Công nghệ là lời giải

Chia sẻ tại Hội nghị “Đầu tư thông minh trong kỷ nguyên số: Nhận diện cơ hội đầu tư qua các quỹ” do Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán (SRTC) phối hợp với Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) tổ chức ngày 25/8, ông Chu Hồng Kiên - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quản lý Quỹ đầu tư MB (MB Capital) cho rằng, ngành quản lý quỹ Việt Nam đang đứng trước dư địa phát triển lớn. Tuy nhiên, bài toán đặt ra là làm thế nào để tăng tốc từ một nền tảng còn tương đối nhỏ.

Theo số liệu cập nhật mới nhất, tỷ lệ tài sản quản lý (AUM) trên GDP của ngành quỹ Việt Nam hiện khoảng 6 - 7%. Con số này thấp hơn đáng kể so với Thái Lan, Malaysia, Đài Loan (Trung Quốc) hay Mỹ, mở ra dư địa lớn để quy mô AUM có thể tăng mạnh trong thập kỷ tới.

Cùng với dư địa về tài sản quản lý, cơ sở khách hàng đã bắt đầu mở rộng nhanh. Số tài khoản giao dịch quỹ mở của cá nhân tăng từ 523.459 tài khoản năm 2021 lên gần 3,7 triệu tài khoản năm 2026. Tuy nhiên, số tài khoản của nhà đầu tư tổ chức mới tăng từ 549 lên 1.218 tài khoản trong cùng giai đoạn.

Số lượng tài khoản giao dịch quỹ các năm gần đây. Nguồn: MB Capital

Theo ông Kiên, những con số này vừa mở ra cơ hội, vừa cho thấy một nghịch lý. Các công ty quản lý quỹ có quy mô và nguồn lực còn nhỏ hơn nhiều so với ngân hàng hay công ty chứng khoán, còn những định chế tài chính lớn lại đang đầu tư rất mạnh cho công nghệ và duy trì tốc độ tăng trưởng cao.

Bởi vậy, các công ty quản lý quỹ nhỏ đang chạy chậm hơn những “người khổng lồ” và khoảng cách có thể tiếp tục nới rộng.

Để khai thác thị trường hàng chục triệu khách hàng tiềm năng, theo lãnh đạo MB Capital, ngành quỹ phải đồng thời giải 4 bài toán, từ việc phổ cập kiến thức tới đông đảo người dân, chăm sóc lượng khách hàng lớn nhưng vẫn đảm bảo cá nhân hóa, tiết giảm chi phí, cho đến việc xây dựng năng lực quản trị danh mục khi quy mô tài sản tăng lên.

Theo ông Kiên, để đạt được mục tiêu quy mô AUM, chỉ có công nghệ mới có khả năng giải quyết được đồng thời các yêu cầu này với tốc độ đủ nhanh và bền vững.

Một trong những giải pháp đáng chú ý đang được thực hiện và xem như một hướng đi quan trọng tại MB Capital là sử dụng tài chính nhúng (embedded finance). Thay vì yêu cầu khách hàng tìm đến một nền tảng riêng của công ty quản lý quỹ, sản phẩm đầu tư có thể được tích hợp vào những hệ sinh thái số khách hàng đã sử dụng như ngân hàng số, nền tảng chứng khoán hay ví điện tử.

Cách tiếp cận này cho phép công ty quản lý quỹ tận dụng đồng thời dữ liệu và hạ tầng công nghệ đã được các đối tác đầu tư trước đó. Theo Tổng Giám đốc MB Capital, việc ứng dụng tài chính nhúng có thể rút thời gian mở tài khoản và cấp mã giao dịch xuống dưới 60 giây, đồng thời giảm 80 - 90% chi phí thu hút và xác thực khách hàng.

Một hướng khác là sử dụng dữ liệu lớn (big data) để nhận diện hành vi từng nhóm khách hàng. Theo ông Kiên, sinh viên, người đang đi làm hay nhóm khách hàng có tài sản lớn có hành vi sử dụng điện thoại, thời điểm tiếp nhận thông tin và nhu cầu tài chính rất khác nhau. Việc phân tích dữ liệu, vì vậy, có thể giúp doanh nghiệp đưa thông tin và giải pháp đầu tư tới khách hàng đúng thời điểm hơn.

AI cũng có thể chuyển những kiến thức tài chính phức tạp thành ngôn ngữ dễ hiểu, hỗ trợ giải thích biến động và duy trì kỷ luật tích lũy. Xa hơn, sản phẩm có thể được thiết kế quanh từng mục tiêu như mua nhà, mua xe hay chuẩn bị học phí, thay vì chỉ giới thiệu một chứng chỉ quỹ đơn lẻ.

Hay khi thiết kế trải nghiệm số, MB Capital đặt mục tiêu mỗi giao dịch không quá 4 điểm chạm. Theo ông Kiên, chỉ cần hành trình giao dịch kéo dài thêm, tỷ lệ khách hàng rời bỏ có thể tăng mạnh. Vì vậy, công nghệ không chỉ được sử dụng để số hóa quy trình cũ, mà phải thực sự rút ngắn đường đi từ nhu cầu đầu tư đến khi khách hàng hoàn tất giao dịch.

Mở thêm “đường vào” qua ngân hàng

Dù công nghệ có thể giảm đáng kể các điểm ma sát, ông Kiên cho rằng, để ngành quỹ tăng tốc, vẫn cần tháo gỡ thêm nút thắt về phân phối. Lãnh đạo MB Capital đề xuất Bộ Tài chính tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Nhà nước thúc đẩy việc cho phép ngân hàng thương mại làm đại lý phân phối chứng chỉ quỹ, đồng thời tận dụng hệ thống định danh điện tử eKYC sẵn có của ngân hàng.

Ông Chu Hồng Kiên - Tổng Giám đốc MB Capital chia sẻ tại Hội nghị “Đầu tư thông minh trong kỷ nguyên số: Nhận diện cơ hội đầu tư qua các quỹ”

Theo ông, hệ thống ngân hàng đang sở hữu một trong những tệp khách hàng và hạ tầng số lớn nhất thị trường. Nếu có thể kết nối các sản phẩm quỹ vào hệ sinh thái này, công ty quản lý quỹ không phải tự xây dựng toàn bộ hạ tầng từ đầu, qua đó vừa tiếp cận được lượng khách hàng lớn hơn, vừa tiết giảm chi phí.

Bên cạnh mở rộng phân phối, ông Kiên lưu ý, việc đưa sản phẩm quỹ đến gần khách hàng phải đi cùng giáo dục tài chính. Các công ty quản lý quỹ cần chủ động truyền thông về cách thức hoạt động, đặc điểm sản phẩm và vai trò của quản lý tài sản, trong khi cơ quan quản lý có thể tăng cường các kênh thông tin chính thống để hỗ trợ nhà đầu tư.

Một điều kiện khác là nguồn hàng cho các quỹ. “Một thị trường tốt cần hàng hóa tốt”, đặc biệt với quỹ mở trái phiếu, khi nhu cầu của khách hàng đối với các sản phẩm thu nhập cố định vẫn rất đáng kể. Lãnh đạo MB Capital đề xuất có thêm chính sách khuyến khích doanh nghiệp phát hành trái phiếu ra công chúng, qua đó tạo thêm hàng hóa cho các quỹ đầu tư./.