Tiếp tục Kỳ họp thứ Hai, sáng ngày 18/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về tình hình thực hiện kinh tế xã hội, ngân sách, đầu tư công năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027.

Tạo đột phá trong huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực

Thảo luận tại tổ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá bức tranh kinh tế - xã hội 9 tháng đầu năm có nhiều điểm sáng, hết sức đáng mừng. Trong đó, tăng trưởng GDP cả nước đạt 9,01%; các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, xây dựng hệ thống chính trị và công tác đối ngoại đều được tăng cường. “Đây là kết quả rất đáng ghi nhận, là mức tăng trưởng mà chúng ta mong đợi trong nhiều năm”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại tổ. Ảnh: Quochoi.vn

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cần nhìn thẳng vào những tồn tại, hạn chế. Theo Chủ tịch Quốc hội, có 7 tồn tại cần quan tâm. Một là, một số nền tảng tăng trưởng chưa thực sự vững chắc, thiếu bền vững. Hai là, áp lực lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô còn lớn.

Ba là, đầu tư tư nhân chưa có sự bứt phá, hiệu quả sử dụng nguồn lực còn hạn chế. Theo đó, đầu tư tư nhân mới chiếm khoảng 53% tổng vốn đầu tư nhưng chỉ tăng 14%, thấp nhất trong ba khu vực. Giải ngân đầu tư công đến thời điểm này cũng mới chỉ đạt khoảng 63%, trong khi vốn tạm ứng chưa thu hồi còn ở mức cao.

Bốn là, doanh nghiệp và hộ kinh doanh còn gặp nhiều khó khăn. Doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận vốn, trong khi lãi suất ngân hàng còn cao, cùng với áp lực về chi phí đầu vào, logistics, đất đai và các điều kiện kinh doanh. Năm là, cán cân thương mại và cơ cấu nhập khẩu chưa thực sự bền vững.

Sáu là, chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều. Nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu; lao động phi chính thức chiếm tỷ trọng lớn; tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên còn cao. Một số hạn chế trong lĩnh vực y tế, giáo dục, nông nghiệp và môi trường chưa được khắc phục triệt để.

Bảy là, năng lực nội tại và đổi mới sáng tạo còn hạn chế. Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, mặc dù đã có nhiều Nghị quyết của Trung ương, Quốc hội, Chính phủ nhưng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa tạo được bước đột phá rõ rệt; năng lực cạnh tranh, năng lực sản xuất và khả năng làm chủ công nghệ trong nước vẫn còn hạn chế.

Từ những vấn đề trên, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung vào một số định hướng lớn trong thời gian tới.

Trong đó, vấn đề tiên quyết là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Cùng với đó là tạo đột phá trong huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Vấn đề đặt ra không chỉ là có vốn hay không, mà còn ở khả năng giải ngân, sử dụng vốn đúng mục tiêu và tạo ra hiệu quả thực chất. Đồng thời, đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu; ưu tiên phát triển hạ tầng chiến lược và bảo đảm an ninh năng lượng; tạo đột phá mạnh mẽ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong năm 2027.

Giải bài toán kép: Vừa tăng trưởng, vừa giữ ổn định vĩ mô

Phát biểu tại tổ, Tổng Kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cũng đánh giá cao các kết quả, thành tựu kinh tế - xã hội trong năm qua, đồng thời nêu một số vấn đề đặt ra đối với nền kinh tế cần xử lý.

Theo Tổng Kiểm toán Nhà nước, qua các số liệu đã được công bố, tín hiệu đáng mừng nhất là tốc độ tăng trưởng kinh tế tăng dần qua từng quý; tăng trưởng ở mức cao nhưng lạm phát vẫn được giữ trong ngưỡng kiểm soát. Quan trọng hơn, động lực tăng trưởng đã lan tỏa rộng rãi đến mọi thành phần trong nền kinh tế.

Thành tích tăng trưởng ghi nhận sự cải thiện rõ rệt tại 34 tỉnh, thành phố so với các năm trước. Trong đó, có 12 địa phương đạt mức tăng trưởng hai con số; các địa phương còn lại đều có mức tăng trưởng có sự cải thiện rõ rệt so với các năm trước.

Tăng trưởng kinh tế nhanh đến từ cả 3 khu vực: công nghiệp - xây dựng, nông - lâm - thủy sản và dịch vụ và đến từ cả 3 thành phần kinh tế quan trọng: kinh tế nhà nước, khu vực tư nhân và khu vực FDI. Các động lực truyền thống như đầu tư, xuất khẩu, tiêu dùng được phát huy tối đa và đóng góp tích cực cho kết quả tăng trưởng.

Các động lực mới như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số từng bước khẳng định vai trò. Thu ngân sách tăng mạnh, nguồn lực được khơi thông; gần 5.000 dự án tồn đọng kéo dài đang từng bước được làm “sống lại” với quy mô hàng triệu tỷ đồng; thu hút đầu tư tiếp tục là điểm sáng, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng nhanh.

Tổng Kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu tại tổ. Ảnh: Quochoi.vn

“Điểm cốt lõi là chúng ta đã giải được bài toán kép: vừa tăng trưởng, vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô", Tổng Kiểm toán Nhà nước đánh giá.

Dấu ấn nổi bật khác được Tổng Kiểm toán Nhà nước nhấn mạnh, đó là chúng ta đã vượt qua thách thức nhờ những cách làm riêng biệt, sáng tạo: Lấy cải cách mạnh mẽ bên trong để bù đắp cho những yếu tố tác động bất lợi bên ngoài. Đây là yếu tố quan trọng để đất nước ta đạt được những kết quả này.

Các chủ trương mới mang tính đột phá tư duy chiến lược, gỡ bỏ, tạo mọi thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp.

Cùng với đó, các nhiệm vụ được triển khai quyết liệt, khẩn trương, nhất là trong việc triển khai các dự án đầu tư công mang tính chất động lực. Rất nhiều dự án trước đây phải kéo dài thì hiện nay, rất nhiều các dự án nhóm A, dự án trọng điểm, thời gian triển khai thi công có khi giảm đến 1/3 thời gian. Qua đó, tạo ra những chuyển biến rất tích cực và rõ nét; chứng minh những chủ trương đúng đắn và quan trọng hơn đó là sự thay đổi về cách thức tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả hơn.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Tổng Kiểm toán Nhà nước cũng thẳng thắn chỉ ra, nền kinh tế vẫn đứng trước nhiều khó khăn, thách thức không nhỏ.

Một trong những thách thức đặt ra trước mắt và trong trung hạn đó là ổn định kinh tế vĩ mô, trong đó, trọng tâm hàng đầu là kiểm soát lạm phát trong hành trình hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số liên tục, bền vững.

Bên cạnh đó, dư địa cho điều hành chính sách vĩ mô hiện đang thu hẹp khi phải cân bằng giữa hai mục tiêu: vừa tăng trưởng kinh tế vừa phải kiểm soát được lạm phát.

Tổng Kiểm toán Nhà nước cũng nhấn mạnh yêu cầu giải quyết ba vấn đề mà các địa phương đang phải đối mặt. Đó là vấn đề nguồn cung và giá vật liệu xây dựng. Tình trạng thiếu hụt và tăng giá vật liệu xây dựng đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ, chi phí của các dự án đầu tư công và đầu tư tư nhân. Đây là bài toán quốc gia phải có lời giải trong ngắn hạn.

Thứ hai là chi phí và nguồn nhân lực. Hiện nay, lợi thế lao động giá rẻ không còn, thị trường đang thiếu hụt cả lao động phổ thông lẫn lao động kỹ thuật, giá nhân công tăng vọt nhất là khi triển khai đồng loạt các đại dự án, thu hút lượng lao động rất lớn.

Thứ ba là khả năng tiếp cận vốn. Lãi suất cho vay leo thang, chi phí tài chính tăng cao làm gia tăng chí phí cho tăng trưởng đang ‘bào mòn’ sức khỏe và năng lực sản xuất, cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tổng Kiểm toán Nhà nước cho rằng, trong điều kiện vừa đảm bảo mục tiêu tăng trưởng nhanh vừa kiểm soát lạm phát thì nguồn cung tiền cần kiểm soát chặt chẽ, tín dụng cần được phân bổ vào các mục đích sử dụng, các dự án đầu tư có hiệu quả, có sức lan tỏa cho tăng trưởng.

“Chúng ta ưu tiên cho các dự án đầu tư lớn nhưng phải đảm bảo có hiệu quả, tạo ra động lực và sức lan tỏa lớn cho tăng trưởng một cách nhanh và bền vững, không phải bằng mệnh lệnh hành chính để phân bổ tín dụng cho các dự án”, Tổng Kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh.