Chuyển từ hỗ trợ theo tình thế sang hỗ trợ quy mô lớn

Theo Bộ Tài chính, tổng thu ngân sách nhà nước 8 tháng năm 2026 ước đạt 2.023,8 nghìn tỷ đồng, bằng 80% dự toán năm và tăng 16% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, thu nội địa đạt 1.752,9 nghìn tỷ đồng, chiếm 86,6% tổng thu và tăng 16,6%; thu từ dầu thô đạt 43,6 nghìn tỷ đồng, vượt 1,5% dự toán; thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 223,9 nghìn tỷ đồng, bằng 80,6% dự toán và tăng 7,9%.

Nguồn thu tăng tạo điều kiện để ngân sách thực hiện các nhiệm vụ chi, đồng thời duy trì các chính sách hỗ trợ tài khóa. Trong 8 tháng, tổng chi ngân sách nhà nước ước đạt 1.608,3 nghìn tỷ đồng, bằng 50,9% dự toán và tăng 13,3% so với cùng kỳ. Trong đó, tổng số tiền thuế, phí và tiền thuê đất được miễn, giảm, gia hạn ước khoảng 209 nghìn tỷ đồng...

Nhà máy sản xuất, lắp ráp ô tô Trường Hải thuộc Tập đoàn Thaco. Ảnh: Đức Thanh

TS. Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội cho rằng, các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí trong năm 2026 đã và đang tạo ra tác động khá rõ nét đối với doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn phải đối mặt đồng thời với áp lực chi phí đầu vào, vốn, thị trường, cạnh tranh và yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Điểm đáng ghi nhận trước hết là chính sách tài khóa đã chuyển khá mạnh từ tư duy hỗ trợ mang tính tình thế sang hỗ trợ có quy mô lớn, liên tục và tương đối đồng bộ. Điển hình như việc tiếp tục giảm thuế giá trị gia tăng từ 10% xuống 8% đối với nhiều nhóm hàng hóa đến hết năm 2026 có ý nghĩa rất thiết thực. Chính sách này không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp, mà còn hỗ trợ người tiêu dùng. Khi thuế giá trị gia tăng giảm, giá thành hàng hóa, dịch vụ có điều kiện giảm tương ứng, từ đó kích thích tiêu dùng, cải thiện tổng cầu và giúp doanh nghiệp tăng tốc độ luân chuyển hàng hóa. Đây là một chính sách có tính lan tỏa tương đối rộng trong nền kinh tế.

Mới đây, Nghị quyết 43/2026/QH16 tiếp tục tạo thêm một bước hỗ trợ trực tiếp khi giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 đối với doanh nghiệp có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng; đồng thời giảm 30% thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân kinh doanh thuộc ngưỡng doanh thu tương ứng…

Theo TS. Mạc Quốc Anh, hiệu quả của các chính sách tài khóa này không chỉ bằng số tiền được miễn, giảm hoặc gia hạn. Quan trọng hơn là sau hỗ trợ sẽ giúp doanh nghiệp giữ được việc làm, mở rộng đầu tư, hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp, năng suất lao động tăng… từ đó, đóng góp cho tăng trưởng.

Lan tỏa hiệu quả từ kích thích tổng cầu

Còn theo ông Nguyễn Văn Được - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, chính sách tài khóa luôn là một trong những công cụ quan trọng của điều hành kinh tế vĩ mô. Nếu như giai đoạn dịch Covid-19, trọng tâm của chính sách tài khóa là triển khai các giải pháp trên diện rộng để giúp doanh nghiệp và người dân vượt qua khó khăn, thì hiện nay cách tiếp cận đã có sự chuyển dịch. Các chính sách được thiết kế theo hướng có trọng tâm, trọng điểm hơn, vừa tháo gỡ khó khăn trước mắt, vừa tạo dư địa để doanh nghiệp đầu tư, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ông Được cho rằng, thực tế thời gian qua có thể thấy rõ định hướng này thông qua việc tiếp tục giảm 2% thuế giá trị gia tăng, gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất, giảm 46 khoản phí, lệ phí; hay mới nhất là đề xuất giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp nhỏ và giảm 30% thuế thu nhập cá nhân đối với hộ, cá nhân kinh doanh... Đây đều là những chính sách hướng tới mục tiêu giảm chi phí, cải thiện dòng tiền và tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì cũng như mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Điều - Giám đốc Công ty cổ phần An Phát cho hay, từ đầu năm đến nay, chi phí đầu vào, logistics và chi phí tài chính có xu hướng gia tăng, việc các gói chính sách tài khóa như gia hạn, miễn giảm thuế, phí sẽ góp phần nâng cao khả năng chống chịu của doanh nghiệp trước các cú sốc kinh tế.

Bên cạnh đó, chính sách đẩy mạnh đầu tư công cũng tạo ra tác động tích cực đối với khu vực tư nhân thông qua việc kích thích tổng cầu và mở rộng cơ hội kinh doanh. Các dự án phát triển cơ sở hạ tầng giao thông, năng lượng, logistics và hạ tầng số không chỉ tạo việc làm và thúc đẩy tiêu dùng trong ngắn hạn, mà còn góp phần giảm chi phí sản xuất, vận chuyển và giao dịch của doanh nghiệp trong dài hạn.

Tuy nhiên, ông Điều cho rằng, hiệu quả của chính sách tài khóa không chỉ phụ thuộc vào quy mô nguồn lực được phân bổ, mà còn phụ thuộc đáng kể vào tính minh bạch, ổn định và khả năng tiếp cận chính sách. Trên thực tế, một số doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, có thể gặp khó khăn do thủ tục hành chính phức tạp, điều kiện thụ hưởng chặt chẽ hoặc thiếu thông tin về các chương trình hỗ trợ. Vì vậy, việc đơn giản hóa thủ tục, tăng cường công khai thông tin và bảo đảm chính sách được triển khai kịp thời là yếu tố cần thiết để hỗ trợ thực sự đến được với doanh nghiệp.