Tuần giao dịch từ ngày 14/9 đến 18/9 sẽ đánh dấu giai đoạn đầu tiên thị trường chứng khoán Việt Nam đón dòng vốn thụ động theo lộ trình nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell.
Theo cập nhật mới đây của SSI Research, đợt giải ngân đầu tiên của các quỹ mô phỏng chỉ số toàn cầu thuộc FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS) dự kiến diễn ra trong phiên 18/9, trước khi danh mục mới chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9.
SSI Research ước tính nhóm quỹ Vanguard mô phỏng các chỉ số FTSE GEIS sẽ mua ròng khoảng 240,49 triệu USD tại 27 cổ phiếu Việt Nam trong đợt đầu. Tuy nhiên, đây không phải dòng tiền duy nhất hoạt động trong phiên cuối tuần.
Ngày 18/9 cũng là thời điểm nhiều ETF ngoại đã đầu tư tại Việt Nam, gồm Xtrackers Vietnam Swap UCITS ETF, VanEck Vietnam ETF, Fubon Vietnam ETF và CSOP FTSE Vietnam 30 ETF, thực hiện tái cơ cấu danh mục định kỳ. Lượng mua, bán thực tế tại từng cổ phiếu do đó sẽ chịu tác động đồng thời từ dòng vốn mới sau nâng hạng và giao dịch điều chỉnh của các quỹ hiện hữu.
Theo tính toán của SSI Research, tổng giá trị mua vào của các nhóm quỹ trong kỳ cơ cấu có thể đạt gần 449,85 triệu USD, trong khi giá trị bán ra khoảng 203,93 triệu USD. Qua đó, giá trị mua ròng tổng hợp ước đạt 245,92 triệu USD.
Trong nhóm quỹ hiện hữu, Xtrackers Vietnam Swap UCITS ETF được dự báo bán ròng khoảng 1,34 triệu USD; VanEck Vietnam ETF mua ròng 0,41 triệu USD; còn Fubon Vietnam ETF và CSOP FTSE Vietnam 30 ETF mua ròng tổng cộng khoảng 6,36 triệu USD.
Xét theo từng cổ phiếu, VPB được dự báo dẫn đầu chiều mua với giá trị khoảng 32,82 triệu USD, tương ứng 31,56 triệu cổ phiếu. Theo sau là VHM với 30,85 triệu USD; MCH 22,10 triệu USD; FPT 21,48 triệu USD; MSN 20,92 triệu USD và HPG 18,85 triệu USD.
Những cổ phiếu khác có giá trị mua ròng đáng kể gồm VNM với 17,27 triệu USD, VIX 16,04 triệu USD, VPL 14,17 triệu USD và ACB 13,82 triệu USD.
 |
| Danh sách cổ phiếu Việt Nam được thêm vào chỉ số theo kết quả ra soát bán niên FTSE Global Equity Index Series |
Tuy nhiên, quy mô giao dịch tuyệt đối chưa phản ánh đầy đủ khả năng tác động đến từng mã. So với thanh khoản bình quân, MCH cần khối lượng tương đương khoảng 10,51 ngày giao dịch, SSB là 7,29 ngày và VPL là 5,90 ngày. Đây là những cổ phiếu có quy mô giao dịch dự kiến khá lớn so với thanh khoản hiện hữu, dù con số này không đồng nghĩa các quỹ sẽ phải mua toàn bộ trong đúng số ngày nói trên.
Ở chiều ngược lại, VIC là trường hợp đáng chú ý nhất. Theo SSI Research ước tính, riêng nhóm quỹ Vanguard mô phỏng FTSE GEIS mua khoảng 9,17 triệu cổ phiếu VIC, tương ứng giá trị hơn 86 triệu USD trong đợt đầu. Dù vậy, lực bán từ các ETF khác có thể lớn hơn. Xtrackers Vietnam Swap UCITS ETF dự kiến bán khoảng 6,66 triệu cổ phiếu khi hạ tỷ trọng VIC từ 31,6% xuống 15%; VanEck Vietnam ETF và nhóm quỹ mô phỏng FTSE Vietnam 30 cũng được dự báo bán ra lần lượt khoảng 1,27 triệu và 4,24 triệu cổ phiếu.
Tính gộp các dòng giao dịch, VIC có thể bị bán ròng khoảng 2,99 triệu cổ phiếu, tương ứng 28,06 triệu USD. Điều này cho thấy việc một cổ phiếu được bổ sung vào FTSE GEIS không đồng nghĩa chắc chắn ghi nhận trạng thái mua ròng trong phiên cơ cấu, bởi kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào hoạt động tái cân bằng của các quỹ đang nắm giữ cổ phiếu đó.
Ngoài VIC, SSI Research dự báo STB có thể bị bán ròng khoảng 8,71 triệu USD, SHB gần 3,97 triệu USD, KBC 3,24 triệu USD, KDH 3,19 triệu USD và DXG 1,73 triệu USD.
Quy mô 240 triệu USD dự kiến giải ngân trong tháng 9 chỉ là chặng đầu của quá trình đưa cổ phiếu Việt Nam vào các chỉ số toàn cầu của FTSE.
Theo lộ trình được SSI Research sử dụng trong mô hình, dòng vốn được phân bổ qua bốn đợt, gồm tháng 9/2026, tháng 3/2027, tháng 6/2027 và tháng 9/2027, với tỷ lệ lần lượt 10%, 20%, 35% và 35%.
Trong kịch bản cơ sở, tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index được duy trì quanh mức 0,49%. Tổng dòng vốn từ sáu quỹ lớn thuộc Vanguard trong toàn bộ quá trình có thể đạt khoảng 2,405 tỷ USD. Trong đó, đợt đầu khoảng 240 triệu USD; ba đợt còn lại lần lượt 481 triệu USD, 842 triệu USD và 842 triệu USD.
Vanguard Total International Stock ETF được ước tính phân bổ tổng cộng khoảng 907 triệu USD vào cổ phiếu Việt Nam trong toàn bộ lộ trình. Vanguard FTSE Emerging Markets ETF có thể phân bổ khoảng 864 triệu USD, còn Vanguard Institutional Total International Stock Market Index Trust II khoảng 463 triệu USD.
Ở kịch bản tích cực, SSI Research giả định tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index tăng lần lượt lên 0,50%, 0,65%, 0,80% và 0,95% qua bốn đợt. Khi đó, tổng dòng vốn có thể đạt khoảng 4,453 tỷ USD.
Dù vậy, đây là kịch bản minh họa trong trường hợp tỷ trọng Việt Nam tiếp tục được cải thiện, không phải dự báo chắc chắn về lượng vốn sẽ giải ngân. Quy mô thực tế còn phụ thuộc vào giá trị tài sản của các quỹ, tỷ trọng chính thức của Việt Nam, diễn biến giá cổ phiếu và phương thức mô phỏng danh mục tại từng thời điểm.
SSI Research cũng lưu ý các ước tính được xây dựng trên dữ liệu ngày 11/9 và có thể tiếp tục thay đổi cho đến phiên cơ cấu 18/9.
Dòng vốn khoảng 240 triệu USD vì vậy cần được nhìn nhận là bước mở đầu của lộ trình kéo dài một năm, thay vì toàn bộ lợi ích vốn được kỳ vọng từ nâng hạng. Phiên 18/9 vào thứ Sáu tuần này sẽ là phép thử đối với khả năng hấp thụ lượng giao dịch lớn trong thời gian ngắn, trong khi quy mô dòng vốn dài hạn phụ thuộc vào khả năng Việt Nam tiếp tục gia tăng tỷ trọng trong các chỉ số toàn cầu.
