Rút ngắn quy trình, hoàn thiện cơ chế giao dịch

Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Tổng Giám đốc HNX cho biết, những thay đổi của khuôn khổ pháp lý đang tạo cơ sở để cải tiến hoạt động đăng ký giao dịch tại HNX và công bố thông tin trái phiếu doanh nghiệp.

Đối với trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, ông Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh việc rút ngắn quy trình, đơn giản hóa hồ sơ đăng ký giao dịch. Trước đây, doanh nghiệp phải hoàn thành đăng ký trái phiếu tại Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), có giấy chứng nhận đăng ký rồi mới nộp hồ sơ đăng ký giao dịch tại HNX. Theo cơ chế mới, hai thủ tục này được thực hiện đồng thời, giúp trái phiếu sớm được đưa vào giao dịch.

HNX cải tiến hạ tầng, nâng tính minh bạch thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Cùng với đó, trình tự thay đổi đăng ký giao dịch được chuẩn hóa, bao gồm những trường hợp giảm số lượng trái phiếu do mua lại, hoán đổi, chuyển đổi một phần hoặc thay đổi kỳ hạn. Việc hoàn thiện quy trình hướng tới xử lý thống nhất và rút ngắn thời gian thực hiện.

Các trường hợp hủy bỏ đăng ký giao dịch cũng được bổ sung, trong đó có trường hợp theo đề nghị của VSDC khi phát hiện hồ sơ giả mạo và trường hợp thực hiện theo bản án, phán quyết hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Trình tự xử lý được cụ thể hóa nhằm tăng tính minh bạch trong quá trình thực hiện.

Đối với khôi phục trạng thái giao dịch, HNX đang phối hợp, đề xuất với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) những nội dung hoàn thiện quy chế, hướng tới thủ tục đơn giản, xử lý nhanh và bảo đảm tính liên tục của giao dịch.

Một nội dung khác được lãnh đạo HNX đề cập là nâng cao nghĩa vụ công bố thông tin của doanh nghiệp phát hành. Theo đó, doanh nghiệp phát hành phải thực hiện công bố thông tin định kỳ, bất thường cho nhà đầu tư sở hữu trái phiếu cho đến khi trái phiếu không còn dư nợ. Nghĩa vụ nộp báo cáo sử dụng vốn được kết thúc khi doanh nghiệp phát hành giải ngân hết số tiền huy động hoặc cho đến khi trái phiếu không còn dư nợ, là cơ sở tăng tính minh bạch, giúp theo dõi trách nhiệm của tổ chức phát hành đối với nguồn vốn huy động.

Với trái phiếu doanh nghiệp niêm yết, phương thức thanh toán tức thời theo từng giao dịch trong cùng ngày, không áp dụng cơ chế đối tác bù trừ trung tâm, được kỳ vọng đẩy nhanh vòng quay vốn và giải phóng dòng tiền sớm hơn. Tuy nhiên, việc triển khai cần có sự phối hợp đồng bộ giữa VSDC, ngân hàng thanh toán và công ty chứng khoán. Theo lãnh đạo HNX, hạ tầng cần tiếp tục được nâng cấp, hoàn thiện để đáp ứng phương thức thanh toán mới. Đây là nhiệm vụ HNX sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai trong thời gian tới.

Nâng cấp chuyên trang, tăng kết nối thông tin

Đối với chuyên trang thông tin trái phiếu doanh nghiệp, ông Nguyễn Tuấn Anh nêu 3 nhóm cải tiến: bổ sung nội dung chia sẻ thông tin cho UBND cấp tỉnh và UBCKNN; bổ sung chức năng báo cáo định kỳ của địa phương; cập nhật biểu mẫu công bố thông tin theo quy định mới.

Chuyên trang tiếp nhận thông tin từ các chủ thể có trách nhiệm cung cấp, thực hiện xử lý, công bố cho nhà đầu tư và chia sẻ với UBCKNN, UBND cấp tỉnh theo phạm vi quy định.

Các nhóm thông tin được chia sẻ gồm: thông tin cơ bản về đợt chào bán và kết quả chào bán, tình hình tài chính, tình hình thanh toán lãi, gốc, tình hình sử dụng vốn, tình hình thực hiện cam kết của doanh nghiệp, kết quả mua lại trước hạn. Báo cáo của đại diện người sở hữu trái phiếu khi phát hiện doanh nghiệp vi phạm cam kết với nhà đầu tư cũng được đưa vào nội dung chia sẻ.

Theo đại diện HNX, hệ thống cho phép theo dõi thông tin theo địa phương, doanh nghiệp và từng đợt phát hành. Các báo cáo về tình hình tài chính, thanh toán lãi, gốc, sử dụng vốn và thực hiện cam kết của doanh nghiệp, báo cáo của đại diện người sở hữu trái phiếu được tổ chức để phục vụ tra cứu, khai thác theo yêu cầu quản lý.

Bên cạnh đó, chuyên trang được bổ sung chức năng để UBND cấp tỉnh tạo báo cáo định kỳ gửi Bộ Tài chính và UBCKNN. Đây là một nội dung phục vụ phối hợp thông tin giữa địa phương với cơ quan quản lý thị trường.

Nhóm cải tiến thứ ba tập trung cập nhật, chuẩn hóa các biểu mẫu công bố thông tin. Trong đó, bổ sung chức năng công bố tình hình thanh toán gốc, lãi khi trái phiếu không còn dư nợ; công bố thông tin bất thường về chậm thanh toán và cập nhật thanh toán bổ sung; thông tin về lãi suất áp dụng cho kỳ tính lãi trái phiếu.

Việc chuẩn hóa biểu mẫu giúp các chủ thể thực hiện nghĩa vụ cung cấp thông tin theo yêu cầu mới, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho việc tra cứu và theo dõi tình trạng trái phiếu.

Về định hướng thời gian tới, HNX tập trung nâng cấp hạ tầng, bảo đảm hệ thống giao dịch vận hành an toàn và phối hợp với VSDC triển khai thanh toán tức thời đối với trái phiếu doanh nghiệp phát hành ra công chúng. Đồng thời, chuyên trang thông tin trái phiếu tiếp tục được nâng cấp, hoàn thiện để hỗ trợ nhà đầu tư tra cứu, cung cấp và chia sẻ dữ liệu theo yêu cầu của cơ quan quản lý. HNX cũng nghiên cứu đường cong lợi suất và giao dịch Repos trái phiếu doanh nghiệp trên cơ sở dữ liệu tập trung về trái phiếu niêm yết và trái phiếu riêng lẻ. Những định hướng này gắn với mục tiêu cải thiện hiệu quả vận hành, tăng tính minh bạch và hỗ trợ sự phát triển của thị trường.

Ông Lưu Hoàng, Trưởng ban Quản lý ngân quỹ, Kho bạc Nhà nước: Mở rộng dư địa phát triển thị trường trái phiếu chính phủ Trong bối cảnh nhu cầu huy động vốn cho đầu tư phát triển ngày càng lớn, thị trường trái phiếu chính phủ cần tiếp tục phát huy vai trò là kênh huy động vốn quan trọng cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là gia tăng quy mô phát hành, mà còn phải nâng cao hiệu quả huy động, duy trì cơ cấu kỳ hạn hợp lý và phát triển cơ sở nhà đầu tư ổn định. Năm 2026, Kho bạc Nhà nước tiếp tục điều hành linh hoạt hoạt động phát hành trái phiếu chính phủ, phù hợp với nhu cầu vốn và diễn biến thị trường. Cơ cấu kỳ hạn được đa dạng hóa, trong đó có việc phát hành trở lại trái phiếu kỳ hạn 3 năm nhằm đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư. Bước sang năm 2027, khi nhu cầu huy động vốn ngân sách dự kiến tiếp tục gia tăng, Kho bạc Nhà nước sẽ chủ động điều hành kế hoạch phát hành phù hợp với khả năng hấp thụ của thị trường, đồng thời chú trọng mở rộng cơ sở nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư dài hạn; phối hợp nghiên cứu phát triển các sản phẩm mới, trong đó có trái phiếu xanh; tăng cường trao đổi thông tin, lắng nghe kiến nghị của các thành viên thị trường. Qua đó, vừa bảo đảm nguồn lực cho đầu tư phát triển, vừa nâng cao hiệu quả huy động vốn, hỗ trợ thanh khoản và tạo nền tảng phát triển thị trường trái phiếu chính phủ theo chiều sâu, bền vững. Ông Bùi Ngọc Huyên, Phó Trưởng ban Quản lý chào bán chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước: Rút ngắn thời gian cấp phép, tạo thuận lợi cho phát hành trái phiếu Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang đứng trước yêu cầu mở rộng khả năng huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, hoạt động phát hành vẫn tập trung chủ yếu ở các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp bất động sản, đặt ra yêu cầu đa dạng hóa tổ chức phát hành và sản phẩm. Một trong những giải pháp trọng tâm là tạo thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận kênh chào bán trái phiếu ra công chúng. Thời gian qua, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã cải tiến quy trình thẩm định, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Với những hồ sơ đáp ứng đầy đủ yêu cầu, có trường hợp thời gian từ tiếp nhận đến cấp phép chưa đến một tháng. Cùng với cải cách thủ tục, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực tài chính, xây dựng phương án sử dụng vốn và kế hoạch trả nợ khả thi, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với trái chủ. Việc tăng cường minh bạch thông tin, sử dụng dịch vụ xếp hạng tín nhiệm và nâng cao trách nhiệm của tổ chức phát hành sẽ góp phần củng cố niềm tin nhà đầu tư, tạo nền tảng phát triển thị trường bền vững. Ông Phạm Phú Khôi, Tổng Thư ký Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA): Hoàn thiện cơ chế tạo lập thị trường, nâng thanh khoản trái phiếu Thị trường trái phiếu chính phủ năm 2026 ghi nhận những kết quả tích cực. Việc công bố rõ ràng kế hoạch phát hành đã giúp các thành viên thị trường chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch đầu tư và quản lý thanh khoản. Tuy nhiên, điều các thành viên mong muốn là hình thành được đường cong lợi suất trái phiếu chính phủ có tính tham chiếu đáng tin cậy, đi cùng thanh khoản thực chất. Để đạt được mục tiêu này, cần tạo điều kiện cho các nhà tạo lập thị trường thực hiện đầy đủ vai trò chào giá mua và bán hai chiều, với mức chênh lệch giá hợp lý và khả năng thực hiện giao dịch thực tế. Một kiến nghị quan trọng là cho phép các thành viên được vay trái phiếu để bán, qua đó hỗ trợ hoạt động tạo lập thị trường và nâng cao hiệu quả giao dịch. Chúng tôi kỳ vọng các cơ quan quản lý sớm có giải pháp tháo gỡ để thị trường trái phiếu chính phủ phát triển hiệu quả và có chiều sâu hơn. Hồng Quyên (ghi)