Nhà, đất dôi dư: Có phương án xử lý, vẫn khó đưa tài sản vào khai thác
Nhiều lần thông báo cho thuê vẫn chưa tìm được người thuê
Theo số liệu cập nhật trên Phần mềm tổng hợp, theo dõi kết quả xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư đến ngày 16/11/2026, cả nước có 32.736 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc diện phải xử lý, gồm 5.599 cơ sở thuộc khối trung ương và 27.137 cơ sở thuộc khối địa phương. Trong đó, 25.491 cơ sở đã hoàn thành, còn 7.245 cơ sở chưa hoàn thành.
Đây là kết quả đáng ghi nhận sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính. Tuy nhiên, việc một cơ sở được đưa vào phương án xử lý chưa đồng nghĩa tài sản đã được sử dụng hiệu quả hoặc tạo ra giá trị thực tế.
![]() |
| Xử lý nhà, đất dôi dư không chỉ nằm ở việc hoàn thành các thủ tục, phương án mà còn phải đảm bảo mỗi cơ sở sau khi xử lý có hướng sử dụng khả thi. Ảnh: Đức Thanh |
Tại nhiều địa phương, sau khi lựa chọn hình thức sử dụng, tài sản còn phải trải qua các bước rà soát hồ sơ, xác định nguồn gốc, hiện trạng đất đai, hoàn thiện thủ tục, xác định giá cho thuê, công khai thông tin và tìm kiếm tổ chức, cá nhân có nhu cầu. Chỉ cần một khâu chưa hoàn tất, tài sản vẫn có thể tiếp tục nằm chờ.
Thực tế tại TP. Cần Thơ cho thấy khá rõ khoảng cách giữa phương án xử lý và khả năng khai thác tài sản.
Thành phố có 695 cơ sở nhà, đất dôi dư phải xử lý. Đến ngày 16/11, đã hoàn thành xử lý, khai thác 345 cơ sở, đạt 49,6%, còn 350 cơ sở chưa hoàn thành.
Theo thông tin tại cuộc làm việc của UBND TP. Cần Thơ với các sở, ngành, địa phương ngày 13/11/2026, Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố đang quản lý 157 cơ sở nhà, đất. Trong số này, 23 cơ sở đã được áp giá, ký hợp đồng thuê nhưng hiện mới có 8 cơ sở có người thuê. Có 36 cơ sở đã được thông báo cho thuê lần thứ tư, 16 cơ sở thông báo lần thứ hai và 49 cơ sở thông báo lần đầu.
Việc liên tục thông báo cho thuê nhưng vẫn chưa tìm được người đăng ký cho thấy bài toán khai thác tài sản công không chỉ nằm ở thủ tục hành chính, mà còn phụ thuộc vào nhu cầu thị trường và khả năng đáp ứng của tài sản.
Đáng chú ý, một số cơ sở quy mô lớn nhận được sự quan tâm của nhà đầu tư, nhưng khi bước vào khâu xác định giá và thỏa thuận, nhà đầu tư lại không tiếp tục tham gia. Một trong những nguyên nhân được Trung tâm Phát triển quỹ đất TP. Cần Thơ nêu ra là thời hạn thuê. Chẳng hạn, thời hạn thuê 10 năm có thể chưa đủ để nhà đầu tư thu hồi vốn.
Trong khi đó, nếu giảm giá thuê để thu hút người thuê, mức giá có thể thấp hơn giá trị khai thác thực tế của tài sản. Đây là bài toán khó đối với đơn vị quản lý: giá thuê phải đủ hấp dẫn để thu hút người có nhu cầu nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc quản lý, khai thác tài sản công.
Bên cạnh đó, Cần Thơ còn 93 cơ sở chưa xác định đơn giá cho thuê nhà gắn với quyền sử dụng đất. Một số xã, phường cũng chưa hoàn tất rà soát hồ sơ pháp lý, nguồn gốc và hiện trạng sử dụng. Đáng chú ý, có xã phát sinh tranh chấp tại 3 trong số 11 cơ sở được giao xử lý do giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bị cấp chồng lấn với hộ dân. Những vướng mắc này khiến tài sản chưa thể chuyển sang bước khai thác, dù phương án sử dụng đã được xác định.
Trước thực tế này, UBND TP. Cần Thơ yêu cầu các sở, ngành, địa phương cơ bản hoàn thành xác định giá và niêm yết giá cho thuê chậm nhất ngày 30/11; đồng thời tăng cường công khai, quảng bá thông tin tài sản và giá cho thuê để tổ chức, người dân biết và tham gia.
Từ phương án trên giấy đến hiệu quả sử dụng thực tế
Không riêng Cần Thơ, tại Quảng Trị, yêu cầu đưa tài sản đã có phương án vào sử dụng thực tế cũng đang được đặt ra quyết liệt.
Quảng Trị có 727 cơ sở nhà, đất dôi dư phải xử lý. Hiện tỉnh đã hoàn thành xử lý, khai thác 197 cơ sở, còn 530 cơ sở chưa hoàn thành. Tỷ lệ hoàn thành đạt 27,1%, thấp nhất trong 34 địa phương.
Đáng lưu ý, trong số tài sản còn lại có những cơ sở đã được giao cho tổ chức kinh doanh nhà, tổ chức phát triển quỹ đất của địa phương quản lý, khai thác nhưng vẫn chưa được đưa vào sử dụng.
Điều này cho thấy chuyển giao tài sản cho đơn vị đầu mối quản lý mới chỉ là một bước trong quá trình xử lý, bởi sau khi tiếp nhận, đơn vị quản lý vẫn phải xây dựng phương án, hoàn thiện thủ tục, xác định giá và tổ chức khai thác. Nếu các công việc tiếp theo không được triển khai đồng bộ, tài sản vẫn chưa thể phát huy công năng, giá trị.
Thực tế tại Quảng Trị cũng cho thấy không phải cơ sở nào đưa ra khai thác cũng nhanh chóng tìm được đối tác. Trước đó, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh cho biết được giao quản lý, khai thác 47 cơ sở nhà, đất dôi dư. Đến đầu tháng 11, đơn vị đã hoàn tất thủ tục cho thuê ngắn hạn 3 cơ sở, 8 cơ sở đang được thông báo cho thuê và 18 cơ sở tiếp tục tìm nhà đầu tư quan tâm. Một số địa điểm phải thông báo cho thuê nhiều lần nhưng chưa có nhà đầu tư tham gia.
Từ thực tế này, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành thủ tục xử lý đúng tiến độ mà còn phải xác định rõ khả năng sử dụng của từng cơ sở. Với tài sản có thể bố trí cho giáo dục, y tế, văn hóa hoặc các nhu cầu công cộng, địa phương cần tính đến kinh phí cải tạo, sửa chữa và đơn vị chịu trách nhiệm quản lý, vận hành. Với tài sản dự kiến cho thuê hoặc khai thác thương mại, cần tính toán phù hợp về giá, thời hạn thuê, điều kiện khai thác và công khai thông tin.
Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị đã yêu cầu các đơn vị công khai tiến độ thực hiện hàng tuần, gắn kết quả với trách nhiệm người đứng đầu. Những tài sản đã có phương án chuyển đổi công năng, cho thuê hoặc bán phải khẩn trương công khai thông tin và tổ chức thực hiện. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành xử lý toàn bộ nhà, đất dôi dư trước ngày 31/12/2026; riêng việc xử lý các thư viện, trung tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng và người cao tuổi phải hoàn thành trước ngày 25/11.
Theo số liệu cập nhật đến ngày 16/11 cho thấy, khối địa phương còn 6.242 cơ sở chưa hoàn thành xử lý. Có 13 địa phương có tỷ lệ hoàn thành thấp hơn mức chung 77%. Ngoài Quảng Trị, một số địa phương còn số lượng lớn cơ sở chưa hoàn thành như Phú Thọ với 591 cơ sở; Đà Nẵng 564 cơ sở; Hưng Yên 447cơ sở; Ninh Bình 428 cơ sở; Quảng Ngãi 406 cơ sở; Cần Thơ 350 và Gia Lai 315 cơ sở.
Như vậy, áp lực xử lý nhà, đất dôi dư trong giai đoạn hiện nay không chỉ nằm ở việc hoàn thành các thủ tục, phương án theo tiến độ, mà quan trọng hơn là bảo đảm mỗi cơ sở sau khi được xử lý đều có hướng sử dụng cụ thể, phù hợp và khả thi. Nếu không giải quyết được bài toán khai thác, nhiều tài sản dù đã hoàn tất các bước về mặt hành chính vẫn có nguy cơ tiếp tục bỏ trống, xuống cấp, gây lãng phí nguồn lực công.
Đưa nhà, đất dôi dư vào sử dụng hiệu quả vì thế cần được xem là thước đo thực chất của quá trình sắp xếp, xử lý tài sản công, thay vì chỉ dừng lại ở số lượng cơ sở đã hoàn thành phương án.
Công khai thông tin, gắn trách nhiệm khai thác tài sảnCác chuyên gia kinh tế cho rằng, để đẩy nhanh quá tŕnh xử lý và khai thác nhà, đất dôi dư, cần tăng cường công khai thông tin, tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân tiếp cận tài sản, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, đơn vị được giao quản lý. Đối với những cơ sở chưa có người thuê hoặc chưa tìm được phương án khai thác phù hợp, cần đánh giá lại khả năng sử dụng thay vì chỉ tiếp tục thực hiện các thủ tục mang tính hình thức. Khi phương án xử lý gắn với nhu cầu thực tế và được tổ chức triển khai đồng bộ, nhà, đất dôi dư mới có thể được đưa trở lại phục vụ đời sống, đáp ứng nhu cầu công cộng và tạo thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội. |


