Ngày 5/11, Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) phối hợp với Deloitte Việt Nam tổ chức công bố Khảo sát về áp dụng Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) tại Việt Nam.

Nâng cao minh bạch và năng lực quản trị

Phát biểu tại sự kiện, ông Đặng Quyết Tiến - Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, việc khảo sát mức độ sẵn sàng áp dụng IFRS không đơn thuần là một thủ tục kỹ thuật mà là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn quản lý và định hướng phát triển của nền kinh tế. Đây là một khâu quan trọng trong chuỗi công việc Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành đang triển khai nhằm chuẩn bị đầy đủ điều kiện cho quá trình áp dụng IFRS tại Việt Nam.

Theo ông Tiến, việc chuẩn hóa báo cáo tài chính theo thông lệ quốc tế góp phần cụ thể hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về hội nhập quốc tế, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hoàn thiện thể chế tài chính. IFRS không chỉ nâng cao tính minh bạch của thông tin tài chính mà còn góp phần tăng năng lực cạnh tranh quốc gia, tạo thuận lợi thu hút dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước, tiếp cận các chuẩn mực quản trị doanh nghiệp hiện đại, phục vụ mục tiêu phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Ông Đặng Quyết Tiến - Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) phát biểu tại buổi công bố Khảo sát về áp dụng IFRS. Ảnh: Đức Minh

Khảo sát lần này hướng tới nhiều nhóm doanh nghiệp, tổ chức có vai trò quan trọng trong nền kinh tế như doanh nghiệp FDI, tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty niêm yết, công ty chứng khoán và các tập đoàn, tổng công ty lớn thuộc khu vực nhà nước và tư nhân. Qua đó, cơ quan quản lý sẽ đánh giá thực chất khả năng đáp ứng về nhân lực kế toán, kiểm toán, hạ tầng công nghệ thông tin, nguồn lực tài chính cũng như những tác động dự kiến đến các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính.

Đánh giá về thực tiễn triển khai, bà Trần Thị Thúy Ngọc - Phó Tổng Giám đốc, Lãnh đạo khách hàng và thị trường, Deloitte Việt Nam cho biết, nhận thức và hành động của cộng đồng doanh nghiệp đối với IFRS đã có những chuyển biến tích cực. Nếu trước đây IFRS chủ yếu được nhìn nhận như một yêu cầu mới về hạch toán, lập và trình bày báo cáo tài chính thì hiện nay, ngày càng nhiều doanh nghiệp coi đây là một phần trong chiến lược tiếp cận nguồn vốn, mở rộng thị trường, nâng cao năng lực quản trị và minh bạch thông tin.

Nhiều doanh nghiệp đã chủ động nghiên cứu chuẩn mực quốc tế, tổ chức đào tạo nhân sự, đánh giá khoảng cách giữa hệ thống hiện hành với IFRS và xây dựng kế hoạch chuyển đổi. Đáng chú ý, trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, nhiều ngân hàng đã nghiên cứu, xây dựng các mô hình thử nghiệm, từng bước lập và trình bày báo cáo tài chính theo IFRS.

Theo bà Ngọc, áp dụng IFRS không đơn thuần là chuyển đổi từ hệ thống chuẩn mực kế toán quốc gia sang chuẩn mực quốc tế, mà là quá trình chuyển đổi rộng hơn, tác động đến nhiều mặt trong hoạt động của doanh nghiệp, từ quản trị tài chính, quản trị rủi ro, dữ liệu, quan hệ với nhà đầu tư đến hoạch định và thực thi chiến lược kinh doanh. Những lợi ích mang lại không chỉ nằm ở việc nâng cao tính minh bạch, khả năng so sánh của thông tin tài chính mà còn giúp cải thiện chất lượng dữ liệu, tăng cường kỷ luật quản trị, chuẩn hóa quy trình lập báo cáo tài chính và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nhà đầu tư, nguồn vốn trên thị trường quốc tế. Qua đó, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp được cải thiện, đồng thời củng cố niềm tin của cổ đông, ngân hàng, khách hàng và các đối tác.

Gỡ vướng cho doanh nghiệp, chuẩn bị lộ trình áp dụng từ năm 2029

Từ thực tiễn triển khai tại doanh nghiệp, bà Phạm Thị Kim Oanh - Giám đốc Tài chính, kiêm Kế toán trưởng Tập đoàn Hòa Phát cho biết, việc huy động vốn quốc tế, tỷ lệ sở hữu của cổ đông nước ngoài ngày càng tăng và định hướng phát triển thành tập đoàn đa quốc gia là những động lực thúc đẩy Hòa Phát áp dụng IFRS. Tuy nhiên, quá trình triển khai còn gặp khó khăn về nguồn nhân lực, công nghệ thông tin, năng lực định giá tài sản và sự khác biệt giữa IFRS với chính sách thuế. Doanh nghiệp mong muốn sớm có lộ trình áp dụng bắt buộc rõ ràng, đồng thời được hỗ trợ đào tạo nhân lực chuyên sâu, hoàn thiện hạ tầng công nghệ và tháo gỡ vướng mắc trong xử lý số liệu IFRS với cơ quan thuế.

Đồng quan điểm, đại diện Tập đoàn Masan và Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) cũng cho rằng, việc triển khai IFRS còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt về nguồn nhân lực chuyên sâu, năng lực định giá, hệ thống công nghệ thông tin và những vướng mắc trong cơ chế, chính sách kế toán. Đây là những vấn đề cần sớm được tháo gỡ để doanh nghiệp chủ động chuẩn bị và thực hiện lộ trình áp dụng.

Đại diện Tập đoàn Vingroup, bà Ngô Thị Phương Nhung (Ban Quản lý kế toán) cho biết, áp dụng IFRS mang lại rất nhiều lợi ích cho doanh nghiệp trong huy động nguồn vốn quốc tế. Với kinh nghiệm triển khai IFRS và US GAAP khi niêm yết tại Mỹ, Vingroup đánh giá năng lực của các đơn vị tư vấn tại Việt Nam hiện đáp ứng tốt yêu cầu về chuyên môn, công nghệ thông tin và định giá. Theo bà Nhung, việc áp dụng IFRS cần được cân nhắc trên cơ sở tương quan giữa chi phí và lợi ích mang lại. “Chi phí có thể lớn nhưng nếu lượng hóa được chi phí và lợi ích thì người chủ doanh nghiệp sẽ sẵn sàng” - bà chia sẻ.

Trả lời thắc mắc về lộ trình triển khai bắt buộc IFRS, ông Đặng Quyết Tiến cho biết, thực hiện Thông tư số 118/2026/TT-BTC, giai đoạn đầu từ ngày 1/1/2027 sẽ áp dụng tự nguyện đối với các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế là thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam và các đơn vị đủ điều kiện. Mốc triển bắt buộc dự kiến 1/1/2029. Song song với IFRS, Bộ Tài chính cũng triển khai sửa đổi hệ thống Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) theo hướng tiệm cận IFRS, xây dựng bộ chuẩn mực kế toán Việt Nam phiên bản mới (VFAS), nhằm thu hẹp khoảng cách giữa hai hệ thống. Bộ chuẩn mực VFAS được công bố sẽ có mức độ tiệm cận khoảng 70% với IFRS và đến năm 2030 độ tiệm cận là 100%. Việc triển khai song song hai hệ thống chuẩn mực được kỳ vọng giúp doanh nghiệp từng bước thích ứng, giảm áp lực chuyển đổi, đồng thời nâng cao tính minh bạch và khả năng hội nhập của nền kinh tế.

Lãnh đạo Cục Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán đề nghị các tổ chức nghề nghiệp, đơn vị tư vấn và cơ sở đào tạo tiếp tục đồng hành cùng Bộ Tài chính trong việc chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, hỗ trợ kỹ thuật, đẩy mạnh công tác tuyên truyền và chuẩn bị các chương trình đào tạo chất lượng cao để sẵn sàng nguồn nhân lực cho lộ trình 2027 - 2030.