Theo số liệu đến hết ngày 31/10/2026, tổng kế hoạch vốn NSNN năm 2026 được các bộ, địa phương phân bổ chi tiết cho các dự án trọng điểm ngành giao thông là 181.897,2 tỷ đồng, chiếm 19% tổng kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao của cả nước (955.867,4 tỷ đồng).
Trong tổng số vốn được phân bổ, vốn ngân sách trung ương (NSTW) là 120.983,7 tỷ đồng, chiếm 39,6% tổng kế hoạch vốn NSTW năm 2026 của cả nước (305.640,8 tỷ đồng); vốn ngân sách địa phương (NSĐP) là 60.913,5 tỷ đồng.
Lũy kế đến hết tháng 10/2026, tổng số giải ngân vốn kế hoạch NSNN năm 2026 của các dự án giao thông trọng điểm đạt 121.486,8 tỷ đồng, tương đương 66,8% kế hoạch vốn đã phân bổ. Trong đó, vốn NSTW giải ngân 71.405,9 tỷ đồng, đạt 59,0%; vốn NSĐP giải ngân 50.081,0 tỷ đồng, đạt 82,2% kế hoạch được phân bổ.
Như vậy, tỷ lệ giải ngân của các dự án giao thông trọng điểm vẫn thấp hơn tỷ lệ giải ngân bình quân chung của cả nước. Đáng chú ý, có tới 24 dự án, dự án thành phần (DATP) có tỷ lệ giải ngân dưới 40%. Xét theo cơ quan chủ quản, Bộ Xây dựng có 7 dự án/DATP, các địa phương có 17 dự án/DATP thuộc nhóm này.
 |
| Xây dựng tuyến cao tốc Bắc Nam, trong ảnh tuyến cao tốc Hữu Nghị Chi Lăng. Ảnh Hà Minh |
Xét theo tiến độ thực hiện, trong số 24 dự án/DATP có tỷ lệ giải ngân dưới 40%, có 7 dự án/DATP được bố trí vốn để chuẩn bị đầu tư; 1 dự án/DATP bố trí vốn thực hiện công tác thanh quyết toán và hạng mục bổ sung hệ thống giao thông thông minh (ITS); 6 dự án/DATP có kế hoạch hoàn thành, cơ bản hoàn thành trong năm 2026 và 10 dự án/DATP có kế hoạch hoàn thành sau năm 2026.
Nguyên nhân chậm giải ngân kế hoạch vốn NSNN năm 2026 của các dự án trọng điểm quốc gia ngành giao thông đã được Bộ Tài chính tổng hợp báo cáo Chính phủ. Đặc biệt, thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã cho phép điều chỉnh giảm kế hoạch vốn của 2 dự án đường sắt quốc gia và DATP3 thuộc Dự án cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1, đồng thời có nhiều giải pháp chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Nhờ đó, tiến độ giải ngân các dự án giao thông trọng điểm đã có bước chuyển biến tích cực.
Tuy nhiên, do kết quả giải ngân trong 9 tháng đầu năm đạt rất thấp, tỷ lệ giải ngân lũy kế đến hết tháng 10/2026 vẫn chưa bắt kịp mức bình quân chung của cả nước.
Hiện nay, có 3 nhóm nguyên nhân chính tiếp tục ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện và giải ngân kế hoạch vốn năm 2026.
Cụ thể là tình trạng khan hiếm, thiếu hụt nguồn cung và tăng giá nguyên, nhiên vật liệu xây dựng. Trong đó, khó khăn về nguồn cung vật liệu đất đắp, cát, đá vẫn tập trung chủ yếu tại các dự án thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là một trong những yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng tổ chức thi công, tiến độ thực hiện khối lượng và giải ngân vốn của các dự án.
Tiếp đến là khó khăn trong việc thu hút đủ lao động, đặc biệt là lao động có tay nghề, trong khi chi phí nhân công ngày càng tăng. Việc thiếu hụt nhân lực và áp lực chi phí khiến các nhà thầu gặp khó khăn trong tổ chức thi công, huy động nguồn lực để đáp ứng tiến độ đề ra.
Bên cạnh đó là điều kiện thời tiết bất lợi cũng tác động đến quá trình triển khai các công trình, dự án, ảnh hưởng đến khả năng tổ chức thi công và hoàn thành khối lượng theo kế hoạch.
Những khó khăn trên không chỉ tác động riêng lẻ mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện dự án và khả năng hấp thụ vốn đầu tư công.
Để đẩy nhanh giải ngân vốn NSNN năm 2026, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo tháo gỡ khó khăn cho các dự án giao thông trọng điểm.
Đối với tình trạng thiếu hụt nguồn vật liệu, ngày 24/10/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 2800/QĐ-BCT về phương án tạm thời điều phối, hỗ trợ nguồn vật liệu xây dựng thông thường giữa các tỉnh, thành phố. Ngày 27/10/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tiếp tục có văn bản số 10933/VPCP-CN, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, địa phương trong triển khai phương án này.
Vì thế, để việc giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công trong các tháng còn lại của năm 2026 của các dự án giao thông trọng điểm được thuận lợi, kịp tiến độ, Bộ Tài chính đề nghị các địa phương cần thực hiện nghiêm việc điều phối, bảo đảm nguồn vật liệu phục vụ thi công; thường xuyên cập nhật nguồn cung, nhu cầu vật liệu. Các bộ, địa phương chỉ đạo chủ đầu tư xác định nhu cầu trong những tháng cuối năm 2026 và năm 2027, chủ động phối hợp bổ sung nguồn cung khi cần thiết. Bộ Công Thương có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc và hướng dẫn thực hiện.
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, địa phương khẩn trương thực hiện nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 312/NQ-CP ngày 5/10/2026 về Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương của Chính phủ và Thông báo số 497/TB-VPCP ngày 24/9/2026 của Văn phòng Chính phủ về Kết luận của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại cuộc họp đánh giá tiến độ thực hiện, giải ngân các công trình, dự án trọng điểm lĩnh vực giao thông vận tải. Xác định giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 là nhiệm vụ chính trị, đồng thời là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ và KPI.
Bộ Tài chính đề nghị Bộ Xây dựng, Bộ Quốc phòng và các địa phương cần chỉ đạo chủ đầu tư, tư vấn, nhà thầu rà soát các nội dung chậm tiến độ, xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm từng khâu; xây dựng kế hoạch thi công cụ thể, có giải pháp bù sản lượng chậm. Đồng thời, khẩn trương lập hồ sơ thanh toán đối với khối lượng đã nghiệm thu, đẩy nhanh công tác nghiệm thu, quyết toán hợp đồng và phê duyệt quyết toán dự án hoàn thành đúng thời hạn.
Với quy mô vốn được phân bổ lên tới hơn 181.897 tỷ đồng, các dự án giao thông trọng điểm đang chiếm tỷ trọng lớn trong kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Việc bảo đảm tiến độ thực hiện và giải ngân không chỉ có ý nghĩa đối với từng công trình mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước và tiến độ triển khai các công trình, dự án quan trọng quốc gia.
Kết quả giải ngân đạt 66,8% đến hết tháng 10/2026 cho thấy những chuyển biến tích cực sau các chỉ đạo tháo gỡ khó khăn của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, việc tỷ lệ giải ngân vẫn thấp hơn bình quân chung cả nước, cùng với 24 dự án/DATP có tỷ lệ giải ngân dưới 40%, cho thấy áp lực hoàn thành kế hoạch trong những tháng còn lại là rất lớn.
Do đó, yêu cầu đặt ra là các bộ, ngành, địa phương và chủ đầu tư phải chuyển mạnh từ chỉ đạo chung sang tổ chức thực hiện cụ thể, gắn trách nhiệm với từng dự án, từng khâu và từng đơn vị. Việc điều phối nguồn vật liệu giữa các địa phương cần được triển khai đồng bộ, thực chất; công tác huy động nhân lực, tổ chức thi công và xử lý các thủ tục thanh toán, nghiệm thu, quyết toán phải được thực hiện khẩn trương, liên tục.
Đây sẽ là những yếu tố quan trọng để tạo chuyển biến rõ nét về tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, góp phần bảo đảm tiến độ các dự án giao thông trọng điểm và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn NSNN trong năm 2026.
