Trong phân tích mới nhất của Công ty cổ phần Chứng khoán SSI, thị trường chứng khoán đã tiếp tục điều chỉnh trong tháng 10 vừa qua trước những lo ngại về lãi suất trong nước và thế giới. VN-Index kết tháng tại 1.741,6 điểm, giảm 27 điểm, tương đương 1,5% so với tháng liền trước đó và thấp hơn 9,7% so với đỉnh năm thiết lập giữa tháng 5.

Dù giảm ít hơn nhiều thị trường khu vực, diễn biến cổ phiếu nhìn chung kém tích cực. VN30 giảm 2,7%, VNMidcap giảm 1,8%; trên HOSE có 237 mã giảm so với 159 mã tăng. Nhóm Vingroup góp phần nâng đỡ chỉ số, bởi nếu loại trừ VIC, VHM, VRE và VPL, VN-Index giảm 2,6%. Tính từ đầu năm, chỉ số giảm 2,4%, nhưng giảm 8,9% nếu không tính nhóm này.

Xét theo nhóm ngành, nguyên vật liệu tăng 3%, bất động sản tăng 1,9%, còn hàng tiêu dùng không thiết yếu giảm nhẹ 0,1%. Ngược lại, công nghệ thông tin giảm 15,9%, năng lượng giảm 8%, tài chính giảm 3,5%; tiện ích, công nghiệp và hàng tiêu dùng thiết yếu giảm lần lượt 3,1%, 1,8% và 1,6%.

Thanh khoản thị trường tiếp tục giảm. Giá trị giao dịch bình quân tháng 10 đạt 17.200 tỷ đồng/phiên, giảm 3,1% so với tháng 9, thấp nhất trong 10 tháng và thấp hơn 30,4% mức bình quân 10 tháng.

Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 20.800 tỷ đồng, so với 4.700 tỷ đồng tháng trước. Lũy kế 10 tháng, giá trị bán ròng đạt 119.100 tỷ đồng, bằng 88,1% cả năm 2025; tỷ lệ sở hữu nước ngoài giảm từ 12,79% cuối năm 2025 xuống 10,89% cuối tháng 10.

Trong khi thị trường điều chỉnh, kết quả kinh doanh quý III vẫn tăng trưởng. Doanh thu và lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ của các doanh nghiệp niêm yết trên 3 sàn đều tăng hơn 40% so với cùng kỳ, riêng lợi nhuận HOSE tăng hơn 50%. Tuy nhiên, nhóm Vingroup đóng góp khoảng 55% mức tăng lợi nhuận toàn thị trường. Nếu không tính nhóm này, lợi nhuận HOSE tăng 24%, thấp hơn mức khoảng 30% trong nửa đầu năm.

Ngân hàng đóng góp 18,8% mức tăng lợi nhuận toàn thị trường, còn dầu khí và bán lẻ duy trì tăng trưởng. Ngược lại, tăng trưởng ở hóa chất, thực phẩm và đồ uống, bảo hiểm chậm lại; dịch vụ tài chính, công nghiệp, xây dựng và vật liệu ghi nhận lợi nhuận giảm so với cùng kỳ.

Dư nợ vay ký quỹ để đầu tư chứng khoán tiếp tục ở mức cao, tăng khoảng 2 - 3% trong quý III, chủ yếu tại các công ty chứng khoán thuộc ngân hàng. Trong khi đó, tiền của nhà đầu tư cá nhân tại các công ty chứng khoán cuối tháng 9 giảm 15% so với quý trước và hơn 40% so với cùng kỳ.

Nhìn về triển vọng tháng 11, SSI nhận định, thị trường có khả năng hình thành đáy ngắn hạn sau nhịp điều chỉnh. Theo thống kê 4 năm gần nhất có kỳ nghỉ Quốc khánh kéo dài 4 ngày, thị trường thường tăng trong tháng 8, giảm trong tháng 9 - 10 và tạo đáy vào tháng 11. Từ đáy này đến vùng đỉnh quý I năm sau, VN-Index tăng bình quân khoảng 19%. Tuy vậy, diễn biến quá khứ không chắc chắn lặp lại.

Cùng với đó, một số yếu tố có thể hỗ trợ thị trường cuối năm. Lãi suất huy động tại các ngân hàng thương mại đã giảm 50 - 70 điểm cơ bản, cho thấy lãi suất có thể đã đạt đỉnh ngắn hạn. Việc miễn thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân từ tháng 11/2026 đến quý I/2027, cùng giá dầu thế giới giảm hơn 15% trong hai tuần qua có thể góp phần giảm áp lực lạm phát. Đồng Việt Nam tăng giá hơn 2% so với USD từ đầu năm cũng tạo thêm dư địa hỗ trợ thanh khoản.

Trên thị trường quốc tế, dòng vốn có thể chuyển từ những thị trường hưởng lợi nhiều từ trí tuệ nhân tạo và bán dẫn sang các ngành truyền thống. Nếu diễn ra, sự dịch chuyển này có thể giảm áp lực bán tại Việt Nam.

Sau nhịp điều chỉnh, mặt bằng định giá cổ phiếu cũng trở nên hấp dẫn hơn. Theo SSI, hệ số giá trên lợi nhuận dự kiến năm 2026 của thị trường ở mức 11,7 lần, hoặc 9 lần nếu loại trừ nhóm Vingroup; với năm 2027, hai mức tương ứng là 10,7 và 8,1 lần. Tuy nhiên, lợi nhuận quý IV có thể tăng chậm lại do mức so sánh cùng kỳ cao, đồng thời, một số doanh nghiệp đã vượt kế hoạch năm có thể gia tăng ghi nhận chi phí./.