Thông qua Luật Đất đai: Bổ sung cơ chế hỗ trợ phục hồi sinh kế sau thu hồi đất

Hoàng Yến
(TBTCO) - Luật Đất đai (sửa đổi) vừa được thông qua quy định, việc thu hồi đất để thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng chỉ thực hiện khi thật cần thiết. Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm sinh kế cho người có đất thu hồi.
aa

Luật Đất đai vừa được Quốc hội thông qua sáng 21/11 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2027) với 466/479 đại biểu có mặt tán thành có nhiều thay đổi quan trọng về tài chính đất đai, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Thu hồi đất chỉ thực hiện khi thật cần thiết

Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình về dự án Luật.

Một trong những nội dung đáng chú ý được Chính phủ tiếp thu là quy định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, dự thảo Luật Đất đai đã bổ sung quy định chặt chẽ hơn. Việc thu hồi đất để thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng chỉ thực hiện khi đáp ứng đồng thời điều kiện cần và điều kiện đủ là thật cần thiết, do HĐND cấp tỉnh chịu trách nhiệm xác định đối với từng trường hợp.

Thông qua Luật Đất đai: Bổ sung cơ chế hỗ trợ phục hồi sinh kế sau thu hồi đất
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình về dự án Luật. Ảnh: Đức Thanh

Đồng thời, tiếp thu ý kiến các đại biểu, dự thảo Luật đã quy định rõ thứ tự ưu tiên trong bồi thường. Trước hết, việc bồi thường về đất được thực hiện bằng việc giao đất, cho thuê đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi. Trường hợp không có đất cùng mục đích để bồi thường mà địa phương có điều kiện về quỹ đất, quỹ nhà ở và người có đất thu hồi có nhu cầu thì được bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng hoặc bằng nhà ở.

Trường hợp không có đất, không có nhà ở để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền, trừ trường hợp thu hồi đất ở, nhà ở. Nếu có quỹ đất, quỹ nhà ở nhưng người có đất thu hồi không có nhu cầu nhận đất, nhận nhà ở thì được bồi thường bằng tiền.

Cùng với đó, Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm sinh kế cho người có đất thu hồi thông qua các biện pháp hỗ trợ để tạo điều kiện có việc làm, thu nhập, ổn định đời sống, sản xuất. Khi lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đơn vị thực hiện phải dự kiến kinh phí hỗ trợ phục hồi sinh kế trong thời gian ít nhất 3 năm sau thời điểm có quyết định thu hồi đất, trên cơ sở xác định thu nhập từ việc sử dụng đất, việc làm của người có đất thu hồi, đối tượng chính sách xã hội.

Việc cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đối với trường hợp phải bố trí tái định cư chỉ được thực hiện sau khi đã bố trí tái định cư hoặc tạm cư theo phương án được phê duyệt. Kinh phí, thời gian tạm cư phải được thể hiện rõ trong phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Quyết định bảng giá đất định kỳ 3 năm

Về tài chính đất đai, giá đất, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, bảng giá đất theo quy định của Luật được ban hành để áp dụng từ ngày 1/1/2028. Các quy định về giá đất tại Luật Đất đai năm 2024 và Nghị quyết số 254/2025/QH15 được áp dụng cho các trường hợp đến hết ngày 31/12/2027.

Thông qua Luật Đất đai: Bổ sung cơ chế hỗ trợ phục hồi sinh kế sau thu hồi đất
Toàn cảnh phiên họp sáng 21/11. Ảnh: Đức Thanh

Theo Luật được thông qua, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất do HĐND cấp tỉnh quyết định định kỳ 3 năm một lần. Bảng giá đất được xây dựng theo loại đất, khu vực, vị trí; hệ số điều chỉnh giá đất là tỷ lệ tăng, giảm giá đất khi có sự khác nhau về khu vực, vị trí, điều kiện hạ tầng, quy hoạch và yếu tố tương ứng khác đã quy định trong bảng giá đất.

Cơ quan tài chính cấp tỉnh chủ trì, phối hợp với cơ quan nông nghiệp và môi trường, cơ quan xây dựng và các cơ quan liên quan xây dựng, đề xuất sửa đổi, bổ sung bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, trình UBND cấp tỉnh tổ chức thẩm định và trình HĐND cấp tỉnh quyết định.

Đối với việc chuyển biện pháp thu hồi đất sang biện pháp tài chính đối với đất bỏ hoang hóa, báo cáo giải trình nêu rõ dự thảo đã quy định cụ thể về tính tiền sử dụng đất tăng thêm, tiền thuê đất tăng thêm đối với dự án không đưa đất vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng.

Theo đó, Nhà nước thu khoản tiền tăng thêm đối với diện tích đất không triển khai thực hiện hoặc chậm hoàn thành đầu tư cho đến khi bị chấm dứt hoạt động của dự án theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan.

Không lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh

Về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, Bộ trưởng cho biết, dự thảo được hoàn thiện theo hướng không lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp tỉnh; phương án sử dụng đất là một nội dung của quy hoạch tỉnh. Ở cấp xã không có quy hoạch sử dụng đất cấp xã; kế hoạch sử dụng đất cấp xã là một nội dung để thực hiện quy hoạch chung, được cập nhật các nội dung của quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch ngành có sử dụng đất.

Đối với quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, dự thảo Luật được tiếp thu theo hướng quy định rõ quyền, rõ đối tượng được hưởng quyền và các điều kiện thực hiện quyền, thống nhất với các dự thảo luật liên quan đến chủ thể có yếu tố nước ngoài sử dụng đất tại Việt Nam.

Giải trình đề nghị cho phép thế chấp quyền thuê trong trường hợp thuê đất trả tiền hằng năm, theo Chính phủ, đây là chính sách mới, chưa được đánh giá tác động, do vậy đề xuất tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động để báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định.

Về cấp giấy chứng nhận, Luật quy định hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất do nhận chuyển quyền trước ngày 1/8/2024 mà chưa thực hiện thủ tục chuyển quyền được cấp giấy chứng nhận nếu đáp ứng điều kiện tương ứng theo luật. Trường hợp chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất không có quyền sử dụng đất thì được cấp giấy chứng nhận đối với tài sản đó.

Theo điều khoản thi hành, Luật Đất đai có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, trừ quy định về thời điểm áp dụng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất và quy định sửa đổi liên quan đến Luật Công chứng. Người có giấy chứng nhận về quyền sử dụng đất đã được cấp trước ngày Luật có hiệu lực không phải cấp đổi; trường hợp có đề nghị thì được cấp đổi theo quy định của Luật./.

Hoàng Yến

Đọc thêm

Từ 1/7/2027: Đất bỏ hoang chịu thuế suất 0,2%, không áp dụng hạn mức

Từ 1/7/2027: Đất bỏ hoang chịu thuế suất 0,2%, không áp dụng hạn mức

(TBTCO) - Quốc hội vừa thông qua luật sửa 3 luật về thuế, theo đó đất bỏ hoang chịu thuế suất 0,2%, không áp dụng hạn mức từ ngày 1/7/2027.
Văn phòng có chứng nhận xanh có thể cho thuê cao hơn tới 23%

Văn phòng có chứng nhận xanh có thể cho thuê cao hơn tới 23%

Nghiên cứu của Savills ghi nhận, văn phòng có chứng nhận xanh tại một số thị trường quốc tế có thể đạt giá thuê cao hơn từ 6% đến 23% so với các tòa nhà tương đương. Tại Việt Nam, bên cạnh chứng nhận, khả năng tiết kiệm năng lượng, chi phí vận hành và chất lượng không gian làm việc là những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của khách thuê.
Mở thêm cánh cửa kết nối đường sắt Việt Nam với Á - Âu

Mở thêm cánh cửa kết nối đường sắt Việt Nam với Á - Âu

(TBTCO) - Với tổng mức đầu tư 131.153 tỷ đồng, tuyến đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng dài khoảng 138 km được đề xuất xây dựng mới nhằm tăng năng lực vận tải liên vận quốc tế từ Việt Nam qua Trung Quốc tới Trung Á, Nga và châu Âu.
Thị trường bất động sản giảm sức hút ở nhiều phân khúc

Thị trường bất động sản giảm sức hút ở nhiều phân khúc

(TBTCO) - Trong bối cảnh kinh tế tiếp tục tăng trưởng, thị trường bất động sản vẫn ghi nhận những diễn biến trái chiều. Dữ liệu tháng 10/2026 cho thấy, lượng tin đăng cho thuê tăng nhưng mức độ quan tâm giảm, trong khi hoạt động mua bán chưa có sự cải thiện đồng đều giữa các địa bàn và phân khúc.
Dự án VietinBank Tower được chuyển giao cho đơn vị thuộc Sun Group

Dự án VietinBank Tower được chuyển giao cho đơn vị thuộc Sun Group

(TBTCO) - Dự án VietinBank Tower tại Khu đô thị Nam Thăng Long, Hà Nội đã được chuyển nhượng thành công trong tháng 9/2026.
Chi phí vốn gây sức ép lên lợi nhuận doanh nghiệp bất động sản

Chi phí vốn gây sức ép lên lợi nhuận doanh nghiệp bất động sản

(TBTCO) - Doanh thu và lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp bất động sản có sự phân hóa mạnh trong 9 tháng năm 2026. Song chi phí lãi vay, chi phí tài chính và áp lực vốn đầu tư vẫn là gánh nặng lớn, khiến biên lợi nhuận thực tế bị thu hẹp, thậm chí lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi không đủ bù đắp chi phí.
Bất động sản TP. Hồ Chí Minh trước yêu cầu nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực

Bất động sản TP. Hồ Chí Minh trước yêu cầu nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực

(TBTCO) - Doanh thu dịch vụ kinh doanh bất động sản tại TP. Hồ Chí Minh tăng 10,8% trong 10 tháng năm 2026, thu ngân sách nhà nước từ đất tăng 20%. Tuy nhiên, tỷ lệ hấp thụ nhà ở sơ cấp chỉ đạt 25-27%. Sự tương phản này cho thấy bài toán của thị trường không chỉ là gia tăng quy mô giao dịch, mà còn là phân bổ vốn, đất đai vào những sản phẩm đáp ứng nhu cầu thực và có khả năng tạo giá trị kinh tế.
Hà Nội phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng (tỷ lệ 1/5000)

Hà Nội phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng (tỷ lệ 1/5000)

(TBTCO) - Chủ tịch UBND TP. Hà Nội vừa phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng (tỷ lệ 1/5000), xác định sông Hồng là trục không gian xanh trung tâm với quy mô dân số dự báo từ 800.000 đến 1,2 triệu người.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều