“Bỏ quên” mã số thuế vô tình hay cố tình?

Ngày 8/5/2026, Cục Thuế đã ban hành Quyết định số 595/QĐ-CT nhằm triển khai một chiến dịch quy mô lớn mang tên “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” trên phạm vi toàn quốc. Chiến dịch này không chỉ là một đợt rà soát thông thường mà còn là một cuộc “đại phẫu” nhằm minh bạch hóa môi trường kinh doanh và chấn chỉnh lại ý thức tuân thủ pháp luật của người nộp thuế.

Đáng chú ý, chiến dịch được triển khai còn đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về việc rà soát, chuẩn hóa dữ liệu để bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, làm nền tảng kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và phục vụ chuyển đổi số.

Công chức Thuế tỉnh Phú Thọ hỗ trợ doanh nghiệp làm sạch mã số thuế. Ảnh: Văn Học

Đại diện Cục Thuế cho biết, trong quá trình triển khai chiến dịch nói trên, ngành Thuế đã phát hiện nhiều vấn đề cần lưu ý trong công tác quản lý mã số thuế. Đáng chú ý, cơ quan thuế ghi nhận những trường hợp thông tin cá nhân của người dân bị sử dụng trái phép để đăng ký thành lập doanh nghiệp. Bên cạnh đó, tình trạng hộ kinh doanh được đăng ký trên giấy tờ nhưng thực tế không phát sinh hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng được ghi nhận trong quá trình rà soát.

Từ những kết quả rà soát này có thể thấy rõ ràng rằng câu chuyện thông tin cá nhân bị lấy cắp để lập hộ kinh doanh, doanh nghiệp “ma” là một thực tế nhức nhối. Song song đó, câu chuyện về những doanh nghiệp đã thành lập rồi nhưng do gặp phải khó khăn trên thương trường, bắt buộc phải ngừng nghỉ kinh doanh nhưng lại chưa hoàn tất thủ tục giải thể, đóng mã số thuế cũng là một thực tế đang hiện hữu.

Điển hình như câu chuyện của anh Nguyễn Tự M. ở Hà Nội phản ánh với Báo điện tử VOV2 cho biết, năm 2009, anh M đăng ký thành lập doanh nghiệp. Vì nhiều lý do, các thành viên góp vốn rút vốn. Công ty TNHH thương mại dịch vụ Nguyễn Gia do anh M. làm đại diện pháp luật “chết” từ trong trứng nước. Không hoạt động. Không doanh thu. Không hóa đơn.

Và 17 năm sau, qua Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế’ của cơ quan thuế, cái tên Công ty TNHH thương mại dịch vụ Nguyễn Gia được gọi lại không phải để kinh doanh mà để hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế.

Đặc biệt hơn, anh M người đại diện theo pháp luật của Công ty TNHH thương mại dịch vụ Nguyễn Gia còn choáng váng khi nhận được bảng kê dự kiến các nghĩa vụ phải xử lý với số tiền lên đến cả gần trăm triệu đồng.

Hay một trường hợp khác phản ánh với Báo Tuổi trẻ là anh T.D.Tr. ở Cầu Giấy, Hà Nội cho biết đang sắp xếp thời gian để về Hà Tĩnh để đóng mã số thuế của hộ kinh doanh mà anh bị mạo danh đứng tên. Số tiền thuế mà hộ kinh doanh do anh đứng tên đang nợ hơn 4 triệu đồng.

Ngừng hoạt động chưa phải là dấu chấm hết cho nghĩa vụ thuế

Hai câu chuyện ghi nhận ở trên là những điển hình! Và còn hơn 617.500 mã số thuế của doanh nghiệp, hộ kinh doanh không còn hoạt động hoặc có thông tin chưa được cập nhật đầy đủ trên hệ thống quản lý thuế của cơ quan thuế. Trong đó, có gần 292.000 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể, chấm dứt hiệu lực mã số thuế; có khoảng 325.500 doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế và đồng thời đang có nợ thuế đang nằm trong trường hợp nào? Số doanh nghiệp, hộ kinh doanh trên phải chăng cũng do khó khăn phải ngừng nghỉ kinh doanh nhưng chưa làm thủ tục đóng mã số thuế hay bị mạo danh để thành lập? Điều này có lẽ chỉ người đại diện pháp luật của doanh nghiệp mới biết!?

Và đến khi cơ quan thuế tiến hành siết chặt quản lý, một bộ phận không nhỏ người nộp thuế đã rơi vào trạng thái hoang mang. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, chính cơ quan thuế cũng vấp phải không ít những điều tiếng thị phi từ dư luận.

Nhiều ý kiến than phiền và cho rằng việc làm của cơ quan thuế khiến cho các doanh nghiệp dù đã ngừng hoạt động, doanh nghiệp đã “ngừng thở” từ nhiều năm trước, hoàn toàn không phát sinh doanh thu, không có nợ đọng thuế bỗng nhiên vẫn phải “sống lại”. Theo những lời phàn nàn này, để có thể chính thức đóng mã số thuế, các chủ doanh nghiệp này buộc phải nộp phạt lên đến vài chục triệu đồng và mệt mỏi hoàn tất hàng trăm tờ khai, báo cáo các loại.

Thậm chí, có những trường hợp doanh nghiệp được thành lập nhưng thực chất đã bị “chết” từ trong trứng nước, không hề có bất kỳ hoạt động giao thương nào. Thế nhưng, sau hơn chục năm bị lãng quên, cái tên của doanh nghiệp ấy bất ngờ được gọi lại và trớ trêu thay không phải để tiếp tục kinh doanh mà là để hoàn tất các thủ tục đóng mã số thuế. Hệ quả là, người nộp thuế cảm thấy vô cùng bị choáng váng, bàng hoàng khi đột ngột nhận được bảng kê chi tiết dự kiến các nghĩa vụ thuế khổng lồ mà họ bắt buộc phải xử lý. Đây được cho là bài toán khó cần tìm lời giải.

Lý giải về các tình huống trên, đại diện Cục Thuế cho biết, rất nhiều người mắc sai lầm ở bước này. Theo đại diện Cục Thuế, người nộp thuế cần phải phân biệt thật rõ ràng “không phát sinh số thuế phải nộp” và việc “không phải nộp hồ sơ khai thuế” là hai vấn đề có bản chất pháp lý hoàn toàn khác nhau.

Đại diện Cục Thuế nêu rõ, pháp luật hiện hành đã quy định rất cụ thể và chi tiết các trường hợp được miễn nộp hồ sơ khai thuế. Tùy thuộc vào từng trường hợp và điều kiện thực tế, người nộp thuế có thể thuộc diện miễn nộp nếu chỉ có hoạt động kinh doanh thuộc đối tượng không chịu thuế; một số trường hợp đặc thù không phát sinh nghĩa vụ khấu trừ thuế; người nộp thuế đang trong thời gian được chấp thuận tạm ngừng hoạt động và đáp ứng đủ các điều kiện kèm theo; người nộp thuế đã nộp hồ sơ xin chấm dứt hiệu lực mã số thuế; hoặc trong trường hợp cơ quan thuế đã thu thập đủ dữ liệu cần thiết theo quy định để tự xác định được nghĩa vụ thuế của người nộp thuế.

Dù vậy, thông qua “Chiến dịch làm sạch mã số thuế”, cơ quan thuế đã nắm bắt được những khó khăn của doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Bà Nguyễn Thị Thu - Trưởng ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế) cho biết, cơ quan thuế đã ghi nhận và tổng hợp đầy đủ các vướng mắc thực tế phát sinh liên quan đến nghĩa vụ kê khai tồn đọng cũng như các khoản nợ thuế của các doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh từ lâu.

Hiện nay, ngành Thuế đang tích cực tổng hợp và đề xuất các cấp có thẩm quyền các giải pháp xem xét tháo gỡ. Mục tiêu là tạo cơ chế linh hoạt, thuận lợi nhất để doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ, chính thức khép lại hoặc yên tâm quay trở lại hoạt động kinh doanh.