Theo Cục Hải quan, sự bùng nổ của thương mại điện tử xuyên biên giới trong những năm gần đây đã làm gia tăng mạnh dòng hàng hóa giá trị thấp qua dịch vụ chuyển phát nhanh. Tuy nhiên, trong một thời gian dài, cơ chế miễn thuế đối với nhóm hàng này đã tạo ra khoảng trống chính sách, khiến cơ quan quản lý rơi vào thế bị động.
Hàng hóa nhập khẩu nhỏ lẻ được miễn thuế trong khi hàng sản xuất trong nước vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, tạo ra sự bất bình đẳng ngay trên thị trường nội địa. Đồng thời, tình trạng chia nhỏ đơn hàng để né thuế diễn ra phổ biến, gây thất thu ngân sách.
Việc triển khai thu thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với hàng hóa giá trị thấp vì vậy được xem là bước điều chỉnh quan trọng, mang tính “bịt lỗ hổng” chính sách.
Việc áp thuế đã hạn chế được tình trạng chia nhỏ đơn hàng dưới định mức để né thuế, góp phần ngăn ngừa gian lận thương mại, chống thất thu thuế. Đồng thời, chính sách này cũng phù hợp với xu hướng quốc tế, khi nhiều nước như EU, Anh, Úc, Singapore, Thái Lan… đã bỏ quy định miễn thuế GTGT với hàng giá trị nhỏ.
 |
| Cán bộ hải quan kiểm tra lô hàng nhập khẩu qua đường chuyển phát nhanh. Ảnh: CTVAH |
Cơ quan hải quan khẳng định việc thu thuế GTGT hàng trị giá thấp gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh đảm bảo phù hợp với xu hướng pháp luật và thông lệ quốc tế. Cụ thể, trong những năm gần đây, các nước trong Liên minh châu Âu (EU) đã xóa bỏ quy định miễn thuế GTGT với các lô hàng từ 22 Euro trở xuống. Vương quốc Anh (nước Anh, Scotland và Xứ Wales) cũng bãi bỏ quy định miễn thuế GTGT đối với hàng hóa nhập khẩu có tổng giá trị từ 135 Bảng Anh trở xuống kể từ ngày 1/1/2021. Hay tại Úc cũng bỏ quy định về miễn thuế GTGT đối với hàng hóa có giá trị từ 666 USD trở xuống; tương tự tại Singapore, từ ngày 1/1/2023 cũng bắt đầu bãi bỏ quy định miễn thuế GTGT đối với hàng hóa trị giá thấp, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại điện tử.
Theo bà Nguyễn Thị Khánh Huyền - Tổ trưởng Tổ Quản lý thuế, Ban Nghiệp vụ thuế hải quan (Cục Hải quan), từ ngày 18/2/2025, Quyết định số 01/2025/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực, chấm dứt việc miễn thuế GTGT đối với hàng hoá trị giá nhỏ gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh. Đây là một bước điều chỉnh rất quan trọng của chính sách thuế. Việc thu thuế GTGT với hàng trị giá nhỏ qua chuyển phát nhanh đã tăng nguồn thu ngân sách, đảm bảo công bằng, ngăn ngừa gian lận và phù hợp thông lệ quốc tế.
Sau hơn 1 năm triển khai, cơ quan hải quan ghi nhận nhiều hiệu quả hiệu quả rõ rệt, đặc biệt, nguồn thu ngân sách được tăng cường đáng kể, số thu đạt khoảng 1.720 tỷ đồng, riêng gần 3 tháng đầu năm 2026 đạt gần 240 tỷ đồng. Những con số này không chỉ phản ánh quy mô lớn của dòng hàng thương mại điện tử xuyên biên giới mà còn cho thấy hiệu quả rõ rệt trong mở rộng cơ sở thuế.
Theo đánh giá từ cơ quan hải quan, chính sách đã góp phần thay đổi hành vi thị trường, đặc biệt là hạn chế đáng kể tình trạng chia nhỏ đơn hàng để né thuế.
Ở góc độ doanh nghiệp, hiệu ứng “lập lại công bằng” được cảm nhận rõ ràng.
Theo Công ty TNHH chuyển phát nhanh DHL VNPT, việc thu thuế đã giúp tạo sân chơi bình đẳng hơn cho các doanh nghiệp. Đáng chú ý, cơ chế này đã hạn chế được tình trạng chia nhỏ đơn hàng dưới định mức để né thuế, qua đó góp phần ngăn ngừa gian lận thương mại và chống thất thu thuế.
Không chỉ dừng ở đánh giá, doanh nghiệp cũng cho thấy mức độ chủ động thích ứng cao với chính sách mới.
Chia sẻ sâu hơn về quá trình triển khai, bà Đỗ Thị Thu Thủy - Giám đốc Pháp lý và Hải quan của doanh nghiệp cho biết, ngay từ giai đoạn đầu, các yêu cầu về thu thuế đã được tích hợp trực tiếp vào hệ thống vận hành.
“Trong khoảng thời gian một năm triển khai, công ty chúng tôi đã tích hợp quy định, yêu cầu này vào trong hệ thống quản lý nội bộ. Hệ thống khai thác bảo đảm tuân thủ quy định, thực hiện đầy đủ quy trình thu thuế và triển khai tới khách hàng. Chúng tôi cũng chủ động phổ biến thông tin, hỗ trợ khách hàng nắm bắt kịp thời các quy định của Nhà nước để phối hợp thực hiện” - bà Thủy cho biết. Thực tế này cho thấy, khi chính sách rõ ràng và có lộ trình phù hợp, doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động thích ứng, đồng hành cùng cơ quan quản lý.
 |
| Nguồn: Cục Hải quan. Đồ họa: Phương Anh |
Theo đánh giá của Cục Hải quan, một trong những điểm nổi bật của quá trình triển khai thu thuế GTGT đối với hàng hóa giá trị thấp là sự thay đổi căn bản trong phương thức quản lý, từ xử lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu.
Nếu trước đây, cơ quan hải quan chủ yếu xử lý theo từng lô hàng, mang tính thủ công và bị động, thì hiện nay, với sự hỗ trợ của công nghệ, việc quản lý đã chuyển sang dựa trên dữ liệu và tự động hóa.
Theo Hải quan chuyển phát nhanh, trước đó, từ tháng 8/2025 hệ thống xử lý thủ tục đối với hàng hóa gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh đã được tự động hóa ở nhiều khâu. Đặc biệt, dữ liệu điện tử được tiếp nhận từ doanh nghiệp ngay từ trước khi hàng hóa đến cửa khẩu, giúp cơ quan hải quan chủ động phân tích, đánh giá rủi ro.
Để đảm bảo tính hiệu quả, ngày 8/7/2025, Cục Hải quan đã ban hành văn bản số 13103/CHQ-GSQL triển khai Hệ thống thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hoá xuất nhập khẩu nhóm 2 gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh (Hệ thống AVP-ECOM). Theo đó, từ ngày 1/8/2025 áp dụng triển khai đối với tất cả các DN chuyển phát nhanh (bao gồm đường hàng không, đường bộ, đường sắt). Việc áp dụng AVP-ECOM trong quản lý hàng hoá trị giá nhỏ đã giúp tăng tính minh bạch, rút ngắn thời gian xử lý và chống thất thu thuế GTGT. Nhờ đó, công tác thu ngân sách được đảm bảo, đồng thời tạo thuận lợi thương mại.
Bà Lê Thị Hiền Lương - Phó Đội trưởng Hải quan chuyển phát nhanh cho biết, đến nay 100% các lô hàng giá trị thấp đã được thực hiện điện tử và trừ thuế tự động.
“Việc áp dụng hệ thống giúp rút ngắn tối đa thời gian thông quan, luồng Xanh chỉ mất khoảng 3 giây, luồng Vàng từ 2 đến 5 phút. Đồng thời, nghĩa vụ thuế được minh bạch hóa khi hệ thống tự động tính toán, thông báo và trừ thuế, qua đó hạn chế sai sót, đảm bảo thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước” - bà Lương nhấn mạnh.
Tuy nhiên, cũng theo Cục Hải quan, bên cạnh những kết quả đạt được, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử xuyên biên giới cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý hải quan.
Việc thu thuế đối với hàng hóa giá trị thấp không chỉ là giải pháp tăng thu ngân sách mà còn là bước đi quan trọng trong chuyển đổi phương thức quản lý của ngành Hải quan. Từ bị động sang chủ động, từ thủ công sang tự động, từ quản lý theo lô hàng sang quản lý theo dữ liệu, đó là quá trình chuyển đổi mang tính nền tảng. Quá trình này không chỉ giúp kiểm soát hiệu quả thương mại điện tử xuyên biên giới mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và bền vững.
Trước hết là yêu cầu hoàn thiện thể chế để theo kịp thực tiễn. Các mô hình kinh doanh mới, tốc độ giao dịch cao và quy mô dòng hàng lớn đòi hỏi hệ thống pháp lý phải linh hoạt, đồng bộ.
Ở góc độ doanh nghiệp, yêu cầu về tuân thủ cũng ngày càng cao. Đại diện doanh nghiệp chuyển phát nhanh cho rằng, trong bối cảnh quản lý dựa trên dữ liệu, doanh nghiệp cần tiếp tục chuẩn hóa hệ thống, nâng cao chất lượng thông tin và tăng cường phối hợp với cơ quan hải quan, đặc biệt trong việc chia sẻ dữ liệu.
Theo bà Phan Thị Hiền - Phó Tổ trưởng Ban Nghiệp vụ thuế hải quan, cơ quan hải quan đang nghiên cứu xây dựng thông tư mới nhằm đơn giản hóa thủ tục, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, tăng tốc hải quan số, hướng tới quản lý bền vững.
