Đánh giá về những nội dung đã được tiếp thu, chỉnh lý, đại biểu Lương Đình Hưng (đoàn Nghệ An) ghi nhận Bộ Tài chính, cơ quan chủ trì soạn thảo, trong thời gian rất ngắn đã tích cực, khẩn trương nghiên cứu, dự kiến phương án tiếp thu, giải trình thấu đáo, đầy đủ, toàn diện các nội dung thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các ý kiến đại biểu Quốc hội phát biểu tại tổ.
 |
| Đại biểu Hoàng Quốc Khánh (đoàn Lai Châu) phát biểu. |
Đại biểu nhận định dự thảo có nhiều điểm mới, đặc biệt là minh bạch hóa các trường hợp, điều kiện, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và trách nhiệm bồi thường cho người có tài sản bị trưng mua, trưng dụng, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bổ sung chính sách đối với người được huy động vận hành, điều khiển tài sản trưng dụng. Những nội dung này cơ bản khắc phục các hạn chế, bất cập phát sinh từ thực tiễn, nhất là trong phòng, chống dịch bệnh, khắc phục hậu quả thiên tai.
Cùng bày tỏ sự thống nhất cao với sự cần thiết sửa luật, đại biểu Ngô Nam Cường (đoàn Nghệ An) ghi nhận dự thảo đã tiếp thu, hoàn thiện nhiều nội dung tích cực. Nổi bật là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã trong tình huống cấp bách, bổ sung cơ chế huy động người có chuyên môn vận hành tài sản trưng dụng và tăng cường bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người có tài sản.
Về phân cấp, phân quyền, đại biểu Lò Thị Luyến (đoàn Điện Biên) thống nhất với việc giao thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản cho Chủ tịch UBND cấp xã. Trong tình huống khẩn cấp, đây là người quản lý trực tiếp địa bàn, có mặt tại hiện trường, cần có thẩm quyền huy động kịp thời phương tiện, tài sản để bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ cụm từ “không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận được địa bàn”. Chẳng hạn, khi xảy ra lũ quét, sạt lở tại xã miền núi, lực lượng cấp tỉnh chưa đến được hiện trường nhưng vẫn có thể chỉ đạo từ xa bằng điện thoại, Chủ tịch UBND cấp xã có được quyết định ngay hay phải chờ ý kiến cấp tỉnh?
Đại biểu cũng đề nghị xác định rõ thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã được thực hiện ngay khi tình huống đòi hỏi xử lý khẩn cấp tại địa bàn, việc chờ quyết định của cấp trên có nguy cơ gây thiệt hại; đồng thời quy định trách nhiệm thông báo, báo cáo cấp tỉnh ngay sau khi ra quyết định, không đặt thêm thủ tục làm chậm cứu hộ, cứu nạn.
Đại biểu Hoàng Quốc Khánh (đoàn Lai Châu) đề nghị giao Chủ tịch UBND cấp xã chủ động quyết định trưng mua tài sản thuộc địa bàn quản lý trong trường hợp thật sự cần thiết để phục vụ trực tiếp phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn và chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình.
“Việc giao thẩm quyền chủ động cho Chủ tịch UBND cấp xã không có nghĩa là được tùy tiện quyết định”, đại biểu nêu rõ.
 |
| Các đại biểu thảo luận tại phiên họp. Ảnh: Đức Thanh |
Không để người dân gánh rủi ro tài chính khi thực hiện trưng mua
Về điều kiện trưng mua, trưng dụng, đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (đoàn Đà Nẵng) cơ bản đồng tình với cách đặt vấn đề của dự thảo, đồng thời đề nghị làm rõ nguyên tắc “thật cần thiết”. Theo đại biểu, khi có nhiều lựa chọn, trưng mua, trưng dụng phải là lựa chọn ít tác động nhất, sau khi đã đánh giá các lựa chọn khác.
Đại biểu Đào Chí Nghĩa (đoàn Cần Thơ) ghi nhận dự thảo đã quy định nguyên tắc xác định giá theo giá thị trường, cơ chế thuê doanh nghiệp thẩm định giá hoặc thành lập hội đồng thẩm định khi có bất đồng. Tuy nhiên, cần tiếp tục hoàn thiện để người có tài sản không gánh chịu rủi ro tài chính khi thực hiện trưng mua.
Với tài sản chuyên dùng, dây chuyền sản xuất, thiết bị công nghệ hoặc tài sản không có giao dịch phổ biến, đại biểu đề nghị quy định tiêu chí lựa chọn phương pháp định giá, trách nhiệm giải trình về dữ liệu, căn cứ định giá. Khi người có tài sản không đồng ý với giá tạm tính, cần nghiên cứu thanh toán trước phần giá trị không có tranh chấp, phần chênh lệch quyết toán sau khi có kết quả xác định lại.
Thống nhất với việc rút ngắn thời gian thanh toán tiền trưng mua xuống còn 20 ngày và quy định trách nhiệm bồi thường khi chậm thanh toán, đại biểu Hoàng Quốc Khánh lưu ý tính khả thi đối với cấp xã. Khi xảy ra thiên tai lớn, ngân sách cấp xã, đặc biệt ở các tỉnh miền núi, có thể không đủ kinh phí vừa ứng phó thiên tai, vừa trưng mua tài sản.
Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế cấp kinh phí kịp thời từ ngân sách cấp trên, làm rõ trách nhiệm từng cấp, tránh để chính quyền cấp xã chịu trách nhiệm chậm thanh toán do chưa được cấp đủ kinh phí.
Phát biểu giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã làm rõ thêm về sự cần thiết ban hành Luật.
 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình tại phiên họp. Ảnh: Đức Thanh. |
Theo Bộ trưởng, Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản được ban hành từ năm 2008, trước khi Hiến pháp năm 2013 ra đời. Đến nay, nhiều điều kiện đã thay đổi, trong đó có các loại hình tài sản, như tài sản cho hạ tầng số. Theo khoản 3 Điều 32 Hiến pháp quy định, việc trưng mua, trưng dụng tài sản trong trường hợp thật cần thiết và phải bồi thường theo nguyên tắc thị trường. Đặc biệt, việc tổ chức lại hệ thống chính quyền địa phương hai cấp cũng đòi hỏi phải sửa luật theo điều kiện mới.
Trên cơ sở đó, mục đích xây dựng luật là quy định rất rõ những điều kiện, bối cảnh phải trưng mua, trưng dụng tài sản; rõ thẩm quyền, rõ quy trình và đặc biệt là quy định rõ các hình thức, mức bồi thường thiệt hại của tổ chức và cá nhân có tài sản được trưng mua, trưng dụng. Theo Bộ trưởng, đây là nguyên tắc quán triệt đầy đủ quy định tại khoản 3 Điều 32 của Hiến pháp.
Đối với các ý kiến góp ý của đại biểu, Bộ trưởng cho rằng đây là các ý kiến rất xác đáng, có nhiều nội dung cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu, tiếp thu. Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp với cơ quan thẩm tra nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến đại biểu để hoàn thiện dự thảo Luật, đảm bảo cho Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản phù hợp với điều kiện thực tiễn.
