PV: Chính phủ vừa có Nghị quyết số 54/NQ-CP ban hành chương trình hành động cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021-2025. Xin ông cho một vài bình luận về chương trình hành động này?

TS. Nguyễn Minh Phong: Đây là chương trình hành động, còn những tinh thần tư tưởng cơ bản, mục tiêu đã được thể hiện, quán triệt trong Nghị quyết của Đại hội Đảng XIII, trong các nghị quyết của Quốc hội, kế hoạch và chiến lược phát triển 5 năm và 10 năm tới như Nghị quyết số 01, Nghị quyết 02 về chiến lược phát triển kinh tế và kế hoạch kinh tế 5 năm 2021-2025.

TS. Nguyễn Minh Phong

Điểm mới quan trọng nhất trong các văn bản này là cập nhật thêm nội dung về thúc đẩy cơ cấu theo hướng thích ứng nhiều hơn với dịch bệnh, đồng thời cụ thể hóa thành những nhiệm vụ, giải pháp chi tiết cho từng ngành, từng đơn vị với thời gian cụ thể, rõ ràng. Tất cả những điều đó là cần thiết và tích cực, thể hiện sự thống nhất trong quản lý nhà nước, đồng thời thể hiện tính cụ thể hóa trong hành động.

PV: Ông nghĩ thế nào về những mục tiêu mà Chính phủ đưa ra? Với tình hình Việt Nam hiện tại, ông có cho rằng đó là những mục tiêu tham vọng?

TS. Nguyễn Minh Phong: Như đã nói, những mục tiêu trên đã nằm trong kế hoạch, tôi cho rằng không quá tham vọng. Hơn nữa, thêm một chút tham vọng cũng là tốt để tạo động lực phát triển, động lực phấn đấu. Điều cần lưu ý là nên có các kịch bản tốt nhất, kịch bản trung bình và kịch bản xấu, gắn với tình hình diễn biến của dịch bệnh và bối cảnh địa chính trị thế giới thay đổi để dễ thích ứng. Còn nếu ở mức độ giả định tất cả những điều kiện trên ổn định, thuận lợi thì mục tiêu đó là hoàn toàn khả thi.

PV: Trong những mục tiêu tái cấu trúc nền kinh tế giai đoạn 2021-2025, ông ấn tượng mục tiêu nào nhất?

TS. Nguyễn Minh Phong: Tôi ấn tượng nhất là về chuyển đổi số. Chính phủ đặt ra mục tiêu kinh tế số sẽ chiếm 20% GDP và tỷ trọng kinh tế số trong từng ngành, từng lĩnh vực là trên 10%. Đó là một trong những điểm đột phá và là một trong những mũi nhọn quan trọng nhất để các nước đang phát triển có thu nhập trung bình như Việt Nam có thể đuổi kịp các nước khác, thoát bẫy thu nhập trung bình. Về chuyển đổi số, nếu làm tốt thì cả doanh nghiệp và đất nước đều có lợi.

Trong Nghị quyết 54, Chính phủ giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương tổ chức triển khai hiệu quả Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số giai đoạn 2021 - 2025. Tuy nhiên, điều này cũng phụ thuộc vào chuyển đổi số của Nhà nước chứ không chỉ là doanh nghiệp, bởi chuyển đổi số không phải chỉ là việc của một nhóm bộ phận doanh nghiệp mà phải của tổng thể nền kinh tế trên cơ sở hạ tầng tốt, pháp luật tốt và hành chính công tốt.

Bên cạnh đó là vấn đề phát triển kinh tế tư nhân, với mục tiêu tăng tỷ trọng đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân vào GDP lên khoảng 55%.

Khối kinh tế tư nhân ngày càng lớn mạnh và đóng góp lớn vào tăng trưởng của đất nước. Đặt ra mục tiêu trên yêu cầu trong tư duy nhận thức của quản lý, tư duy pháp luật phải đổi mới hơn nữa trên cơ sở bám sát mô tả và nhận diện đúng vị thế, tầm quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân, qua đó mới phát huy được sức mạnh của khối kinh tế này, tạo nên sức bật mạnh mẽ cho nền kinh tế.

PV: Chương trình hành động đã có, vậy theo ông, cần lưu ý những gì để chúng ta có thể thực hiện tốt đề án tái cấu trúc nền kinh tế giai đoạn 2021 – 2025?

TS. Nguyễn Minh Phong: Cũng giống như các chương trình khác, sau khi đã có chương trình hành động của Chính phủ, các bộ, ngành cần quán triệt, cụ thể hóa thành các chương trình hành động của ngành mình, địa phương mình, thậm chí của đơn vị, doanh nghiệp mình, của các cấp cụ thể trong theo phân cấp quản lý để thực hiện. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng phải có những hoạt động cụ thể hỗ trợ chung, ví dụ như tạo big data (dữ liệu lớn) càng sớm càng tốt, đẩy mạnh truyền thông tới các bộ, ngành cả nước.

Tiếp đó là vấn đề đảm bảo hạ tầng công nghệ thông tin phải thật tốt. Đồng thời, các quy định mà cấp trung ương đã quy định thì cấp dưới phải quán triệt không được làm trái, làm ngược. Mặc dù vẫn có phân cấp để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nhưng những gì thuộc về nguyên tắc thì phải giữ và Nhà nước phải là người quản lý điều đó. Cuối cùng là công tác thanh tra kiểm tra, định rõ trách nhiệm nhiệm vụ, các chế tài xử lý tất cả đều phải rất minh bạch, kịp thời và nghiêm minh. Đó là những nguyên tắc quan trọng nhất để thực hiện chương trình này thành công.

PV: Xin cảm ơn ông!