Nhìn xa hơn dòng vốn nâng hạng

Chỉ còn khoảng một tuần nữa, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell. Trước thời điểm 21/9, dòng vốn là một trong những yếu tố được thị trường quan tâm, song các chuyên gia cho rằng tác động của nâng hạng cần được nhìn nhận trong dài hạn, thay vì chỉ đo bằng lượng vốn ngoại giải ngân trong một vài phiên hay một tháng.

Ông Nguyễn Quang Đạt - Tổng giám đốc Công ty CP Chứng khoán An Bình (ABS) đánh giá nâng hạng là sự kiện mang tính bước ngoặt, nhưng cần nhìn nhận đúng bản chất để tránh kỳ vọng quá mức trong ngắn hạn. Theo lộ trình, việc phân bổ cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số FTSE bắt đầu từ ngày 21/9 với tỷ trọng ban đầu 10% và hoàn tất 100% sau một năm.

Sau nâng hạng, thị trường bước vào chặng đường nâng chất lượng. Ảnh: Đức Thanh.

Theo ông Đạt, dòng vốn ngoại ròng ước tính đạt 6 - 8 tỷ USD, trong kịch bản lạc quan có thể vượt 10 tỷ USD. Tuy nhiên, lượng vốn này sẽ được giải ngân rải rác theo thời gian, thay vì tập trung ngay tại thời điểm nâng hạng.

Cùng nhìn nhận tác động của nâng hạng trong dài hạn, TS. Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội cho rằng không nên đo thành công của nâng hạng bằng số tiền vào thị trường trong một tuần hay một tháng.

Theo TS.Mạc Quốc Anh, việc chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp không chỉ tạo tác động về dòng tiền trong một số phiên giao dịch, mà quan trọng hơn là thay đổi vị thế, chất lượng thị trường và khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế trong nhiều năm tới.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là phạm vi tiếp cận của thị trường Việt Nam đối với các nhà đầu tư quốc tế được mở rộng. Khi còn thuộc nhóm thị trường cận biên, Việt Nam nằm ngoài phạm vi đầu tư hoặc bị giới hạn tỷ trọng đối với nhiều quỹ đầu tư toàn cầu. Khi trở thành thị trường mới nổi, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong hệ thống benchmark, mô hình phân bổ tài sản và danh mục theo dõi của một tập hợp nhà đầu tư lớn hơn.

Nâng chất lượng cho chặng đường dài

Ở góc độ dòng vốn, cả hai chuyên gia đều lưu ý đến vai trò của các quỹ chủ động bên cạnh dòng vốn thụ động từ các quỹ mô phỏng chỉ số. Ông Đạt cho rằng quy mô dòng vốn thụ động theo chỉ số không lớn bằng dòng vốn chủ động của các quỹ toàn cầu. Đây là những nhà đầu tư đưa ra quyết định giải ngân dựa trên chất lượng tăng trưởng thực sự của nền kinh tế và doanh nghiệp.

Tương tự, TS.Mạc Quốc Anh nhận định, dòng vốn đáng quan tâm không chỉ là lượng vốn ETF thụ động mua vào theo chỉ số mà còn là dòng vốn chủ động. Vì vậy, tác động của nâng hạng không dừng lại ở lượng vốn có thể được giải ngân khi các chỉ số FTSE thực hiện cơ cấu danh mục.

Khả năng thu hút dòng vốn dài hạn cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng chất lượng thị trường. Theo ông Đạt, để tạo cú hích bền vững, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện thanh khoản và đưa thêm hàng hóa chất lượng lên sàn; nâng chuẩn minh bạch thông tin và quản trị doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế; đồng thời hoàn thiện hạ tầng giao dịch và phát triển các sản phẩm tài chính mới.

Ở góc nhìn này, TS.Mạc Quốc Anh chỉ ra rằng nâng hạng cũng tạo áp lực để thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục nâng cao chất lượng. Khi có thêm nhà đầu tư tổ chức quốc tế tham gia, yêu cầu đối với công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp, chuẩn mực kế toán, thanh khoản, bảo vệ cổ đông thiểu số và khả năng tiếp cận thị trường cũng cao hơn.

“Thị trường không nên chỉ hướng tới mục tiêu thu hút nhiều vốn ngoại hơn, mà cần nâng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức, tăng đầu tư dài hạn và giảm dần hành vi đầu cơ ngắn hạn. Do đó, vấn đề quan trọng sau ngày 21/9 là chuyển kết quả nâng hạng về mặt phân loại thành những thay đổi thực chất về chất lượng thị trường” - TS.Mạc Quốc Anh cho biết.

Từ những yêu cầu này, mục tiêu nâng hạng không dừng lại ở FTSE Russell. Ông Đạt đánh giá, việc cải thiện thanh khoản, minh bạch, quản trị doanh nghiệp, hạ tầng giao dịch và sản phẩm tài chính cũng là bước đệm cần thiết để Việt Nam hướng tới được MSCI xem xét nâng hạng lên thị trường mới nổi.

Đây cũng là mục tiêu được TS.Mạc Quốc Anhh đề cập khi cho rằng sau FTSE, Việt Nam cần tiếp tục hướng tới nâng hạng theo tiêu chí của MSCI. “Đây sẽ là một nấc thang lớn hơn về quy mô tài sản toàn cầu mà thị trường Việt Nam có thể tiếp cận” - TS.Mạc Quốc Anh khẳng định.

Như vậy, thay vì chỉ tập trung vào quy mô vốn ngoại có thể vào thị trường ngay sau ngày 21/9, các ý kiến đều đặt trọng tâm vào khả năng mở rộng tiếp cận dòng vốn quốc tế, đặc biệt là dòng vốn chủ động, cùng yêu cầu tiếp tục cải thiện chất lượng thị trường sau nâng hạng.