Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 5 diễn ra vào chiều 3/6, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đã có những chia sẻ về nguyên nhân cũng như các giải pháp trọng tâm nhằm khắc phục tình trạng chậm giải ngân vốn đầu tư công, đặc biệt là tại 3 Chương trình mục tiêu quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi trả lời tại cuộc họp báo. Ảnh: Phạm Hải

Theo Thứ trưởng, tiến độ giải ngân của 3 Chương trình mục tiêu quốc gia và cả kế hoạch đầu tư công nói chung hiện nay đều đang chậm. Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành, địa phương đã nhiều lần đánh giá và báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về các nguyên nhân của tình trạng này, cả chủ quan và khách quan. Nguyên nhân có nhiều, song Thứ trưởng cũng thẳng thắn đồng tình với với ý kiến phóng viên là trong chỉ đạo điều hành, năng lực tổ chức triển khai có tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm của một bộ phận cán bộ khi thực hiện 3 chương trình này.

Từ thực tế đó, Bộ Tài chính đã tham mưu cho Chính phủ ban hành Chỉ thị 22 với tinh thần “nguyên nhân nào thì giải pháp đó”, hướng tới mục tiêu cao nhất là giải ngân đạt 100% kế hoạch của năm 2026 thông qua các nhóm giải pháp đồng bộ từ trung ương đến địa phương.

Thứ nhất, đó là phải khẩn trương hoàn thiện cơ chế, chính sách. Các bộ, ngành cần rà soát lại các văn bản hướng dẫn thực hiện, xem xét bổ sung những quy định còn thiếu nhằm đảm bảo cơ chế, chính sách đồng bộ, dễ hiểu. Đặc biệt, Thứ trưởng nhấn mạnh các quy định phải dễ hiểu và “chỉ được hiểu theo một cách duy nhất” nhằm tạo thuận lợi tối đa, tránh tình trạng hiểu theo nhiều cách khác nhau, gây khó khăn và dẫn tới việc phải hỏi - đáp nhiều lần làm chậm tiến độ giải ngân.

Giải pháp thứ hai là đề cao trách nhiệm của người đứng đầu. Các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức liên quan phải đặc biệt đề cao trách nhiệm của thủ trưởng đơn vị. Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo lấy việc triển khai, giải ngân nguồn vốn này làm một tiêu chí để đánh giá năng lực, mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ. Thứ trưởng khẳng định đây là giải pháp rất tốt, cần làm nghiêm túc. Nếu người đứng đầu để xảy ra chậm trễ, sẽ phải làm rõ và bị xử lý theo đúng quy định của Đảng và Nhà nước.

Thứ ba, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát. Các địa phương phải chủ động giải quyết triệt để các vấn đề thuộc thẩm quyền của mình. Đồng thời, trong quá trình triển khai thực tiễn, cần thường xuyên rà soát và kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Thứ tư, tập trung bồi dưỡng, nâng cao năng lực cán bộ cơ sở. Thứ trưởng chỉ ra thực tế điểm yếu lớn nhất hiện nay trong việc thực hiện 3 Chương trình mục tiêu quốc gia chính là năng lực của cán bộ cấp cơ sở về quản lý đầu tư công, đấu thầu, tài chính và thanh quyết toán. Cùng một môi trường pháp lý nhưng có nơi làm tốt, nơi lại chậm chạp, do đó việc bồi dưỡng để cán bộ có nhận thức đúng đắn, hiểu rõ vấn đề sẽ giúp đẩy nhanh tốc độ ra quyết định triển khai.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi trả lời tại cuộc họp báo. Ảnh: Phạm Hải

Thứ năm, quán triệt sâu sắc mục tiêu, hiệu quả của Chương trình. Tất cả các tổ chức, cá nhân, cơ quan quản lý và người dân đều phải hiểu rõ và triển khai quyết liệt theo đúng tinh thần Chỉ thị 22 của Thủ tướng. Phải ngăn chặn tình trạng có vốn, vốn tồn đọng nhưng nhiệm vụ cần lại không triển khai được, không đem lại hiệu quả, Thứ trưởng nêu rõ.

Cuối cùng, Thứ trưởng nhấn mạnh việc cần công khai, minh bạch thông tin về kết quả thực hiện. Kết quả thực hiện nhiệm vụ của các đơn vị, bộ ngành, địa phương sẽ được công khai rộng rãi để toàn xã hội cùng giám sát quá trình cũng như đánh giá cán bộ. Đây được coi là công cụ đắc lực để nâng cao tinh thần trách nhiệm và tập trung toàn lực cho nhiệm vụ giải ngân.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi bày tỏ tin tưởng, nếu các cấp, các ngành triển khai nghiêm túc và đồng bộ các nhóm giải pháp này, các kế hoạch và nhiệm vụ giải ngân vốn của 3 Chương trình mục tiêu quốc gia trong thời gian còn lại của năm 2026 sẽ được thực hiện một cách hiệu quả nhất.