Chuyển từ 4 loại sổ kế toán xuống 1 sổ kế toán

Theo số liệu cơ quan thuế, cả nước hiện có khoảng 2,7 triệu hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm, chiếm hơn 96% tổng số hộ đang nộp thuế. Nhóm có doanh thu từ 1 đến 3 tỷ đồng chiếm 2,84% tổng số hộ đang nộp thuế. Nhóm có doanh thu trên 3 đến 10 tỷ đồng chiếm 0,73% tổng số hộ đang nộp thuế. Trong khi đó, hộ có doanh thu trên 10 tỷ đồng chỉ chiếm khoảng 0,14% tổng số hộ đang nộp thuế.

Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỷ đồng/năm trở lên phải tính thuế theo phương pháp lấy doanh thu – (trừ) chi phí x (nhân) với thuế suất. Theo phương pháp này, hộ kinh doanh có lãi mới phải nộp thuế. Tuy nhiên, để tính được chi phí, hộ kinh doanh phải có hóa đơn, chứng từ, phải theo dõi và làm sổ sách kế toán. Hộ kinh doanh phản ánh, nhiều khoản chi thực tế nhưng không đủ điều kiện được tính vào chi phí được trừ như tiền thuê nhân công bốc vác hay tiền thuê nhà của người dân không có hóa đơn…

Nguồn: Cục Thuế. Đồ họa: Phương Anh

Tại dự thảo Luật sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ Tài chính được giao nghiên cứu nâng ngưỡng áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng doanh thu mỗi năm, nhằm giảm chi phí tuân thủ cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Như vậy, nếu Luật được thông qua, các hộ có doanh thu từ 3 đến dưới 10 tỷ đồng sẽ được tính thuế theo cách đơn giản hơn: Doanh thu x (nhân) với thuế suất, không phải tính toán, chứng minh từng khoản chi phí.

Theo đề xuất mới, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng sẽ giảm bớt sổ sách (từ 4 sổ còn 1 sổ) theo đó sẽ giảm chi phí thuê kế toán. Làm rõ hơn về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Thanh Hằng - Trưởng ban Quản lý phát triển nguồn thu (Cục Thuế) cho biết, nếu thực hiện theo quy định mới, hộ kinh doanh được chuyển đổi từ 4 loại sổ kế toán xuống chỉ còn 1 số kế toán. Đồng thời, hộ kinh doanh sẽ không phải hạch toán chi phí đầu vào, vì vậy sẽ không phải lo về việc thiếu hóa đơn để cho chi phí hợp lệ.

Đặc biệt, bà Hằng cho biết, hộ kinh doanh sẽ xóa bỏ được nỗi lo truy thu thuế hay là xử phạt, bởi vì do không phải xác định thu nhập tính thuế, xác định chi phí thì hộ kinh doanh sẽ không phải lo tính sai và không phải lo cơ quan thuế kiểm tra xử phạt nếu kê khai chi phí sai.

Chủ trương này đang nhận được sự đồng tình của nhiều hộ kinh doanh. Chị Hà - hộ kinh doanh rượu trên phố Ngô Thì Nhậm (Hà Nội) cho rằng, nếu nâng ngưỡng áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng/năm, hộ kinh doanh sẽ giảm được áp lực lớn về sổ sách, kế toán; giảm chi phí tuân thủ, hộ kinh doanh có động lực phát triển quy mô kinh doanh, tăng doanh thu tạo công ăn việc làm cho người lao động.

Tạo không gian để khu vực hộ kinh doanh phát triển

Ông Bùi Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho biết, hộ kinh doanh không chỉ đóng góp về việc làm, khu vực này còn giữ vai trò quan trọng đối với sinh kế của người dân. Tuy nhiên, chính đặc điểm đông đảo và quy mô nhỏ cũng khiến hộ kinh doanh trở thành khu vực dễ “tổn thương” trước những thay đổi về chính sách.

Theo ông Tuấn, với đặc thù riêng, một thay đổi chính sách khi áp dụng có thể gây ảnh hưởng đáng kể với hàng triệu hộ kinh doanh. Vì vậy, chính sách đối với khu vực này cần được tính toán thận trọng, hạn chế tạo ra những “cú sốc” trong quá trình chuyển đổi.

Ông Bùi Anh Tuấn cho biết thêm, qua thực tế theo dõi vấn đề của hộ kinh doanh không phải là họ không muốn tuân thủ. Điều khiến nhiều hộ kinh doanh “lo và sợ” là làm thế nào để thực hiện đúng khi phải thích ứng với nhiều yêu cầu mới.

Do đó, các chính sách đối với khu vực này không chỉ được xây dựng theo tư duy “hỗ trợ” đơn thuần, mà cần đặt trong một triết lý quản trị tổng thể. Chính sách phải tạo ra không gian để khu vực kinh doanh phát triển một cách tự nhiên, thuận lợi và an toàn.

Nhìn nhận trên góc độ đơn vị tư vấn pháp lý cho hộ kinh doanh, bà Vũ Thị Bình - Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo quản trị doanh nghiệp Bình Vũ cho biết, thời gian qua, việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai khiến không ít hộ lo lắng. Ngoài nghĩa vụ thuế, họ phải làm quen với hóa đơn điện tử, sổ sách kế toán, đồng thời lo bị xử phạt nếu xuất hóa đơn sai hoặc không đúng thời điểm.

Nút thắt khác nằm ở chỗ hộ kinh doanh rất khó để thu thập và chứng minh đầy đủ các hóa đơn, chứng từ đầu vào. Do đó, việc nâng ngưỡng áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng/năm là điều nhiều hộ kinh doanh mong mỏi.

Chị Thanh Hằng - hộ kinh doanh hàng may mặc tại phường Phủ Lý, tỉnh Ninh Bình cho biết, hiện nay, hộ kinh doanh của chị không có điều kiện để thuê kế toán riêng, trong khi chế độ kế toán hiện hành vẫn còn là khá phức tạp đối với hộ kinh doanh. “Vì thế, tôi mong chính sách mới này sẽ được nhanh chóng thông qua với chế độ kế toán đơn giản, vận hành dễ hiểu để hộ kinh doanh dễ áp dụng vào thực tiễn hoạt động và tránh được những sai sót” - chị Hằng bày tỏ.