Chia sẻ tại Hội thảo quốc tế SANDBOX 2026 lần thứ ba về đổi mới sáng tạo trong kinh doanh, kế toán và tài chính trong bối cảnh bất định, được tổ chức vào ngày 22/9 tại Hà Nội, GS.TS Trần Thị Thanh Tú - Trưởng ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, AI đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong phương thức vận hành doanh nghiệp cũng như các lĩnh vực kế toán, kiểm toán và tài chính. AI không còn chỉ được xem là công cụ tự động hóa tác vụ, mà ngày càng được tích hợp vào dữ liệu, hệ thống quản trị, quy trình vận hành và quá trình ra quyết định.

Theo GS.TS Trần Thị Thanh Tú, đối với Việt Nam và khu vực ASEAN, chuyển đổi số không còn chỉ là lựa chọn để nâng cao hiệu quả, mà đã trở thành nền tảng thiết yếu cho năng suất, năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Toàn cảnh SANDBOX 2026. Ảnh: HM

Tuy nhiên, công nghệ tự thân không bảo đảm cho một quá trình chuyển đổi thành công. Một ứng dụng AI ấn tượng không đồng nghĩa với việc tạo ra giá trị kinh doanh; nhiều dữ liệu hơn cũng không nhất thiết dẫn tới những quyết định tốt hơn.

Do đó, trọng tâm cần chuyển từ thử nghiệm dựa trên công nghệ sang đổi mới sáng tạo dựa trên giá trị. Doanh nghiệp cần đặt câu hỏi: AI có tạo ra giá trị thực, có thể đo lường và có khả năng nhân rộng hay không.

Hiệu quả chuyển đổi số cần được đánh giá thông qua tác động đối với năng suất, chất lượng ra quyết định, hiệu quả chi phí, quản trị rủi ro và khả năng tạo ra giá trị, thay vì chỉ dựa trên số lượng công nghệ được đưa vào sử dụng.

Tại SANDBOX 2026, các chuyên gia nhận định, AI cũng đang làm thay đổi đáng kể vai trò của những người làm kế toán và tài chính. Đại sứ Indonesia tại Việt Nam Adam M. Tugio cho rằng, lịch sử phát triển của nghề kế toán luôn gắn với đổi mới công nghệ, nhưng tác động của AI sâu rộng hơn những bước chuyển đổi trước đây. Đây không chỉ là một chu kỳ tự động hóa, mà còn là sự thay đổi trong cách tạo lập, xác thực và xây dựng niềm tin đối với thông tin tài chính.

Trong hoạt động tài chính, các quy trình kế toán thường nhật có thể được xử lý nhanh hơn, qua đó tạo điều kiện để chuyên gia tài chính tập trung vào phân tích, nhận diện rủi ro và hỗ trợ quyết định chiến lược. Vai trò của người làm kế toán vì vậy có xu hướng dịch chuyển từ ghi chép sổ sách sang đối tác kinh doanh; từ kiểm tra dữ liệu sang quản trị rủi ro và tham gia xây dựng niềm tin kỹ thuật số.

Tuy nhiên, AI cũng kéo theo những rủi ro mới, trong đó có chất lượng dữ liệu, tính minh bạch của mô hình, sai lệch thuật toán, an ninh mạng, quyền riêng tư và trách nhiệm giải trình.

Tại hội thảo, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã ký MOU với 17 đơn vị đối tác là hiệp hội nghề nghiệp và các trường đại học của Indonesia.

Theo Đại sứ Adam M. Tugio, những vấn đề này không thể chỉ giải quyết bằng công nghệ, mà cần các quy định phù hợp. Đây cũng là lý do sandbox điều tiết được đặt ra như một công cụ giúp cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới và bảo vệ người tiêu dùng, nhà đầu tư cũng như hệ thống tài chính.

Sandbox tạo ra môi trường được kiểm soát để công nghệ mới có thể được thử nghiệm dưới sự giám sát của cơ quan quản lý trước khi triển khai ở quy mô lớn. Qua đó, cơ quan quản lý có thể xây dựng quy định dựa trên bằng chứng thực tế.

Cùng với cơ chế quản lý, nguồn nhân lực cũng là yếu tố quyết định. Các trường đại học cần đổi mới đào tạo kế toán để người học không chỉ nắm vững chuyên môn, mà còn có kiến thức về phân tích dữ liệu, máy học, quản trị AI, an ninh mạng và đạo đức.

PGS. Kanitsorn Terdpaopong (Đại học Rangsit) cho rằng, AI không đơn giản thay thế kế toán viên, mà đang thay đổi những công việc mà doanh nghiệp và xã hội giao cho chuyên gia kế toán.

Khi AI đảm nhiệm ngày càng nhiều công việc xử lý dữ liệu, nhận diện mẫu, dự báo và tự động hóa tác vụ lặp lại, con người sẽ tập trung hơn vào xem xét ngoại lệ, diễn giải kết quả, phản biện, tư vấn và bảo đảm độ tin cậy của thông tin.

Từ góc độ quản trị doanh nghiệp, ông Nguyễn Đức Thái - CEO SAPP Academy, đại diện CFO Việt Nam nhấn mạnh, AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi năng lực AI được kết nối đúng với vấn đề quản trị ở từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp cần kết nối tín hiệu từ thị trường với chiến lược, hoạt động vận hành và quá trình ra quyết định, hướng tới những kết quả có thể đo lường về doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền, hiệu quả sử dụng vốn và lợi thế chiến lược.