Khi thời gian trở thành tài sản khan hiếm

Với nhiều người đi làm ở đô thị, bài toán tài chính cá nhân hiếm khi nằm ở chỗ thiếu tiền. Bài toán nằm ở chỗ thiếu thời gian. Một nhân viên văn phòng có thể dành dụm được vài triệu đồng mỗi tháng, nhưng không có đủ thời gian để đọc báo cáo tài chính, theo dõi bảng điện hay chọn điểm mua bán.

Kết quả là khoản tiền ấy thường nằm yên trong tài khoản thanh toán, hoặc được đưa vào thị trường theo cảm hứng: mua khi thị trường đang hưng phấn, bán khi thị trường lao dốc. Đây cũng là vòng lặp khiến không ít nhà đầu tư cá nhân “mua đỉnh, bán đáy”.

“Trả cho mình trước” - triết lý tích sản đang được lựa chọn

Trước thực tế đó, một triết lý quen thuộc với các thị trường tài chính phát triển đang được nhiều người trẻ Việt Nam áp dụng: “trả cho mình trước”. Thay vì tiết kiệm phần còn lại sau chi tiêu, họ trích một khoản cố định ngay khi nhận lương để đầu tư, rồi mới chi tiêu phần còn lại.

Số liệu mới công bố của FiinGroup và FIDT cho thấy số nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ tại Việt Nam đã tăng hơn 60% chỉ trong khoảng một năm rưỡi, lên hơn 700 nghìn người. Dù vậy, con số này vẫn còn cách khá xa mục tiêu 2,5 triệu nhà đầu tư vào năm 2030 mà Bộ Tài chính đặt ra, cho thấy dư địa còn rất lớn.

Bình quân chi phí: để kỷ luật thay cho cảm xúc

Công cụ hiện thực hóa triết lý này là đầu tư định kỳ, hay còn gọi là phương pháp bình quân chi phí. Nhà đầu tư bỏ ra một số tiền bằng nhau vào một thời điểm cố định, bất kể thị trường lên hay xuống.

Nguyên lý đơn giản: khi giá chứng chỉ quỹ giảm, cùng số tiền đó mua được nhiều đơn vị quỹ hơn; khi giá tăng, mua ít hơn. Về dài hạn, chi phí mua bình quân mỗi đơn vị quỹ thường thấp hơn giá bình quân của chứng chỉ quỹ trong cùng giai đoạn.

Lấy ví dụ một nhà đầu tư bỏ đều 5 triệu đồng mỗi tháng trong 6 tháng. Tháng giá thấp, họ mua được nhiều chứng chỉ quỹ hơn; tháng giá cao, mua ít hơn. Kết quả là chi phí bình quân thực tế thấp hơn giá bình quân của cả giai đoạn, như minh họa dưới đây.

Đầu tư đều 5 triệu đồng mỗi tháng giúp chi phí bình quân thấp hơn giá bình quân của chứng chỉ quỹ. Đồ họa: VCBF (số liệu giả định)

Quan trọng hơn con số, đầu tư định kỳ giúp nhà đầu tư không phải trả lời câu hỏi khó nhất: “Mua vào lúc nào?”. Kỷ luật được cài sẵn thay cho cảm xúc.

Tích sản dễ hơn khi nằm sẵn trong ứng dụng quen thuộc

Cùng với xu hướng số hóa, đầu tư định kỳ ngày càng dễ tiếp cận. Nhiều công ty quản lý quỹ đã đưa chương trình đầu tư định kỳ lên ngay ứng dụng ngân hàng, chẳng hạn Chương trình đầu tư định kỳ (SIP) của VCBF trên VCB Digibank, với mức bắt đầu chỉ từ 100.000 đồng mỗi tháng.

Từ một khoản tiền nhỏ mỗi tháng, một lần cài đặt trên điện thoại, việc tích sản chuyển từ một quyết định cần cân nhắc mỗi tháng thành một thói quen tự vận hành. Và như nhiều thói quen tốt khác, giá trị của nó lớn dần theo thời gian.

Lưu ý rủi ro: Đầu tư vào quỹ mở có rủi ro, giá trị chứng chỉ quỹ có thể tăng hoặc giảm. Đầu tư định kỳ không đảm bảo lợi nhuận hay bảo vệ khỏi thua lỗ. Ví dụ số liệu trong bài chỉ mang tính minh họa.