Mở rộng phạm vi tiếp cận dòng vốn quốc tế

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiến gần một dấu mốc quan trọng khi quá trình chuyển đổi sau nâng hạng của FTSE Russell bước vào giai đoạn triển khai. Không chỉ tạo kỳ vọng về dòng vốn thụ động từ các quỹ bám theo chỉ số, việc chuyển sang nhóm thị trường mới nổi còn có ý nghĩa lớn hơn khi đưa Việt Nam vào phạm vi theo dõi của nhiều nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Theo SSI Research, tỷ trọng của Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap đã tăng từ khoảng 0,34 - 0,35% vào tháng 3 lên khoảng 0,49 - 0,50% vào tháng 8. Với kịch bản cơ sở, tổng dòng vốn thụ động lũy kế qua các đợt triển khai có thể đạt khoảng 2,28 tỷ USD. Ở kịch bản tích cực hơn, quy mô dòng vốn có thể lớn hơn khi tỷ trọng Việt Nam trong chỉ số tiếp tục gia tăng.

Nâng hạng giúp Việt Nam có cơ hội tiếp cận nhiều dòng vốn hơn. Ảnh: An Thư

Tuy nhiên, cơ hội từ nâng hạng không chỉ nằm ở lượng vốn có thể chảy vào trong một vài kỳ cơ cấu. Ông Lương Duy Phước - Giám đốc Phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán KAFI cho rằng, khi Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi, các quỹ đầu tư quốc tế, đặc biệt là quỹ chỉ số và các quỹ chủ động theo dõi nhóm thị trường mới nổi, sẽ có cơ sở tái cơ cấu danh mục và phân bổ vốn vào Việt Nam.

Điều quan trọng hơn là thị trường Việt Nam sẽ được đặt trong một “không gian đầu tư” rộng hơn. Những doanh nghiệp niêm yết có quy mô vốn hóa đủ lớn, thanh khoản tốt và đáp ứng tiêu chuẩn của nhà đầu tư tổ chức sẽ có thêm cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế.

Theo ông Phước, đây có thể là tiền đề để thị trường chứng khoán bước sang giai đoạn phát triển mới không chỉ về quy mô mà cả chiều sâu. Nếu nâng hạng đi cùng quá trình cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước, đưa thêm doanh nghiệp lớn lên sàn và nâng cao chất lượng quản trị, quy mô thị trường có thể tiếp tục mở rộng, đồng thời cơ cấu nhà đầu tư có điều kiện dịch chuyển theo hướng gia tăng vai trò của nhà đầu tư tổ chức.

Ở góc nhìn khác, ông Bùi Văn Huy - Tổng Giám đốc Công ty CP Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT cho rằng, nâng hạng có thể đưa Việt Nam vào phạm vi theo dõi của nhiều quỹ hơn, nhưng việc xuất hiện trong “radar” của nhà đầu tư quốc tế không đồng nghĩa dòng vốn sẽ tự động ở lại thị trường.

Nhà đầu tư nước ngoài không chỉ nhìn vào mức tăng của VN-Index mà còn đánh giá hiệu quả đầu tư sau khi quy đổi sang ngoại tệ, khả năng giải ngân và thoái vốn, mức độ bảo vệ cổ đông cũng như tính minh bạch của doanh nghiệp.

Trong ngắn hạn, thị trường vẫn có thể trải qua những nhịp tích lũy khi kỳ vọng nâng hạng đã phần nào phản ánh vào giá cổ phiếu. SSI Research cho rằng sau nhịp phục hồi khá mạnh trong tháng 8, dư địa tăng giá ngắn hạn không còn rộng như giai đoạn đầu của nhịp hồi. Dòng tiền vì vậy có thể tiếp tục luân chuyển giữa các nhóm ngành thay vì hình thành ngay xu hướng tăng đồng thuận.

Nhìn rộng hơn, nâng hạng có thể tạo thêm lực đỡ về dòng tiền, nhưng giá trị lớn hơn là mở rộng khả năng tiếp cận một lớp nhà đầu tư mới. Khi đó, câu chuyện sẽ dần chuyển từ “bao nhiêu vốn sẽ vào” sang khả năng thị trường Việt Nam hấp thụ và giữ lại được bao nhiêu vốn.

Đồ họa: Phương Anh

Dòng vốn sẽ chọn lọc theo chất lượng doanh nghiệp

Nâng hạng không đồng nghĩa tất cả doanh nghiệp niêm yết đều hưởng lợi như nhau. Khi dòng vốn tổ chức quốc tế tham gia sâu hơn, quá trình lựa chọn cổ phiếu sẽ ngày càng dựa trên những tiêu chuẩn cụ thể.

Theo ông Bùi Văn Huy, dòng vốn quốc tế sẽ ưu tiên các cổ phiếu có vốn hóa và thanh khoản đủ lớn, tỷ lệ tự do chuyển nhượng phù hợp, còn dư địa sở hữu nước ngoài, quản trị minh bạch và triển vọng lợi nhuận có khả năng dự báo. Vì vậy, ngay cả trong nhóm doanh nghiệp vốn hóa lớn, mức độ hưởng lợi từ nâng hạng cũng có sự khác biệt.

Về nhóm ngành, ông Huy cho rằng ngân hàng, chứng khoán, công nghệ, tiêu dùng, công nghiệp, vật liệu và một số doanh nghiệp bất động sản quy mô lớn có khả năng được quan tâm nhiều hơn nhờ tính đại diện và thanh khoản. Tuy nhiên, lợi ích trực tiếp trước hết sẽ tập trung vào những doanh nghiệp thực sự đáp ứng tiêu chí chỉ số; sau đó mới lan tỏa tới công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký, công ty quản lý quỹ và các đơn vị cung cấp dịch vụ.

Cùng quan điểm về tính chọn lọc của dòng vốn, ông Lương Duy Phước cho rằng doanh nghiệp muốn tận dụng cơ hội từ nâng hạng phải bắt đầu từ chất lượng nội tại.

Trước hết, doanh nghiệp cần có mô hình kinh doanh rõ ràng, tăng trưởng lợi nhuận ổn định và khả năng sinh lời tốt. Bên cạnh đó là mức định giá hợp lý, phản ánh đúng giá trị và triển vọng phát triển. Đặc biệt, minh bạch thông tin sẽ trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng khi doanh nghiệp tiếp cận một lớp nhà đầu tư có tiêu chuẩn cao hơn.

Theo ông Phước, nâng chất lượng báo cáo tài chính, công bố thông tin đầy đủ, kịp thời và cải thiện quản trị sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc đón nhận dòng vốn mới. Nâng hạng tạo ra cơ hội chung cho thị trường, nhưng doanh nghiệp nào tận dụng được cơ hội phụ thuộc đáng kể vào sự chuẩn bị của chính doanh nghiệp đó.

Theo ông Lương Duy Phước, nếu lộ trình cải cách được thực hiện nhất quán, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể từng bước gia tăng vai trò của nhà đầu tư tổ chức và tiến gần hơn tới các chuẩn mực quốc tế. Đây cũng là điều kiện để thị trường thực hiện tốt hơn vai trò kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Trong khi đó, ông Bùi Văn Huy cho rằng, nâng hạng giúp Việt Nam có cơ hội tiếp cận nhiều dòng vốn hơn, nhưng khả năng giữ chân dòng vốn mới là thước đo quan trọng đối với chất lượng thị trường sau nâng hạng. Những cải cách về thanh khoản, khả năng tiếp cận, tỷ giá, quản trị và minh bạch vì vậy cần tiếp tục được duy trì.

Nếu những điều kiện này được cải thiện đồng bộ, tác động của nâng hạng sẽ không chỉ dừng ở một vài đợt giải ngân của các quỹ chỉ số. Đây có thể trở thành chất xúc tác để thị trường chứng khoán Việt Nam chuyển dịch theo hướng gia tăng vai trò của nhà đầu tư tổ chức, nâng chất lượng hàng hóa và củng cố khả năng thu hút nguồn vốn quốc tế dài hạn.