Theo các chuyên gia Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), việc phát triển trái phiếu Chính phủ (TPCP) bán lẻ không chỉ đơn thuần là tạo thêm một sản phẩm huy động vốn mà cần xây dựng đồng bộ khuôn khổ chính sách, từ lựa chọn công cụ nợ, cơ chế định giá, kênh phân phối đến khả năng tiếp cận của nhà đầu tư và tính thanh khoản.

Vì vậy, một trong những vấn đề Việt Nam cần quyết định là TPCP bán lẻ sẽ được thiết kế dưới dạng trái phiếu có thể giao dịch trên thị trường, trái phiếu tiết kiệm hay kết hợp cả hai. Cùng với đó là lựa chọn cơ chế xác định lãi suất theo thị trường hay ấn định; phương thức phân phối qua ngân hàng, công ty chứng khoán, bưu điện hoặc nền tảng số; xác định nhóm nhà đầu tư được tham gia và cơ chế bảo đảm thanh khoản.

Ảnh minh họa

Trên cơ sở nghiên cứu thị trường TPCP Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế, các chuyên gia IMF gợi ý mô hình tích hợp giữa phát hành bán buôn và bán lẻ. Theo đó, nhà đầu tư cá nhân có thể tiếp cận trực tiếp các công cụ TPCP hiện hành thông qua phương thức đấu thầu phi cạnh tranh hoặc hệ thống đại lý.

Theo các chuyên gia IMF, cách tiếp cận này được kỳ vọng tận dụng hạ tầng phát hành, thanh toán hiện có, qua đó giảm chi phí quản lý và hạn chế nguy cơ phân mảnh thị trường.

Nhóm nhà đầu tư mục tiêu có thể gồm người hưu trí, hộ gia đình có thu nhập trung bình, người trẻ và cộng đồng kiều bào. Việc phân phối có thể thực hiện qua cổng thông tin điện tử, ứng dụng trên điện thoại của Bộ Tài chính/KBNN, cùng mạng lưới ngân hàng và công ty chứng khoán.

IMF cũng lưu ý Việt Nam cần tính toán thận trọng quy mô huy động qua kênh bán lẻ, bảo đảm quy mô chương trình tương xứng với chi phí đầu tư ban đầu. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ được xem là yếu tố quan trọng để mở rộng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư.

TPCP bán lẻ đã được nhiều quốc gia triển khai từ lâu, nhưng mô hình này đang có sự thay đổi cùng với quá trình số hóa. Một số nền kinh tế mới nổi như Brazil, Mexico và Thái Lan đã phát triển các chương trình TPCP bán lẻ mới dựa nhiều hơn vào nền tảng số và phân phối trực tuyến.

Đối với Việt Nam, việc KBNN nghiên cứu mô hình bán lẻ số đặt ra yêu cầu cân bằng giữa mục tiêu mở rộng cơ sở nhà đầu tư với hiệu quả chi phí, khả năng thanh khoản và sự phù hợp với cấu trúc thị trường TPCP hiện nay.

KBNN và IMF dự kiến tiếp tục trao đổi vào cuối tháng 9/2026 về kinh nghiệm của một số quốc gia đã triển khai thành công chương trình TPCP bán lẻ, làm cơ sở nghiên cứu, lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện Việt Nam.