Trẻ em tại một lớp học ngoài trời ở ngoại ô Kolkata, Ấn Độ, ngày 4/9/2021.

​​​​Đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng không nhỏ đến thu nhập nhiều gia đình, khiến nhiều gia đình không có đủ tiền để cho con cái quay trở lại trường học sau gần 2 năm phải ở nhà do dịch bệnh.

Hiện 1,6 tỷ trẻ em trên toàn cầu - tương đương hơn 90% tổng số học sinh, bị ảnh hưởng do trường học phải đóng cửa. Việc đình trệ trong hoạt động học tập có thể làm gia tăng bất bình đẳng giàu - nghèo trong một nước và giữa các quốc gia.

Chuyên gia giáo dục của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp quốc (UNICEF) Robert Jenkins cảnh báo thế giới đang đứng trước nguy cơ một thế hệ mất mát. Ông nhấn mạnh hành động ngay bây giờ hoặc không bao giờ để xoay chuyển tình hình.

Ông cho rằng, nếu không hành động khẩn cấp, nhiều quốc gia có thể mất đi công nhân lành nghề để phục vụ cho sự phát triển xã hội, kinh tế. Không những vậy, ông cũng lo ngại về nguy cơ bất ổn xã hội ở các quốc gia nơi lượng lớn thanh niên bị bỏ lại không có kỹ năng, việc làm hoặc tương lai.

UNICEF cho biết trẻ em ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình đã chịu ảnh hưởng khi trường học bị đóng cửa trong thời gian dài và các em ít có khả năng tiếp cận với phương pháp học tập từ xa.

Ước tính, tại Uganda - nơi các trường học mở cửa trở lại vào tháng 1 vừa qua sau khi 22 tháng ngừng hoạt động, có tới 30% trẻ em không trở lại lớp học.

Các nhà hoạt động vì quyền của trẻ em cho rằng việc đóng cửa trường học gây ra nhiều hệ lụy như gia tăng lao động trẻ em, trẻ vị thành niên mang thai và tảo hôn. Không chỉ vậy, nhiều trẻ đã không thể trở lại trường học do thu nhập cha mẹ bị ảnh hưởng.

Theo thống kê của Ngân hàng Thế giới (WB), việc đóng cửa lớp học có thể khiến thế hệ trẻ em hiện nay sẽ mất 17.000 tỷ USD thu nhập suốt đời - tương đương 14% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu ngày nay, do việc dừng giảng dạy làm mất đi cơ hội phát triển trong tương lai.

Thống kê của WB cho biết, giáo dục đã rơi vào khủng hoảng ngay cả trước khi đại dịch COVID-19 hoành hành, với 53% trẻ 10 tuổi ở các nước thu nhập thấp và trung bình không thể đọc một câu chuyện đơn giản, đồng thời cảnh báo tỷ lệ này có thể tăng lên 70% với những hậu quả tiềm ẩn kéo dài trong nhiều thập kỷ. Hậu quả không dừng ở đó. Trẻ em không được đến trường sẽ mất đi cơ hội phát triển các kỹ năng xã hội, biết nhiều môn thể thao, thậm chí đối mặt với nguy cơ bị ngược đãi hoặc lạm dụng.

Các chuyên gia giáo dục nhận định chính phủ các nước cần phải làm nhiều hơn nữa để đánh giá số học sinh bỏ học và nỗ lực tháo gỡ rào cản khiến các em không thể học tập trở lại. Nhiều trẻ em đã phải nghỉ học để kiếm tiền.

Thống kê của UNICEF cho thấy đến cuối năm 2022, trên thế giới có 9 triệu trẻ em có nguy cơ trở thành lao động trẻ em do đại dịch.

Còn theo ông Muhire Francis, nhà kinh tế học tại Trường Kinh doanh thuộc Đại học Makerere, cho rằng con người có thể không nhìn thấy tác động ngay bây giờ của việc trẻ em không được đi học, song sẽ sớm nhận thấy hệ trong tương lai và việc trường học đóng cửa sẽ ảnh hưởng về lâu dài./.