Thu hút đầu tư không còn là cuộc đua đưa ra nhiều ưu đãi nhất. Khi quyết định rót vốn ngày càng được cân nhắc trên nhiều yếu tố, doanh nghiệp đang nhìn rộng hơn vào chất lượng môi trường kinh doanh, khả năng kết nối chuỗi cung ứng và triển vọng phát triển dài hạn của một địa phương.
Ông Đinh Hồng Kỳ - Phó Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HUBA) cho rằng đây là câu hỏi cốt lõi khi các địa phương cạnh tranh thu hút dòng vốn trong giai đoạn mới.
“Địa phương nào cũng có tiềm năng, cũng có danh mục dự án kêu gọi đầu tư và cũng mong muốn dành những điều kiện tốt nhất cho nhà đầu tư. Nhưng từ ‘quan tâm’ đến ‘xuống tiền’ là một khoảng cách rất lớn” - ông Kỳ chia sẻ.
Theo ông Kỳ, khoảng cách này ngày càng ít phụ thuộc vào những ưu đãi riêng lẻ, mà phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng môi trường đầu tư, khả năng kết nối chuỗi giá trị và năng lực thực thi của chính quyền địa phương.
Sự thay đổi trong cách doanh nghiệp lựa chọn điểm đến đầu tư đang diễn ra rõ nét. Nếu trước đây giá đất, chi phí lao động, ưu đãi thuế hay khoảng cách tới thị trường là những yếu tố được ưu tiên, thì hiện nay doanh nghiệp phải tính toán nhiều hơn về hạ tầng logistics, nguồn năng lượng, chất lượng nhân lực, chuỗi cung ứng, chuyển đổi số và yêu cầu phát triển bền vững.
Những yếu tố này quyết định khả năng một địa phương có thể đồng hành với doanh nghiệp trong cả vòng đời của dự án, thay vì chỉ tạo sức hút ở thời điểm ban đầu.
 |
| TP. Hồ Chí Minh dẫn đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong 8 tháng đầu năm 2026. Ảnh: Lê Toàn |
Thực tế dòng vốn gần đây cho thấy nhà đầu tư đang ưu tiên những địa phương có nền tảng phát triển dài hạn. Trong 8 tháng đầu năm 2026, TP. Hồ Chí Minh thu hút hơn 10 tỷ USD vốn FDI, tăng hơn 167% so với cùng kỳ; Đồng Nai thu hút gần 1,88 tỷ USD, trong đó khoảng một nửa đến từ các dự án hiện hữu tiếp tục mở rộng vốn.
Đây là tín hiệu đáng chú ý, bởi việc nhà đầu tư quay lại rót thêm vốn phản ánh mức độ tin tưởng vào môi trường kinh doanh và triển vọng phát triển của địa phương.
“Nhà đầu tư mới đến cho thấy sức hấp dẫn. Nhưng nhà đầu tư hiện hữu tiếp tục bỏ thêm vốn mới là một tín hiệu rất quan trọng về niềm tin” - ông Kỳ nhận định.
Với những dự án có vòng đời 10 năm, 20 năm hoặc dài hơn, doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến lợi ích trước mắt mà còn đánh giá khả năng địa phương đó tham gia vào chuỗi giá trị trong tương lai. Quyết định đầu tư ngày nay gắn nhiều hơn với câu hỏi về vị trí của địa phương trong bức tranh phát triển dài hạn.
Từ góc nhìn doanh nghiệp, yếu tố quan trọng không chỉ là chi phí mà còn là mức độ chắc chắn trong quá trình triển khai dự án. “Điều doanh nghiệp sợ nhất không hẳn là chi phí cao. Điều doanh nghiệp sợ nhất là sự bất định” - ông Kỳ nhấn mạnh.
Theo ông Kỳ, doanh nghiệp có thể chấp nhận một số chi phí cao hơn nếu quy trình thủ tục rõ ràng, thời gian xử lý được dự báo và trách nhiệm của từng cơ quan được xác định cụ thể. Ngược lại, sự thiếu ổn định trong quá trình triển khai có thể làm phát sinh chi phí lớn hơn nhiều so với giá trị của các chính sách ưu đãi.
Vì vậy, bên cạnh việc cải thiện môi trường đầu tư, địa phương cần nâng cao khả năng phối hợp trong quá trình hỗ trợ doanh nghiệp. Đối với những dự án quan trọng, cần có một đầu mối đủ trách nhiệm theo sát từ khi nhà đầu tư tìm hiểu cơ hội đến khi dự án đi vào vận hành.
“Doanh nghiệp không cần thêm một cơ quan để đến làm việc. Doanh nghiệp cần một đầu mối có thể giúp vấn đề được giải quyết” - ông Kỳ nói.
Không gian đầu tư hiện nay không còn được nhìn nhận trong phạm vi một địa phương riêng lẻ. Theo ông Đinh Hồng Kỳ, doanh nghiệp lựa chọn điểm đến dựa trên chuỗi giá trị, trong khi ranh giới hành chính chỉ là phạm vi quản lý.
Một sản phẩm có thể được sản xuất dựa trên nguyên liệu ở một địa phương, chế biến tại địa phương khác, sử dụng dịch vụ tài chính, công nghệ, logistics tại TP. Hồ Chí Minh và xuất khẩu qua hệ thống cảng của khu vực Đông Nam Bộ.
“Ranh giới hành chính tồn tại trong quản lý nhà nước, nhưng trong hoạt động kinh tế, doanh nghiệp không tư duy như vậy. Doanh nghiệp đầu tư theo chuỗi giá trị, chứ không đầu tư theo địa giới hành chính” - ông Kỳ nhận định.
Đây cũng là lý do TP. Hồ Chí Minh cần nhìn nhận vai trò của mình trong một không gian kinh tế rộng hơn. Thành phố có lợi thế về tài chính, dịch vụ, khoa học công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái doanh nghiệp; trong khi các địa phương khác có thế mạnh về quỹ đất, công nghiệp, nông nghiệp, năng lượng, nguyên liệu và logistics.
Kết nối những lợi thế này sẽ giúp hình thành chuỗi giá trị liên vùng, thay vì để từng địa phương tự xây dựng một hệ sinh thái riêng biệt.
 |
| TP. Hồ Chí Minh cần chuẩn bị quỹ đất sạch, nguồn điện ổn định cho các dự án công nghệ để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia đầu tư. Ảnh: Lê Toàn. |
Ông Đặng Hồng Anh - Phó Chủ tịch Tập đoàn TTC cho rằng yêu cầu mở rộng không gian phát triển càng trở nên quan trọng khi nền kinh tế bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh với các xu hướng như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và trí tuệ nhân tạo.
Nếu cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam chỉ quẩn quanh trong các lĩnh vực kinh doanh truyền thống thì sẽ rất khó tạo ra bước bứt phá và nguy cơ tụt hậu là rất lớn.
Theo ông Đặng Hồng Anh, để doanh nghiệp tư nhân mạnh dạn đầu tư vào những lĩnh vực mới, quy mô lớn và có tính dẫn dắt, cần có những cơ chế hỗ trợ phù hợp, đặc biệt trong các lĩnh vực như hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, năng lượng xanh.
Ông Đặng Hồng Anh kiến nghị các địa phương cần sớm chuẩn bị quỹ đất sạch, bảo đảm nguồn điện ổn định cho các dự án công nghệ, đồng thời nghiên cứu cơ chế thử nghiệm chính sách (Sandbox) để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia đầu tư.
Bên cạnh đó, cải cách thủ tục đầu tư cũng là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh. Thời gian chính là chi phí lớn nhất đối với nhà đầu tư. Một dự án đầu tư mở rộng nếu kéo dài thủ tục pháp lý từ 2 - 3 năm sẽ làm mất đi cơ hội kinh doanh toàn cầu.
Ông Đặng Hồng Anh cũng đề xuất xây dựng các nguồn vốn chiến lược, khuyến khích doanh nghiệp lớn đóng vai trò dẫn dắt và tạo điều kiện để doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Thu hút dòng vốn lớn vì vậy không chỉ là câu chuyện của một địa phương, mà là câu chuyện về khả năng kết nối các nguồn lực trong cùng một không gian kinh tế. Khi những lợi thế riêng của TP. Hồ Chí Minh và các địa phương trong vùng được đặt trong một chuỗi liên kết, sức hấp dẫn đầu tư sẽ không chỉ đến từ từng điểm đến riêng lẻ, mà từ năng lực tạo ra một hệ sinh thái phát triển chung./.
