Cải cách thuế 2026 - 2030: Chuyển mạnh sang kiểm tra điện tử, trực tuyến, từ xa
Tạo thuận lợi cho người nộp thuế
Ngày 30/6, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 89/2026/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15. Một trong những điểm mới của Thông tư là lần đầu tiên quy định về kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử.
Ông Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín cho rằng, quy định này góp phần giảm tiếp xúc trực tiếp giữa cơ quan thuế và người nộp thuế, tăng cường tính công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo thêm nhiều thuận lợi cho người nộp thuế trong quá trình thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.
![]() |
| Công chức thuế kiểm tra hồ sơ thuế bằng phương thức điện tử. Ảnh: Đức Thanh |
Theo chuyên gia, việc triển khai kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử sẽ mang lại nhiều lợi ích cho người nộp thuế. Trước hết, người nộp thuế có thể cung cấp hồ sơ, tài liệu, nội dung giải trình và trao đổi thông tin với cơ quan thuế hoàn toàn trên môi trường điện tử. Điều này giúp giảm đáng kể thời gian đi lại, tiết kiệm chi phí chuẩn bị hồ sơ và hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó, thông qua cổng giao tiếp điện tử, người nộp thuế có thể theo dõi toàn bộ quá trình xử lý hồ sơ, chủ động tiếp cận các thông tin liên quan đến cuộc kiểm tra. Nhờ vậy, khả năng phối hợp giữa người nộp thuế và cơ quan thuế được nâng lên trong suốt quá trình kiểm tra, góp phần tăng tính minh bạch của hoạt động quản lý.
| “Việc đẩy mạnh sang kiểm tra điện tử, kiểm tra trực tuyến, kiểm tra từ xa sẽ giúp nguồn lực kiểm tra được tập trung vào các trường hợp có rủi ro cao, vi phạm pháp luật. Việc đưa kiểm tra thuế bằng phương thức điện tử vào thực tiễn tiếp tục thể hiện quyết tâm của ngành Thuế trong việc lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao chất lượng quản lý thuế”. Ông Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín |
Theo ông Được, việc giảm tiếp xúc trực tiếp giữa công chức thuế và người nộp thuế góp phần hạn chế nguy cơ phát sinh phiền hà, sách nhiễu hoặc các biểu hiện tiêu cực, qua đó nâng cao tính khách quan, công khai trong hoạt động kiểm tra thuế.
Tuy nhiên, để việc kiểm tra bằng phương thức điện tử diễn ra thuận lợi, theo ông Nguyễn Văn Được, người nộp thuế cần chủ động duy trì hiệu lực của chứng thư số và chữ ký số của tổ chức cũng như người đại diện theo pháp luật. Đồng thời, cần tổ chức lưu trữ chứng từ, hóa đơn, sổ sách kế toán cùng các tài liệu liên quan dưới dạng điện tử một cách có hệ thống, bảo đảm khả năng tra cứu, trích xuất và cung cấp khi cơ quan thuế yêu cầu.
Thông qua phương thức điện tử, các cuộc kiểm tra thuế được đẩy mạnh cả về tiến độ và chất lượng. Thống kê của Cục Thuế cho thấy, tính từ đầu năm đến tháng 10/2026, toàn ngành hoàn thành 54.291/58.177 cuộc kiểm tra, đạt 93,32% kế hoạch. Số thu qua kiểm tra đạt hơn 20 nghìn tỷ đồng, tăng 60,55% so với cùng kỳ thực hiện.
Có 6/34 địa phương đã thực hiện vượt kế hoạch kiểm tra năm được giao; trong đó TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội đóng góp hơn một nửa tổng số thu qua kiểm tra toàn ngành thực hiện.
Phấn đấu 100% tờ khai thuế được kiểm tra tự động
Tại Kế hoạch cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Tài chính đặt ra yêu cầu tăng cường năng lực kiểm tra người nộp thuế. Mục tiêu đặt ra là tờ khai thuế được kiểm tra tự động qua phần mềm ứng dụng của cơ quan thuế đạt 100%; thực hiện lựa chọn người nộp thuế để xây dựng kế hoạch kiểm tra người nộp thuế theo rủi ro hằng năm qua phần mềm ứng dụng quản lý rủi ro của cơ quan thuế đảm bảo đạt 100%.
Đồng thời, cắt giảm tối thiểu 50% số cuộc kiểm tra tại bàn dựa trên đánh giá rủi ro. Tỷ lệ số cuộc kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế thực hiện trong năm có số xử lý so với số cuộc kiểm tra đã thực hiện trong năm đạt tối thiểu từ 92% trở lên. Tỷ lệ khiếu nại sau kiểm tra thuế không quá 3%.
Để đạt mục tiêu đề ra, Bộ Tài chính yêu cầu ngành Thuế triển khai đồng bộ các giải pháp.
Thứ nhất, cần hoàn thiện thể chế, quy trình và cơ chế phối hợp trong công tác kiểm tra thuế. Trong đó, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, quy trình nghiệp vụ và hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế trong lĩnh vực kiểm tra thuế theo hướng áp dụng quản lý rủi ro, tăng cường giao dịch điện tử và phù hợp với mô hình quản lý thuế hiện đại.
Đồng thời, sửa đổi quy định về kiểm tra tại bàn, phạm vi, mức độ, thời kỳ, thời gian kiểm tra; tái thiết kế, chuẩn hóa quy trình kiểm tra thuế theo hướng số hóa, tự động hóa, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và giảm xử lý thủ công; hoàn thiện quy chế giám sát đoàn kiểm tra thuế, quy trình ghi nhật ký điện tử và theo dõi hoạt động kiểm tra trên môi trường số nhằm nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả quản lý.
Bên cạnh đó, xây dựng, hoàn thiện cơ chế phối hợp, trao đổi và chia sẻ thông tin, dữ liệu với các cơ quan, tổ chức trong và ngoài nước phục vụ công tác kiểm tra thuế, quản lý rủi ro và phòng, chống gian lận thuế.
Thứ hai, hiện đại hóa công tác kiểm tra thuế trên nền tảng công nghệ số và dữ liệu. Cụ thể, Bộ Tài chính yêu cầu ngành Thuế tiếp tục nâng cấp, tích hợp và đồng bộ các ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ kiểm tra thuế; ưu tiên xây dựng các ứng dụng hỗ trợ kiểm tra điện tử, kiểm tra trực tuyến và kiểm tra từ xa trên cơ sở dữ liệu điện tử của người nộp thuế.
Cùng với việc xây dựng, nâng cấp hệ thống kiểm tra tự động hồ sơ khai thuế, phân tích dữ liệu và cảnh báo rủi ro phục vụ lựa chọn đối tượng kiểm tra thuế, cần xây dựng hệ thống thống kê, lưu trữ, quản lý hồ sơ kiểm tra thuế tập trung trên kho dữ liệu ngành Thuế, bảo đảm khả năng kết nối, khai thác và truy vết dữ liệu phục vụ công tác quản lý.
Một yêu cầu quan trọng là hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ kiểm tra thuế theo hướng tập trung, tích hợp, kết nối với các cơ sở dữ liệu trong và ngoài ngành Thuế nhằm nâng cao hiệu quả phân tích, đánh giá rủi ro và phát hiện vi phạm; xây dựng, phát triển hệ thống, phần mềm ứng dụng, đảm bảo cơ sở hạ tầng, hệ thống an ninh an toàn mạng để chia sẻ, kết nối với hệ thống dữ liệu của Cục Hải quan.
Ba là, đổi mới phương thức kiểm tra thuế trên cơ sở quản lý rủi ro. Bộ Tài chính yêu cầu ngành Thuế tăng cường áp dụng quản lý rủi ro trong toàn bộ quy trình kiểm tra thuế; đổi mới phương pháp, kỹ thuật kiểm tra phù hợp với đặc điểm từng nhóm người nộp thuế theo quy mô, lĩnh vực, ngành nghề và mức độ tuân thủ.
Ngành Thuế sẽ tập trung kiểm tra các lĩnh vực, hoạt động và giao dịch có rủi ro cao như thương mại điện tử, kinh tế số, giao dịch liên kết, chuyển giá, hoàn thuế và các hoạt động có dấu hiệu gian lận thuế; xây dựng và triển khai các chuyên đề kiểm tra thuế trọng điểm trên cơ sở phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro và yêu cầu quản lý trong từng thời kỳ.
Ngoài ra, cần đẩy mạnh kiểm tra điện tử, kiểm tra từ xa và khai thác dữ liệu số nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về thuế; giảm chồng chéo, giảm khiếu nại và nâng cao tính tuân thủ của người nộp thuế sau kiểm tra.
![]() |
| Nguồn: Cục Thuế. Đồ họa: Phương Anh |



