Quản trị rủi ro quyết định dòng vốn

Chia sẻ về việc phát triển thị trường vốn theo chiều sâu và mở rộng cơ sở nhà đầu tư, theo bà Trịnh Quỳnh Giao - Thành viên HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP Quản lý quỹ PVI (PVI AM), từ góc độ nhà đầu tư tổ chức, để khai thông kênh phát hành ra công chúng và mở rộng cơ sở nhà đầu tư định chế, điều quan trọng trước hết không nằm ở mức lãi suất, mà ở khả năng quản trị rủi ro của thị trường.

Thực tế cho thấy, trước khi quyết định đầu tư, các tổ chức thường đánh giá mức độ minh bạch, khả năng định giá và cơ chế bảo vệ quyền lợi hơn là chỉ nhìn vào lợi suất danh nghĩa. Vì vậy, việc thu hút dòng vốn tổ chức đòi hỏi thị trường phải giải quyết đúng những vấn đề cốt lõi mà nhà đầu tư quan tâm.

Tham gia thị trường vốn, doanh nghiệp hướng tới mục tiêu huy động vốn mà còn phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về quản trị. Ảnh: Nhựa Bình Thuận

Trong bối cảnh đó, một trong những yếu tố nền tảng là hệ thống xếp hạng tín nhiệm cần được phát triển theo hướng thực chất hơn và gắn với giám sát sau đầu tư. Xếp hạng tín nhiệm không nên chỉ dừng lại ở vai trò là điều kiện tại thời điểm phát hành, mà cần trở thành công cụ theo dõi rủi ro tín dụng trong suốt vòng đời của trái phiếu. Điều này đồng nghĩa với việc cần khuyến khích và về lâu dài có thể từng bước yêu cầu, việc cập nhật xếp hạng định kỳ đối với trái phiếu phát hành ra công chúng. Khi đó, nhà đầu tư sẽ có cơ sở rõ ràng để theo dõi sự thay đổi về chất lượng tín dụng của tổ chức phát hành sau khi đã xuống vốn.

Gắn liền với yêu cầu định giá rủi ro là vấn đề thanh khoản và cơ chế hình thành giá trên thị trường thứ cấp. Theo phân tích của bà Giao, đối với nhà đầu tư tổ chức, thanh khoản không chỉ phục vụ mục tiêu giao dịch ngắn hạn, mà còn là điều kiện cần để quản trị danh mục một cách linh hoạt.

“Họ cần có khả năng cơ cấu lại danh mục, điều chỉnh vị thế hoặc thoát khỏi khoản đầu tư khi điều kiện thị trường thay đổi, với mức giá phản ánh hợp lý giá trị tài sản. Do đó, để thu hút dòng vốn này, thị trường cần được cải thiện đồng thời cả về thanh khoản thực tế lẫn khả năng định giá lại tài sản một cách đáng tin cậy” - bà Giao nhận định.

Để đạt được điều này, bên cạnh việc nâng cao minh bạch dữ liệu giao dịch và từng bước hình thành các mức giá tham chiếu hoặc đường cong lợi suất có độ tin cậy cao, vai trò của các nhà tạo lập thị trường cần được phát triển rõ nét hơn. Các chủ thể này có thể duy trì báo giá hai chiều, hỗ trợ thanh khoản trên thị trường thứ cấp và góp phần định hình mặt bằng giá rõ ràng cho các công cụ nợ.

“Khi thanh khoản được cải thiện và cơ chế định giá trở nên hiệu quả hơn, nhà đầu tư tổ chức mới có thể thực hiện định giá lại danh mục theo thị trường, từ đó quản trị rủi ro và phân bổ vốn một cách bài bản hơn” - bà Giao nhấn mạnh.

Bảo vệ nhà đầu tư là yếu tố then chốt

Tuy nhiên, ngay cả khi các yếu tố về định giá và thanh khoản được cải thiện, quyết định đầu tư của khối tổ chức vẫn phụ thuộc lớn vào mức độ bảo vệ quyền lợi trong trường hợp phát sinh rủi ro. Vì vậy, việc hoàn thiện khung pháp lý theo hướng rõ trách nhiệm, rõ cơ chế xử lý và sát với thực tiễn thị trường là yêu cầu mang tính nền tảng.

Bà Trịnh Quỳnh Giao cho biết, nhà đầu tư đặc biệt quan tâm đến việc nếu xảy ra sự cố, quyền lợi của họ sẽ được bảo vệ như thế nào, cơ chế xử lý có hiệu quả hay không, tài sản bảo đảm có thực sự được kiểm soát và xử lý đúng nghĩa hay không, cũng như vai trò của đại diện người sở hữu trái phiếu có đủ mạnh để hành động khi cần thiết hay không. Đồng thời, việc công bố thông tin sau phát hành cần đủ đầy và kịp thời để nhà đầu tư có thể theo dõi và giám sát rủi ro một cách chủ động trong suốt vòng đời khoản đầu tư.

Ở góc độ triển khai, đại diện PVI AM cho rằng, một thách thức thực tế là cơ quan quản lý không phải lúc nào cũng có điều kiện bám sát từng tình huống phát sinh trên thị trường, trong khi nhiều vướng mắc chỉ thực sự bộc lộ trong quá trình giao dịch, quản lý sau phát hành hoặc xử lý các vấn đề cụ thể.

Do đó, quá trình hoàn thiện khung pháp lý cần có sự tham gia và đóng góp thực tiễn từ chính các thành viên thị trường, bao gồm tổ chức tư vấn, công ty chứng khoán, tổ chức phát hành, nhà đầu tư và các bên trung gian. Thông qua việc chia sẻ các tình huống đã gặp, cách thức xử lý và những bài học kinh nghiệm, thị trường có thể dần hình thành các thông lệ tốt và xây dựng một kỷ luật thị trường lành mạnh.

Từ những phân tích trên có thể thấy, việc mở rộng cơ sở nhà đầu tư định chế không thể dựa trên một yếu tố riêng lẻ, mà đòi hỏi sự cải thiện đồng thời trên nhiều phương diện. Trong đó, việc nâng cao chất lượng xếp hạng tín nhiệm gắn với giám sát sau đầu tư, cải thiện thanh khoản và khả năng định giá trên thị trường thứ cấp, cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý bảo vệ nhà đầu tư dựa trên kinh nghiệm thực tiễn của các thành viên thị trường, là những điều kiện then chốt. Khi các yếu tố này được triển khai một cách đồng bộ, thị trường không chỉ trở nên minh bạch và hiệu quả hơn, mà còn tạo nền tảng để thu hút dòng vốn dài hạn và phát triển theo hướng bền vững.