Cảng Cần Giờ và khu dân cư hiện hữu. Ảnh: Sơn Nam

Không đánh đổi để làm dự án bằng mọi giá

Theo Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Phan Văn Mãi, quan điểm nhất quán của thành phố là không đánh đổi để làm dự án bằng mọi giá mà cân nhắc hài hòa lợi giữa ích kinh tế - xã hội, bảo vệ tài nguyên môi trường. Đây là vấn đề không chỉ riêng TP. Hồ Chí Minh mà Chính phủ cũng rất cân nhắc.

Theo ông Mãi, bốn vấn đề được TP. Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đó là:

Thứ nhất, chúng ta không xem xét dự án ở góc độ đầu tư, hiệu quả về tài chính mà theo xu hướng phát triển bền vững.

Thứ hai, qua quá trình chuẩn bị, có một số yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ cần làm rõ về xung đột phát triển kinh tế từ dự án và các cảng biển hiện hữu. Cụ thể dự án cảng Cần Giờ có ảnh hưởng gì tới Cái Mép, hệ thống cảng trong khu vực và cần cân nhắc hết mọi vấn đề để đưa ra lựa chọn.

Thứ ba là tác động đến khu dự trữ sinh quyển ngập mặn Cần Giờ. Chúng ta cần tránh hai xu hướng: Một là muốn làm cảng bằng mọi giá mà bỏ qua những tác động thấy rõ; thứ hai là tránh sợ ảnh hưởng, không đo lường các tác động nên không dám làm gì. Như vậy, không chỉ bảo vệ môi trường mà chúng ta bỏ qua cơ hội, nên chọn sự hài hòa để phát triển bền vững.

Thứ tư là phát triển kinh tế giữa TP. Hồ Chí Minh và vùng cần nhìn tổng thể, cần đánh giá hiệu quả về kinh tế cảng biển.

Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh Phan Văn Mãi phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Sơn Nam

Phát biểu tham vấn tại hội nghị, TS. Trần Du Lịch - thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng, nêu quan điểm: "Bản thân tôi ủng hộ dự án này với một khát vọng lớn, vì hiện nay Việt Nam chưa có cảng biển trung chuyển quốc tế nào. Chọn Cần Giờ làm cảng trung chuyển quốc tế, cùng với cảng Cái Mép và cụm cảng số 4 đang quy hoạch sẽ nâng tầm thành trung tâm cảng biển quốc gia".

Đánh giá tác động môi trường là quan trọng nhất

Theo Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Xuân Sang, đề án này có đầy đủ cơ sở triển khai thực hiện, nhất là trên cơ sở kết luận 24 của Bộ Chính trị về xây dựng cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, TP. Hồ Chí Minh. Do vậy việc quy hoạch tổng thể quốc gia cũng là điều kiện để điều chỉnh quy hoạch tổng thể cảng biển.

Đề cập vấn đề bảo vệ môi trường, ông Sang đề nghị, vấn đề đánh giá tác động môi trường vẫn là quan trọng nhất, do đó trong nghiên cứu thực hiện thành phố cần quan tâm, nghiên cứu sâu hơn nữa để đơn vị tư vấn lập môi trường chiến lược khi thực hiện quy hoạch.

“Dự án có nhiều yếu tố cơ hội, tạo bước nhảy vọt về tăng trưởng cho cả vùng. Điều này rất thuận lợi nên thành phố cần thực hiện khẩn trương. Tôi kỳ vọng, trong vòng 4 tháng nữa thành phố phải hoàn tất toàn bộ nghiên cứu, trình bộ và trình Chính phủ xem xét. Đồng thời, Bộ Giao thông vận tải sẽ phê duyệt vùng nước cảng biển TP. Hồ Chí Minh làm cơ sở đầu tư thực hiện” - Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Xuân Sang nhấn mạnh.

Theo PGS. TS Nguyễn Trọng Hoài - nguyên Phó Hiệu trưởng Trường đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, dự án có ý nghĩa đặc biệt với nhiều tiềm năng kinh tế biển của TP. Hồ Chí Minh và cả Việt Nam. Cần Giờ cũng là nơi có thể liên kết vùng đông tây, địa kinh tế, trung chuyển logistics. Khi hình thành không chỉ tác động gián tiếp mà còn lan tỏa.

Xét về chủ trương, đây là dự án táo bạo, song qua báo cáo của tư vấn, chỉ mới dừng lại ở kỹ thuật. Vấn đề này không chỉ liên quan kinh tế - xã hội mà còn văn hóa, đặc biệt là môi trường. Do đó, để có cơ sở đánh giá cho vấn đề này, thành phố tìm ra từ một đến hai đơn vị tư vấn độc lập đánh giá CPA (phân tích đánh giá lợi ích về chi phí theo tiếp cận kinh tế).

Mục đích làm CPA để ước lượng, đưa ra con số thuyết minh với xã hội, lợi ích lớn hơn chi phí và không gây xung đột. Từ đó làm cơ sở cho thành phố và trung ương đồng thuận ra quyết định có triển khai dự án hay không./.