòng vốn và "sức khỏe" doanh nghiệp

(TBTCO) - Sản xuất và đầu tư tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong chặng cuối năm 2026. Cùng với đó, "sức khỏe" tài chính doanh nghiệp và khả năng huy động vốn là những yếu tố đáng chú ý trong bức tranh tăng trưởng.
Thiếu vốn, doanh nghiệp Việt khó tham gia sâu chuỗi cung ứng toàn cầu

Thiếu vốn, doanh nghiệp Việt khó tham gia sâu chuỗi cung ứng toàn cầu

(TBTCO) - Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã làm chủ công nghệ, tiếp cận được thị trường xuất khẩu nhưng vẫn khó mở rộng sản xuất do thiếu vốn. Áp lực đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc và quản trị từ nhà mua hàng quốc tế càng khiến nhu cầu vốn trở nên cấp thiết, nếu doanh nghiệp muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bộ Công thương đề xuất 5 giải pháp đưa Cần Thơ thành trung tâm logistics Đồng bằng sông Cửu Long

Bộ Công thương đề xuất 5 giải pháp đưa Cần Thơ thành trung tâm logistics Đồng bằng sông Cửu Long

(TBTCO) - Phát triển logistics gắn với chuỗi giá trị, đa dạng hóa hoạt động xuất nhập khẩu qua hệ thống cảng và tăng cường kết nối với Trung Quốc là những định hướng trọng tâm được Bộ Công thương đề xuất nhằm đưa Cần Thơ trở thành đầu mối logistics, thương mại xuất nhập khẩu của Đồng bằng sông Cửu Long
Thép cán nguội Việt Nam vào EU chịu thuế chống bán phá giá 16%

Thép cán nguội Việt Nam vào EU chịu thuế chống bán phá giá 16%

(TBTCO) - Từ ngày 17/11/2026, thép cán nguội Việt Nam xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) chính thức chịu thuế chống bán phá giá 16%. Biện pháp này có thể làm tăng chi phí xuất khẩu, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường châu Âu.
Vinh danh các Sáng kiến thúc đẩy chuyển đổi kép tại Việt Nam

Vinh danh các Sáng kiến thúc đẩy chuyển đổi kép tại Việt Nam

Giải thưởng Sáng kiến chuyển đổi kép Việt Nam 2026 đã lựa chọn, vinh danh những giải pháp tiêu biểu của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong kết hợp chuyển đổi số với chuyển đổi xanh. Không chỉ ghi nhận những sáng kiến có tính ứng dụng, giải thưởng còn tạo cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận hỗ trợ kỹ thuật, hoàn thiện kế hoạch hành động và đưa các giải pháp chuyển đổi kép vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh.
Doanh nghiệp có thể bị phạt tới 5% doanh thu vì vi phạm dữ liệu cá nhân

Doanh nghiệp có thể bị phạt tới 5% doanh thu vì vi phạm dữ liệu cá nhân

Vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân có thể bị phạt tới 3 tỷ đồng; riêng hành vi vi phạm quy định về chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới có thể bị phạt tới 5% doanh thu năm trước liền kề. Doanh nghiệp cần khẩn trương rà soát hệ thống thông tin, quy trình lưu trữ và quản lý dữ liệu để hạn chế rủi ro pháp lý, tài chính.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều