Nhật Bản giữ vị thế nhà đầu tư chiến lược tại Việt Nam

Cùng với quan hệ chính trị, ngoại giao ngày càng phát triển, hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư tiếp tục là những trụ cột quan trọng trong quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản, với quy mô trao đổi thương mại không ngừng mở rộng và dòng vốn đầu tư duy trì vị thế đáng kể.

Kim ngạch thương mại giữa Việt Nam với Nhật Bản luôn tăng trưởng ổn định, cân bằng, đạt khoảng 52 tỷ USD vào năm 2025, tăng gấp đôi so với năm 2014 (27,4 tỷ USD) và tăng 11% so với năm 2024. Trong 10 năm qua, quy mô trao đổi thương mại giữa Việt Nam và Nhật Bản đã tăng gấp 1,8 lần.

Sản xuất máy điều hòa không khí tại nhà máy của Daikin tại Hưng Yên. Ảnh: Đức Thanh

Trong 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch thương mại hai nước đạt 43,71 tỷ USD, tăng khoảng 15,34% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang Nhật Bản đạt 23,18 tỷ USD, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam từ Nhật Bản đạt 20,53 tỷ USD. Với tốc độ tăng trưởng hiện nay, kim ngạch thương mại cả năm dự kiến đạt khoảng 58 tỷ USD.

Chia sẻ với báo chí tại buổi họp báo ngày 4/11, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nhận định, với đà tăng trưởng hiện nay, mục tiêu kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Nhật Bản đạt 60 tỷ USD vào năm 2030 có thể sớm được hiện thực hóa. Trong bối cảnh thương mại giữa hai nước tiếp tục mở rộng, các mặt hàng như thiết bị điện, linh kiện điện tử và phụ tùng ô tô sẽ tiếp tục là những nhóm hàng triển vọng trong hoạt động thương mại song phương.

Đầu tư là một trong những điểm sáng trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản. Số liệu từ Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính cho thấy, tính lũy kế đến ngày 30/9/2026, Nhật Bản có khoảng 5.872 dự án có hiệu lực, với tổng vốn đăng ký hơn 81,2 tỷ USD, đứng thứ 3/154 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Trong 9 tháng năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký của Nhật Bản vào Việt Nam đạt 2,650 tỷ USD, tăng 15,5%.

Mở dư địa, hút dòng vốn chất lượng cao từ Nhật Bản

Hiện có khoảng 2.000 doanh nghiệp Nhật Bản hoạt động tại Việt Nam. Doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư tập trung vào công nghệ chế biến chế tạo (61%), sản xuất phân phối điện (15%), kinh doanh bất động sản (12%), hiện diện ở 33/34 tỉnh, thành phố, đầu tư nhiều nhất tại TP. Hồ Chí Minh, tiếp đến là Thanh Hóa, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai...

Khảo sát mới nhất của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (Jetro) chỉ ra rằng, có tới 56,9% doanh nghiệp Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam có kế hoạch mở rộng kinh doanh trong 1 - 2 năm tới. Nhiều doanh nghiệp cho biết, lý do mở rộng kinh doanh là xuất khẩu gia tăng và nhu cầu tại thị trường nội địa mở rộng, đồng thời tăng cường chức năng bán hàng.

Theo Trưởng đại diện Jetro tại Hà Nội Ozasa Haruhiko, kế hoạch mở rộng của các doanh nghiệp Nhật Bản chỉ tăng nhẹ, nhưng Việt Nam tiếp tục dẫn đầu trong khu vực ASEAN năm thứ 2 liên tiếp, đồng thời dẫn đầu châu Á và châu Đại dương về chỉ số này. Điều đó cho thấy, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đánh giá Việt Nam là thị trường giàu tiềm năng, phản ánh kỳ vọng tích cực của doanh nghiệp Nhật Bản đối với môi trường đầu tư và triển vọng tăng trưởng của Việt Nam.

Nhật Bản tiếp tục là một trong những nhà đầu tư lớn nhất tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký lũy kế hơn 81 tỷ USD. Tuy nhiên, vốn đăng ký từ Nhật Bản trong 9 tháng năm 2026 chỉ tăng 4,7% so với cùng kỳ, thấp hơn đáng kể mức tăng chung của cả nước (tăng 76,4% so với cùng kỳ).

Với tổng vốn FDI đăng ký trong 9 tháng 2,650 tỷ USD, Nhật Bản đứng thứ 7 trong số 101 quốc gia và vùng lãnh thổ có hoạt động đầu tư tại Việt Nam, thấp hơn 3 bậc so với cùng kỳ. Điều này đặt ra yêu cầu khai thác hiệu quả hơn dư địa hợp tác đầu tư, thúc đẩy các dự án công nghệ cao và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp hai nước. Đồng thời, cần khai thác tốt hơn tiềm năng đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam Tsuchibashi Akito cho biết, doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam với tầm nhìn dài hạn, hướng tới đồng hành và cùng phát triển qua nhiều thập kỷ. Vì vậy, các doanh nghiệp Nhật Bản mong muốn Việt Nam tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp lý, tăng khả năng dự báo chính sách và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Một môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch sẽ tạo điều kiện thu hút các dòng vốn đầu tư mới, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển nhân lực, đem lại lợi ích cho cả hai nước.

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki: Hoan nghênh Nghị quyết số 10-NQ/TW Nhật Bản hoan nghênh việc Việt Nam ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó đề ra chủ trương thu hút FDI có chất lượng cao, chú trọng công tác đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao công nghệ và nghiên cứu, phát triển. Điều quan trọng là các chính sách triển khai trên cơ sở Nghị quyết này cần được cụ thể hóa bằng những cơ chế ưu đãi phù hợp. Qua đó, Việt Nam có thể thúc đẩy hơn nữa dòng vốn FDI chất lượng cao từ Nhật Bản, đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời tăng cường sự liên kết, hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp Nhật Bản. Trưởng đại diện Jetro tại Hà Nội Ozasa Haruhiko: Minh bạch chính sách, củng cố niềm tin đầu tư Việt Nam cần kiên trì cải cách thể chế, cải thiện tính minh bạch và nhất quán của hệ thống pháp luật, đồng thời nâng cao hiệu quả thực thi chính sách ở cấp địa phương. Việc cải thiện hạ tầng, logistics và nguồn nhân lực cũng là những yếu tố then chốt đối với các quyết định đầu tư dài hạn. Việc Việt Nam tiếp tục hoàn thiện khung chính sách, tạo môi trường đầu tư dự báo được và hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với các tiêu chuẩn mới sẽ góp phần củng cố niềm tin và thúc đẩy làn sóng đầu tư mới từ Nhật Bản trong thời gian tới. Vũ luyện (ghi)