Áp lực chi phí vốn chưa vơi

Ngay sau số liệu lạm phát tháng 9 được công bố cao hơn dự báo, thị trường chứng khoán Mỹ diễn biến tiêu cực khi sắc đỏ áp đảo trên các sàn giao dịch. Chỉ số S&P 500, Nasdaq Composite đóng cửa phiên đều giảm trên 1%. Các nhà đầu tư toàn cầu thận trọng hơn do áp lực giá tiếp tục làm phức tạp triển vọng chính sách tiền tệ trong những tháng cuối năm.

Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9 đã tăng 0,6% so với tháng trước và tăng 3,7% so với cùng kỳ, cao hơn mức dự báo 3,6%. Loại trừ thực phẩm và năng lượng, CPI lõi tăng lần lượt 0,3% và 2,6%, đều nhỉnh hơn kỳ vọng. Giá năng lượng neo cao tiếp tục là trở ngại đối với quá trình kiểm soát lạm phát.

Sau nhịp điều chỉnh, hiện mặt bằng giá cổ phiếu đang tạo thêm dư địa lựa chọn cho dòng tiền cuối năm. Ảnh minh họa: Đức Thanh

Sau quyết định tăng lãi suất điều hành hồi tháng 9/2026, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang đứng trước yêu cầu cân bằng giữa kiềm chế giá cả và duy trì tăng trưởng. Số liệu mới khiến kỳ vọng chính sách thêm thận trọng, nhưng chưa đủ để khẳng định thời điểm tăng lãi suất tiếp theo. Chi phí vốn vì vậy vẫn đang là một trong những biến số quan trọng cần theo dõi khi đánh giá triển vọng thị trường.

Cuối tháng 10/2026, sẽ có thêm nhiều quyết định chính sách từ các ngân hàng trung ương lớn được công bố. Bên cạnh quyết định lãi suất, đánh giá về lạm phát và định hướng điều hành sẽ tác động đến kỳ vọng dòng vốn.

Tại Việt Nam, lãi suất quốc tế cao có thể tạo sức ép lên dòng vốn và điều hành tỷ giá. Số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy CPI bình quân 9 tháng đầu năm tăng 4,52%, trong khi nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, xây dựng và đầu tư tiếp tục lớn. Những yếu tố này khiến dư địa giảm lãi suất trên diện rộng còn hạn chế.

Chi phí vốn cao cũng đang tác động đồng thời tới hoạt động doanh nghiệp và quyết định đầu tư cổ phiếu. Doanh nghiệp vay nợ lớn chịu sức ép trả lãi, còn các dự án dài hạn cần thêm thời gian để tạo dòng tiền. Với nhà đầu tư, lãi suất tiền gửi cao hơn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về mức sinh lời kỳ vọng của cổ phiếu. Do vậy, dòng tiền sẽ càng cân nhắc kỹ hơn trước khi giải ngân.

Tìm điểm tựa cho dòng tiền

Sau nhịp điều chỉnh, hiện mặt bằng giá cổ phiếu đang tạo thêm dư địa lựa chọn cho dòng tiền cuối năm. Tuy nhiên, khi chi phí vốn còn cao, mức hấp dẫn từ định giá thấp được đặt cạnh khả năng duy trì lợi nhuận và sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Mùa báo cáo quý III sẽ giúp kiểm chứng những kỳ vọng này, đồng thời làm rõ khoảng cách giữa kết quả kinh doanh và diễn biến thị giá.

Sự khác biệt về năng lực tài chính vì vậy càng đáng chú ý. Những doanh nghiệp có nợ vay thấp, dòng tiền kinh doanh ổn định và nguồn tiền gửi lớn có khả năng chống chịu tốt hơn, đồng thời được hỗ trợ từ thu nhập lãi. Đây là một trong những cơ sở để dòng tiền tìm kiếm cơ hội cuối năm.

Nhóm các doanh nghiệp nắm giữ lượng tiền, tiền gửi lớn sẽ hưởng lợi thêm từ doanh thu tài chính, và quan trọng hơn, ít chịu áp lực vay nợ. Khi lãi suất neo cao, nguồn thu từ tiền gửi có thể hỗ trợ lợi nhuận, trong khi nguồn vốn sẵn có giúp doanh nghiệp chủ động tài trợ hoạt động và đầu tư.

Theo số liệu trên báo cáo tài chính, đến cuối quý II/2026, tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn của BSR đạt khoảng 53,8 nghìn tỷ đồng, GAS khoảng 45,5 nghìn tỷ đồng. Nhóm bảo hiểm cũng được hưởng lợi nhờ danh mục đầu tư với tỷ trọng lớn vào tài sản có thu nhập cố định. Tập đoàn Bảo Việt (BVH) đứng đầu về quy mô tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn trong thống kê doanh nghiệp niêm yết, với khoảng 128,1 nghìn tỷ đồng cuối quý II. Đặc thù thu phí trước và thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm trong tương lai giúp doanh nghiệp hình thành nguồn vốn đầu tư. Lãi suất cao có thể cải thiện lợi nhuận từ danh mục đầu tư khi tiền gửi đáo hạn được tái tục hoặc khi dòng tiền mới được phân bổ. Dù vậy, triển vọng lợi nhuận còn phụ thuộc hiệu quả khai thác, chi phí bồi thường, dự phòng và cơ cấu danh mục đầu tư. Lợi thế lãi suất vì vậy cần đi cùng chất lượng hoạt động bảo hiểm cốt lõi.

Cơ hội cũng nằm ở doanh nghiệp chuyển được chu kỳ đầu tư thành doanh thu. Theo SSI Research, nhóm vật liệu xây dựng và khu công nghiệp cũng là các nhóm ngành đáng chú ý khi xem xét chiến lược đầu tư năm tới. Tiến độ thi công hạ tầng, công suất mới và nhu cầu thuê đất sản xuất tạo nền tảng tăng trưởng, nhưng hiệu quả cần được kiểm chứng bằng sản lượng, bàn giao, biên lợi nhuận và tiền thu thực tế. Với doanh nghiệp cao su, thu nhập chuyển đổi đất cần tách khỏi lợi nhuận khai thác thường xuyên.

Dòng vốn từ các quỹ thụ động tham chiếu theo các chỉ số FTSE toàn cầu cũng tiếp tục bổ sung điểm tựa trung hạn. Theo kịch bản cơ sở của SSI Research, đợt giải ngân tháng 9/2026 có quy mô khoảng 246,72 triệu USD. Ba đợt vào tháng 3, 6 và 9/2027, bổ sung lần lượt 20%, 35% và 35%, có tổng vốn dự kiến khoảng 2,22 tỷ USD. Lộ trình này tạo cơ sở cho kỳ vọng của thị trường. Tuy vậy, lựa chọn cuối năm vẫn cần dựa trên lợi nhuận, dòng tiền và định giá từng doanh nghiệp.