PV: Ngày 29/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 398/2026/NĐ-CP hướng dẫn giảm 30% thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) cho cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ có doanh thu đến 10 tỷ đồng trong năm 2026-2027. Theo ông, chính sách này có ý nghĩa ra sao với các đối tượng trên?

TS. Nguyễn Đình Chiến

TS. Nguyễn Đình Chiến: Theo tôi, chính sách này mang ý nghĩa chiến lược trên ba khía cạnh.

Thứ nhất, giảm gánh nặng tài chính và cải thiện dòng tiền ngay lập tức: Mức giảm 30% được tính trực tiếp trên số thuế phải nộp, giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh giữ lại một nguồn vốn thực tế đáng kể thay vì phải nộp vào ngân sách. Dòng tiền thặng dư này có thể được chuyển hóa ngay vào việc duy trì chi phí vận hành thường xuyên, thanh toán công nợ, đảm bảo thu nhập cho người lao động hoặc chủ động nhập thêm nguyên vật liệu khi giá cả có lợi.

Thứ hai, tạo dư địa tái đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức, chi phí vận hành giảm xuống giúp các cơ sở kinh doanh tối ưu giá thành sản phẩm, dịch vụ. Họ có thể thực hiện các chiến lược kích cầu như giảm giá bán, triển khai khuyến mãi hoặc tái đầu tư vào công nghệ, nâng cấp trang thiết bị, từ đó tạo ưu thế cạnh tranh bền vững trên thị trường nội địa.

Thứ ba, khuyến khích sự phát triển bền vững của khối kinh tế cơ sở, việc giảm thuế không chỉ là sự hỗ trợ ngắn hạn mà còn tạo động lực để các hộ kinh doanh nhỏ lẻ mạnh dạn chuyển đổi mô hình, nâng cấp thành doanh nghiệp quy mô và bài bản hơn, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chính phủ đồng hành, chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp. Ảnh: Đức Thanh

PV: Để bảo đảm quyền lợi, doanh nghiệp nhỏ và cá nhân kinh doanh cần lưu ý gì về điều kiện doanh thu, cách xác định số thuế được giảm và thủ tục kê khai, thưa ông?

TS. Nguyễn Đình Chiến: Để tận dụng đúng và đủ quyền lợi từ Nghị định 398/2026/NĐ-CP, người nộp thuế cần đặc biệt chú ý các nguyên tắc sau: Về điều kiện doanh thu, tổng doanh thu thực tế trong kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 không được vượt quá 10 tỷ đồng.

Cách xác định doanh thu, đối với doanh nghiệp: Bao gồm toàn bộ doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính và thu nhập khác. Đặc biệt, nếu doanh nghiệp có đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh, doanh thu làm căn cứ xét duyệt phải là doanh thu tổng hợp trên báo cáo tài chính năm. Lưu ý thêm là các doanh nghiệp hình thành từ việc chia, tách sau ngày Nghị quyết 43/2026/QH16 có hiệu lực sẽ không được áp dụng mức giảm thuế này nếu tổng doanh thu của các doanh nghiệp sau chia, tách trên 10 tỷ đồng.

Đối với cá nhân kinh doanh: Doanh thu bao gồm toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền hoa hồng, tiền cung ứng dịch vụ phát sinh trong kỳ tính thuế (chưa trừ chi phí), tính cả các khoản phụ thu, phí thu thêm mà cá nhân kinh doanh được hưởng.

Về cách xác định số thuế được giảm, mức giảm 30% được áp dụng trên toàn bộ thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh, không phân biệt phương pháp tính thuế.

Đối với doanh nghiệp đang được hưởng các ưu đãi thuế khác (theo Luật Thuế TNDN hoặc các luật khác), số thuế được giảm 30% sẽ được tính trên số thuế còn lại phải nộp sau khi đã trừ đi phần ưu đãi hiện có.

Về thủ tục kê khai và xử lý khi vượt ngưỡng 10 tỷ đồng. Đối với cá nhân kinh doanh, dự kiến doanh thu không quá 10 tỷ đồng, chủ động kê khai giảm thuế theo Mẫu số 01 (nếu tự khai) hoặc Mẫu số 02 (nếu tổ chức khai thay, nộp thay). Nếu doanh thu thực tế vượt 10 tỷ đồng, phải kê khai điều chỉnh theo Mẫu số 03 và nộp bổ sung số thuế đã được giảm. Trong trường hợp này, số tiền nộp bổ sung này không bị tính tiền chậm nộp cho đến thời hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ phát sinh doanh thu lũy kế trên 10 tỷ đồng.

Đối với doanh nghiệp, tự xác định số thuế được giảm khi tạm nộp thuế TNDN hàng quý. Nếu doanh thu thực tế vượt quá 10 tỷ đồng, doanh nghiệp phải nộp đủ số tiền thuế thiếu. Điểm cần lưu ý ở đây là doanh nghiệp sẽ bị xử lý tiền chậm nộp theo quy định đối với số tiền thuế nộp bổ sung. Do đó, kế toán và chủ doanh nghiệp bắt buộc phải theo dõi sát sao tiến độ doanh thu lũy kế trong năm để tránh bị phạt.

PV: Theo ông, bên cạnh chính sách giảm thuế, cần thêm những giải pháp đồng bộ nào để hỗ trợ hiệu quả cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ phát triển “bứt phá” thời gian tới?

TS. Nguyễn Đình Chiến: Tôi cho rằng, chính sách giảm thuế là một đòn bẩy xuất sắc, nhưng để khu vực kinh tế quy mô nhỏ thực sự bứt phá và phát triển bền vững, Nhà nước cần một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ trên nhiều lĩnh vực.

Trong đó, cần khơi thông và đa dạng hóa nguồn vốn tín dụng, khó khăn cốt lõi của doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh là thiếu tài sản đảm bảo. Các tổ chức tín dụng cần phát triển các sản phẩm vay tín chấp dựa trên dòng tiền, lịch sử giao dịch điện tử và dữ liệu hóa đơn, song song với việc phát huy vai trò của các quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đồng thời, cải thiện môi trường kinh doanh và giảm chi phí tuân thủ. Tiếp tục số hóa toàn diện và liên thông dữ liệu các thủ tục hành chính liên quan đến thuế, hải quan, và bảo hiểm xã hội. Việc kiểm tra cần được thực hiện dựa trên quản lý rủi ro bằng dữ liệu số, tránh chồng chéo làm gián đoạn hoạt động kinh doanh hợp pháp.

Đẩy mạnh hỗ trợ chuyển đổi số và tiếp cận thị trường, triển khai các gói hỗ trợ cụ thể về chi phí sử dụng phần mềm quản trị (kế toán, bán hàng…) và tổ chức các chương trình đào tạo về thương mại điện tử đa kênh, giúp tiểu thương và doanh nghiệp siêu nhỏ mở rộng tệp khách hàng vượt ra khỏi ranh giới địa lý.

Cùng với đó, thúc đẩy liên kết chuỗi cung ứng, xây dựng chính sách ưu đãi cho các tập đoàn lớn, doanh nghiệp FDI khi họ tăng cường sử dụng sản phẩm, dịch vụ phụ trợ từ các nhà cung cấp nội địa quy mô nhỏ. Điều này tạo ra đầu ra bền vững, làm động lực để các cơ sở kinh doanh nhỏ tự động chuẩn hóa quy trình và chất lượng theo tiêu chuẩn cao hơn.q

PV: Xin cảm ơn ông!

Ông Bùi Mạnh Thắng, chủ hộ kinh doanh xe máy Đức Hiền (tỉnh Phú Thọ): Chính sách hướng đến đúng đối tượng cần hỗ trợ Sau khi biết thông tin về chính sách giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và thu nhập doanh nghiệp cho cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ có doanh thu đến 10 tỷ đồng trong năm 2026 - 2027 qua báo chí chính thống và thông báo từ các hội nhóm Zalo hỗ trợ người nộp thuế của Thuế cơ sở 16, tỉnh Phú Thọ, chúng tôi thấy rất phấn khởi. Đây là sự hỗ trợ thiết thực và kịp thời từ Nhà nước, giúp giảm bớt gánh nặng chi phí cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ trong giai đoạn còn nhiều khó khăn. Thời gian gần đây, áp lực chi phí mặt bằng, logistics và sự cạnh tranh gay gắt từ thương mại điện tử đã khiến biên lợi nhuận của hộ kinh doanh bị thu hẹp đáng kể. Với quy định mới dành cho hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng/năm, chính sách miễn giảm này đã hướng đến đúng vào đối tượng cần hỗ trợ. Việc được giảm 30% tiền thuế thu nhập cá nhân phải nộp không chỉ giúp hộ kinh doanh xe máy Đức Hiền giảm bớt gánh nặng tài chính trực tiếp, mà quan trọng hơn là tạo thêm dòng tiền tự có. Chúng tôi sẽ dùng số tiền được miễn giảm này để tái đầu tư ngay, như nhập thêm hàng, nâng cấp trải nghiệm cửa hàng và mở rộng các kênh bán hàng trực tuyến. Hơn cả một con số tài chính, chính sách ưu đãi kéo dài trong hai năm liên tiếp thể hiện sự đồng hành của Nhà nước đối với khu vực kinh tế hộ kinh doanh. Sự hỗ trợ kịp thời này tiếp thêm tự tin để hộ kinh doanh ổn định vận hành, duy trì việc làm cho nhân viên và chủ động xây dựng kế hoạch phát triển kinh doanh trong giai đoạn tới. Văn Tuấn (ghi)