Mạo danh cán bộ và thúc ép người dân cài ứng dụng giả

Theo thông tin từ Công an thành phố Cần Thơ, các đối tượng thường chủ động gọi điện thoại trực tiếp đến người dân, tự xưng là cán bộ bảo hiểm xã hội (BHXH) khu vực hoặc Công an phụ trách địa bàn và thông báo người dân nằm trong danh sách cấp thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) diện An toàn khu hoặc thuộc diện được nhận tiền hoàn trả BHYT năm 2026.

Tiếp đó, đối tượng nêu lên các lý do cấp bách như “hồ sơ định danh điện tử bị lỗi”, “chưa kích hoạt mã đối tượng An toàn khu trên hệ thống VssID”, hoặc “thông tin tài khoản nhận tiền hoàn trả chưa khớp” và gây áp lực buộc người dân phải xử lý ngay trong ngày để không bị hủy quyền lợi, đồng thời đóng vai “cán bộ” hỗ trợ tận tình, đề nghị kết bạn qua Zalo để hướng dẫn làm thủ tục trực tuyến từ xa nhằm tránh phải đi lại vất vả.

Ảnh minh họa AI: LV

Khi nạn nhân đồng ý kết bạn, đối tượng gửi các đường liên kết (link) dẫn đến trang web có giao diện sao chép Cổng Dịch vụ công hoặc gửi tệp tin cài đặt có đuôi định dạng .apk. Kẻ gian liên tục hối thúc người dân tải về cài đặt và yêu cầu cấp quyền trợ năng trên điện thoại, đặc biệt là điện thoại chạy hệ điều hành Android.

Ngay khi quyền trợ năng được bật, mã độc chạy ngầm sẽ chiếm quyền kiểm soát toàn bộ thiết bị. Các mã độc này có thể âm thầm theo dõi thao tác màn hình, ghi lại mật khẩu đăng nhập tài khoản ngân hàng số, tự động đọc và vô hiệu hóa tin nhắn chứa mã OTP xác thực. Lúc này, dù điện thoại vẫn ở trên tay nạn nhân, kẻ gian vẫn có thể thực hiện lệnh chuyển toàn bộ số dư trong tài khoản của người dân sang các tài khoản ngân hàng ảo để chiếm đoạt và tẩu táng.

Còn theo Công an tỉnh Hưng Yên, các đối tượng giả danh cán bộ cơ quan BHXH, công an hoặc cán bộ phường/xã, chủ động gọi điện, kết bạn Zalo, nhắn tin thông báo việc khám, chữa bệnh, hưởng chế độ BHXH, BHYT sẽ được liên kết trực tuyến, tích hợp trên ứng dụng VssID, không cần sử dụng thẻ BHYT/sổ BHXH giấy như trước. Người dân cần cập nhật, đồng bộ dữ liệu, xác thực tài khoản ngay trên điện thoại, nếu không sẽ bị gián đoạn quyền lợi tham gia BHXH, BHYT.

Sau đó, chúng gửi đường link hoặc mã QR yêu cầu nạn nhân tải về tệp tin có tên “vssid.apk” – đây không phải ứng dụng VssID chính thức của BHXH Việt Nam mà là phần mềm giả mạo, chỉ giống về giao diện, biểu tượng, tên gọi. Khi người dân cài đặt file .apk này, ứng dụng sẽ yêu cầu cấp các quyền truy cập nguy hiểm (đọc tin nhắn, danh bạ, điều khiển màn hình từ xa...), từ đó đối tượng có thể chiếm quyền điều khiển điện thoại nạn nhân; đánh cắp thông tin, mã OTP tài khoản ngân hàng rồi chiếm đoạt toàn bộ tiền trong tài khoản.

Xác minh thông tin và bảo vệ tài khoản

Trước các thủ đoạn lừa đảo trên, BHXH Việt Nam khuyến nghị người dân nâng cao cảnh giác, kiểm chứng thông tin qua các kênh chính thức, thận trọng trước yêu cầu cài đặt ứng dụng, cung cấp dữ liệu bảo mật hoặc chuyển tiền.

Để phòng tránh rủi ro, BHXH Việt Nam khuyến nghị người dân thực hiện các biện pháp sau:

Thứ nhất, chủ động kiểm chứng thông tin. Khi nhận được cuộc gọi, tin nhắn tự xưng là cán bộ hướng dẫn thủ tục, yêu cầu cập nhật dữ liệu hoặc thông báo hoàn trả tiền BHYT, cần liên hệ cơ quan BHXH trước khi thực hiện. Không làm theo yêu cầu chỉ vì bị thúc ép hoặc đe dọa mất quyền lợi.

Thứ hai, chỉ cài đặt ứng dụng VssID – Bảo hiểm xã hội số từ Google Play hoặc App Store. Không truy cập đường liên kết, quét mã QR hoặc cài đặt tệp .apk do người lạ gửi qua tin nhắn, Zalo, Facebook; không cấp quyền điều khiển điện thoại theo hướng dẫn của người chưa được xác minh danh tính.

Thứ ba, bảo vệ thông tin cá nhân và dữ liệu bảo mật. Không gửi thông tin, hình ảnh căn cước cho người chưa được xác minh; không cung cấp mật khẩu tài khoản, mã OTP hoặc chuyển tiền theo yêu cầu của người tự xưng là cán bộ BHXH để “xác thực”, “đồng bộ dữ liệu” hay “nhận tiền hoàn trả”.

Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, người dân cần kịp thời trình báo cơ quan công an nơi gần nhất, đồng thời thông tin tới cơ quan BHXH địa phương để được hỗ trợ. Nếu nghi ngờ tài khoản ngân hàng bị xâm nhập hoặc đã phát sinh giao dịch bất thường, cần liên hệ ngay ngân hàng để được hỗ trợ bảo vệ tài khoản.