Sáng 9/6, tại Hà Nội, Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 (AFF 2026) chính thức khai mạc với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự và phát biểu dẫn đề tại Diễn đàn.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng lãnh đạo các nước Lào, Campuchia, Thái Lan, Timor-Leste tới dự phiên khai mạc Diễn đàn. Ảnh: Đức Thanh

Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm

Phát biểu chào mừng tại phiên khai mạc Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, Diễn đàn Tương lai ASEAN được Việt Nam khởi xướng với mong muốn tạo dựng “một không gian đối thoại cởi mở, thực chất và hướng tới tương lai”, quy tụ các nhà hoạch định chính sách, giới nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp cùng các đối tác trong và ngoài khu vực để trao đổi ý tưởng, chia sẻ sáng kiến và đóng góp cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Sự hưởng ứng tích cực từ các nước thành viên và các đối tác quốc tế ngay từ những kỳ đầu tiên cho thấy nhu cầu ngày càng rõ nét về một diễn đàn đa chiều, có khả năng kết nối các ý tưởng chiến lược với quá trình hoạch định chính sách của ASEAN.

Với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm”, Diễn đàn năm nay tập trung thảo luận những vấn đề mang ý nghĩa chiến lược đối với ASEAN, từ củng cố đoàn kết nội khối, nâng cao năng lực tự cường và tự chủ chiến lược, phòng ngừa xung đột cho đến các lĩnh vực đang định hình tương lai khu vực như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, an ninh năng lượng, trí tuệ nhân tạo và công nghệ tài chính. Đây đều là những chủ đề có tác động sâu rộng đến quỹ đạo phát triển của ASEAN, đòi hỏi các quốc gia thành viên phải tăng cường phối hợp và tìm kiếm các cách tiếp cận mới về quản trị cũng như hợp tác khu vực.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng đại diện lãnh đạo các nước tham dự AFF 2026. Ảnh: Đức Thanh.

Phát biểu dẫn đề tại phiên khai mạc AFF 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định, chủ đề của Diễn đàn phản ánh những giá trị cốt lõi mà ASEAN đang theo đuổi và định hướng cho tương lai của ASEAN trong giai đoạn tới. Vì thế, người đứng đầu Chính phủ Việt Nam đã bắt đầu bằng một câu hỏi về tương lai: Trong một thế giới đang thay đổi sâu sắc, vấn đề đặt ra không chỉ là ASEAN sẽ thích ứng ra sao, mà là ASEAN sẽ định hình như thế nào cho tương lai của chính mình trong thế kỷ XXI?

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng, sau 59 năm hình thành và phát triển, dấu ấn lớn nhất của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô dân số gần 700 triệu người dân hay ở vị thế của một trong những trung tâm tăng trưởng năng động nhất thế giới, mà ở chính những nỗ lực vượt lên trên khác biệt, vun đắp lòng tin và mở rộng hợp tác để trở thành một cộng đồng đoàn kết, tự cường, thống nhất trong đa dạng.

Nếu gần sáu thập kỷ đã qua là hành trình xây dựng bản sắc của ASEAN, thì những thập kỷ tới sẽ là hành trình định hình tương lai của ASEAN trong một thế giới mà những quy tắc nền tảng của kinh tế, công nghệ và quyền lực toàn cầu đang được viết lại. Công nghệ đang tái định nghĩa năng lực cạnh tranh. Trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa năng suất. Dữ liệu đang tái định nghĩa quyền lực. Và chuyển đổi xanh đang tái định nghĩa mô hình phát triển.

“Trong thời khắc mang tính bước ngoặt như vậy, lợi thế không chỉ thuộc về các quốc gia có nguồn lực lớn, mà còn thuộc về các quốc gia và khu vực có khả năng tham gia định hình các quy tắc và chuẩn mực mới của thời đại. Việt Nam tin rằng, ASEAN cần và phải trở thành một chủ thể tích cực trong tiến trình đó - nơi không chỉ tiếp nhận các xu thế toàn cầu, mà là một động lực góp phần định hình chính các xu thế đó” - Thủ tướng khẳng định

Để hiện thực hóa khát vọng đó, ASEAN cần tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, tự cường, thống nhất trong đa dạng - những giá trị làm nên thành công của mình - nhưng với cách tiếp cận sáng tạo hơn: Đồng thuận về giá trị nhưng năng động trong hành động, kiên định về nguyên tắc nhưng đổi mới về phương thức, giữ vững về bản sắc nhưng chủ động tạo thời cơ trước những thay đổi của thời đại mới.

Ba tầm vóc chiến lược ASEAN cần hướng tới

Trên hành trình thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho rằng, ASEAN cần hướng tới ba tầm vóc chiến lược:

Thứ nhất, không chỉ tham gia các xu thế toàn cầu, mà còn góp phần định hình các xu thế đó.

Theo Thủ tướng, trong nhiều thập kỷ qua, ASEAN là một trong những khu vực được thụ hưởng hòa bình, hội nhập và thương mại mở. Nhưng trong một thế giới ngày càng phân mảnh và cạnh tranh rất gay gắt, ASEAN cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc tham gia xây dựng các chuẩn mực, luật lệ và cấu trúc hợp tác mới, giải quyết các khác biệt trên cơ sở luật pháp quốc tế.

ASEAN cần trở thành một trung tâm của đối thoại, tâm điểm của hợp tác và điểm tựa của lòng tin. Đó chính là đóng góp đặc biệt của ASEAN đối với hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu dẫn đề phiên khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026. Ảnh: Đức Thanh.

Thứ hai, không chỉ là một trung tâm sản xuất, mà còn là một trung tâm đổi mới sáng tạo.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng, lợi thế lao động và vị trí địa lý đã đưa ASEAN trở thành một mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng trong kỷ nguyên số, tương lai không thuộc về những nền kinh tế chỉ biết sản xuất, mà còn thuộc về những nền kinh tế biết sáng tạo. ASEAN không chỉ là nơi công nghệ được tiêu thụ, mà phải trở thành nơi công nghệ được tạo ra, không chỉ là nơi các chuỗi cung ứng đi qua, mà phải trở thành nơi các chuỗi giá trị được định hình.

Điều đó đòi hỏi ASEAN phải đầu tư mạnh mẽ hơn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và nguồn nhân lực chất lượng cao, tiến tới hình thành một hệ sinh thái công nghệ và số hóa mang bản sắc ASEAN - phản ánh giá trị của chính chúng ta, đồng thời đóng góp tích cực vào quá trình hình thành các chuẩn mực chung của thế giới.

Thứ ba, không chỉ là một cộng đồng các quốc gia, mà còn là một cộng đồng thực sự của người dân.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho rằng, mục tiêu cuối cùng của mọi chiến lược phát triển không phải là những con số tăng trưởng, mà là chất lượng cuộc sống của người dân. Đổi mới mà làm gia tăng khoảng cách thì không phải là tiến bộ và tăng trưởng mà thiếu bao trùm thì không thể bền vững.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Diễn đàn. Ảnh: Đức Thanh.

Thủ tướng nhấn mạnh: “Một ASEAN thành công không chỉ được đo bằng GDP, mà bằng cơ hội tạo ra cho thế hệ trẻ, vai trò trao cho phụ nữ, sự bảo vệ dành cho những nhóm dễ bị tổn thương, và mức độ để mỗi người dân đều cảm nhận đây chính là cộng đồng mình thực sự thuộc về”.

Theo người đứng đầu Chính phủ Việt Nam, giá trị lớn nhất của ASEAN trong gần 60 năm qua là đã chứng minh cho thế giới rằng, khác biệt không dẫn đến chia rẽ, thống nhất không triệt tiêu đa dạng, hội nhập không mất đi bản sắc. Giá trị lớn nhất của ASEAN trong những thập niên tới sẽ chứng minh rằng, một cộng đồng đoàn kết và tự cường hoàn toàn có thể tham gia định hình tích cực cho hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực và thế giới.

“Trên hành trình đó, Việt Nam cam kết mạnh mẽ tiếp tục đồng hành cùng ASEAN bằng khát vọng kiến tạo tương lai, với tất cả con tim và khối óc, bởi tương lai của Việt Nam gắn liền với tương lai của ASEAN cũng như gắn liền với hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của cả khu vực” - Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định./.