Doanh nghiệp FDI trên sàn còn khá khiêm tốn

Phát biểu tại Hội thảo “Lộ trình Niêm yết cho Doanh nghiệp FDI tại Việt Nam” ngày 17/9, ông Hoàng Văn Thu - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã chia sẻ về định hướng nâng cao chất lượng thị trường vốn Việt Nam, trong đó nhấn mạnh vai trò của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và chính sách nhằm thúc đẩy khu vực này tham gia sâu hơn vào thị trường chứng khoán.

Theo ông Hoàng Văn Thu, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao, nhu cầu nguồn lực cho đầu tư phát triển trong những năm tới là rất lớn. Theo tính toán của Bộ Tài chính, tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong giai đoạn 2026 - 2030 cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, bình quân 7,7 triệu tỷ đồng mỗi năm, hơn gấp đôi giai đoạn 2021 - 2025.

Quy mô vốn lớn đặt ra yêu cầu thị trường vốn không chỉ dừng lại ở vai trò là một kênh huy động vốn, mà cần trở thành một hệ sinh thái hiện đại, có khả năng dẫn dắt và phân bổ hiệu quả nguồn lực xã hội, nâng cao khả năng chống chịu và tạo nền tảng thúc đẩy tăng trưởng dài hạn.

Theo định hướng này, thị trường chứng khoán tiếp tục được phát triển theo hướng công khai, minh bạch, tăng quy mô và độ sâu, nâng cao hiệu quả huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Việc mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp FDI cũng nằm trong định hướng huy động tối đa nguồn lực từ khu vực kinh tế tư nhân, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài và các tổ chức tài chính quốc tế phục vụ phát triển đất nước.

Ông Hoàng Văn Thu - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) phát biểu tại hội thảo. Ảnh: SSC

Theo số liệu được ông Hoàng Văn Thu dẫn tại hội thảo, năm 2025, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký mới, điều chỉnh và góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp đạt hơn 38,4 tỷ USD; vốn thực hiện đạt trên 27,6 tỷ USD, tăng 9% so với năm 2024.

Đến hết tháng 8/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký đạt 40,63 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ năm trước. Vốn thực hiện đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12%, đồng thời là mức cao nhất của cùng kỳ trong 5 năm qua. Trong đó, vốn đăng ký mới tăng 96,8%, còn giá trị góp vốn, mua cổ phần tăng 50,1%.

Những con số trên cho thấy khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục giữ vai trò đáng kể trong hoạt động đầu tư và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, trái với quy mô ngày càng lớn của dòng vốn FDI vào nền kinh tế, mức độ hiện diện của doanh nghiệp FDI trên thị trường chứng khoán vẫn còn khá nhỏ.

Thống kê của UBCKNN cho thấy, kể từ khi thị trường chứng khoán Việt Nam đi vào hoạt động đến nay, mới có 11 doanh nghiệp FDI chuyển đổi thực hiện niêm yết và đăng ký giao dịch, chủ yếu trong giai đoạn 2003 - 2017. Trong quá trình hoạt động, 4 doanh nghiệp đã rời sàn do kinh doanh thua lỗ.

“Số lượng doanh nghiệp FDI đang niêm yết và đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam là rất nhỏ, chỉ khoảng 10 doanh nghiệp trong hơn 1.600 doanh nghiệp”- Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết.

Không chỉ hạn chế về số lượng, quy mô của nhóm doanh nghiệp này cũng còn khiêm tốn. Tính đến cuối năm 2025, tổng vốn điều lệ của 10 doanh nghiệp vào khoảng 12.000 tỷ đồng, tổng tài sản khoảng 44.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 0,15% so với toàn thị trường.

“Đây là một con số khá khiêm tốn”, ông Hoàng Văn Thu nhận định và kỳ vọng cùng với những thay đổi về cơ chế, chính sách, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ đón nhận thêm nhiều doanh nghiệp FDI tham gia trong thời gian tới.

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, quan điểm hiện nay là tạo điều kiện để doanh nghiệp FDI tiếp cận thị trường vốn, thị trường chứng khoán tương tự doanh nghiệp trong nước. Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được xác định là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia, được khuyến khích phát triển lâu dài và đối xử bình đẳng với các khu vực kinh tế khác theo quy định của pháp luật.

Tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp FDI tiếp cận thị trường vốn

Cùng với định hướng thu hút doanh nghiệp FDI, khung pháp lý của thị trường chứng khoán đang tiếp tục được hoàn thiện nhằm nâng cao khả năng tiếp cận thị trường, đơn giản hóa thủ tục và giảm chi phí cho doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Ông Hoàng Văn Thu cho biết, tháng 9/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 245/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 155/2020/NĐ-CP. Các quy định mới góp phần củng cố cơ sở pháp lý, đơn giản hóa thủ tục hành chính, gắn IPO với niêm yết, cải thiện quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài và quản trị công ty, từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn, thông lệ quốc tế.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: SSI

Tiếp đó, tháng 2/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số thông tư trong lĩnh vực chứng khoán. Theo đó, nhà đầu tư nước ngoài có thể đặt lệnh giao dịch thông qua tổ chức môi giới toàn cầu mà không phải mở tài khoản giao dịch tại công ty chứng khoán trong nước. Theo lãnh đạo UBCKNN, quy định này giúp giảm thủ tục, thời gian và chi phí, đặc biệt đối với các quỹ đầu tư lớn đang hợp tác với tổ chức môi giới toàn cầu.

Một bước tiếp theo được ông Thu đề cập là tiếp tục sửa đổi Luật Chứng khoán trong năm nay. “Luật Chứng khoán sẽ tiếp tục được cập nhật, sửa đổi theo hướng giảm bớt điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả, tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp” - ông Thu cho biết.

Trong thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; rà soát, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo lộ trình phù hợp, bảo đảm công khai, minh bạch và không phân biệt đối xử. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện chính sách về đầu tư gián tiếp nước ngoài, nâng cao quản trị công ty, minh bạch thông tin và khuyến khích dòng vốn nước ngoài đầu tư dài hạn, ổn định, có trách nhiệm.

Phó Chủ tịch UBCKNN kỳ vọng các doanh nghiệp FDI có định hướng gắn bó, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh lâu dài tại Việt Nam sẽ chủ động hơn trong tiếp cận và sử dụng các công cụ huy động vốn trên thị trường chứng khoán như phát hành cổ phiếu, trái phiếu.

“Về phía cơ quan quản lý, chúng tôi sẽ tiếp tục tăng cường đối thoại, đồng hành cùng doanh nghiệp và các thành viên thị trường, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động huy động vốn trên thị trường chứng khoán theo đúng quy định của pháp luật” - ông Hoàng Văn Thu nhấn mạnh./.