Bộ Xây dựng vừa đề xuất nghiên cứu mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông theo hình thức đối tác công - tư (PPP), với mục tiêu đưa các tuyến đạt quy chuẩn 6 làn xe theo quy hoạch, đáp ứng nhu cầu vận tải tăng cao trên trục Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh

Tổng cộng 18 dự án thành phần, trải dài 1.144 km, được chia thành 8 dự án giai đoạn 2017 - 2020 và 10 dự án giai đoạn 2021-2025, với tổng vốn đầu tư ước tính 152.102 tỷ đồng. Trong số này, 4 dự án đầu tư công giai đoạn 2017 - 2020, gồm các đoạn Mai Sơn - Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu và Phan Thiết - Dầu Giây, với tổng chiều dài 255 km và vốn đầu tư 26.718 tỷ đồng, được đánh giá có nhu cầu vận tải cao.

Thời gian thu phí hoàn vốn dự kiến từ 3 - 13 năm, không cần hỗ trợ ngân sách nhà nước, nhờ vị trí chiến lược tại các cửa ngõ giao thông quan trọng. Ba dự án BOT cùng giai đoạn, gồm Diễn Châu - Bãi Vọt, Nha Trang - Cam Lâm, Cam Lâm - Vĩnh Hảo, dài 178 km với tổng vốn 25.343 tỷ đồng, đã được nhà đầu tư triển khai.

Đề xuất mở rộng cao tốc Bắc - Nam lên 6 làn xe. Ảnh: Lạc Nguyên

Tuy nhiên, việc mở rộng lên 6 làn xe có thể gây khó khăn tài chính do các nhà đầu tư đã huy động nguồn lực trước đó. 11 dự án còn lại, dài 711 km với vốn đầu tư hơn 100.000 tỷ đồng, chủ yếu thuộc các đoạn có nhu cầu vận tải chưa cao, đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng về hiệu quả kinh tế.

Bộ Xây dựng nhận định, nếu áp dụng hình thức PPP, thời gian thu phí hoàn vốn trung bình lên đến 27 năm, đặc biệt một số đoạn như Quy Nhơn - Chí Thạnh khó khả thi về tài chính, cần ngân sách hỗ trợ.

Để tối ưu hóa hiệu quả, Bộ đề xuất tiếp tục sử dụng vốn đầu tư công, chiếm khoảng 57% tổng mức đầu tư, để mở rộng các tuyến cao tốc. Sau khi hoàn thành, từ tháng 1/2026, Nhà nước sẽ tổ chức thu phí để hoàn trả ngân sách, giữ mức phí hợp lý, không mang tính kinh doanh, đảm bảo lợi ích hài hòa cho Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Phương án này không chỉ thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công mà còn tránh đầu tư chồng lấn, nâng cao hiệu quả kinh tế và khả năng kết nối giao thông. Việc mở rộng cao tốc Bắc - Nam lên 6 làn xe được kỳ vọng sẽ đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố hạ tầng giao thông quốc gia trong bối cảnh hội nhập kinh tế./.