Cấm thu tiền giữ chỗ khi bất động sản chưa đủ điều kiện kinh doanh
Sáng ngày 21/11, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), với những quy định được tiếp thu, hoàn thiện về đặt cọc, thanh toán, bảo lãnh, hợp đồng và chuyển nhượng dự án.
Ngăn chặn huy động vốn trá hình
Cụ thể, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và ý kiến thẩm tra, dự thảo Luật bổ sung quy định chủ đầu tư dự án bất động sản không được thu tiền dưới mọi hình thức để bảo đảm việc ký kết hợp đồng mua, thuê mua, chuyển nhượng trước khi bất động sản, dự án bất động sản, quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật trong dự án đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Quy định này nhằm ngăn chặn từ gốc việc huy động vốn trá hình, kể cả dưới hình thức đặt cọc, giữ chỗ, bảo vệ người mua trước rủi ro dự án chưa đủ pháp lý.
![]() |
| Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình. |
Đối với bất động sản hình thành trong tương lai, chủ đầu tư chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% giá bán, cho thuê mua khi bất động sản đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Số tiền này được tính vào số tiền thanh toán lần đầu của hợp đồng; thỏa thuận đặt cọc phải ghi rõ giá bán, cho thuê mua.
Một nội dung được giải trình cụ thể là cơ chế xử lý phần giá trị còn lại tương đương 5% giá trị hợp đồng. Sau khi nghiên cứu, rà soát, tham vấn, đánh giá bổ sung tác động, Chính phủ chỉnh sửa dự thảo theo hướng không bắt buộc chuyển khoản tiền này vào tài khoản tại tổ chức tín dụng.
Chính phủ cho biết phương án phong tỏa khoản tiền 5% có thể dẫn đến tình trạng một khoản tiền có giá trị đáng kể tồn đọng trong tài khoản ngân hàng trong thời gian dài, chủ đầu tư không được sử dụng, trong khi người mua cũng không được trực tiếp quản lý, sử dụng. Đặc biệt, với dự án kéo dài việc cấp giấy chứng nhận do nguyên nhân khách quan, vướng mắc thủ tục hành chính hoặc vấn đề pháp lý, thời gian phong tỏa có thể kéo dài nhiều năm.
Theo Luật vừa được thông qua, trước khi bên mua được cấp giấy chứng nhận, chủ đầu tư không được thu quá 95% giá trị hợp đồng. Giá trị còn lại được thanh toán ngay sau khi bên mua nhận được giấy chứng nhận hoặc tự nguyện làm thủ tục cấp giấy chứng nhận và chủ đầu tư đã bàn giao đầy đủ hồ sơ. Quy định thanh toán phần giá trị còn lại này cũng được áp dụng đối với bên thuê mua.
Về bảo lãnh trong bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai, bên mua, thuê mua được lựa chọn có hoặc không có bảo lãnh cho nghĩa vụ tài chính của chủ đầu tư đối với mình. Việc từ chối bảo lãnh phải được thỏa thuận bằng văn bản tại thời điểm ký hợp đồng. Nếu khách hàng lựa chọn có bảo lãnh, chủ đầu tư chỉ được nhận tiền thanh toán sau khi đã cung cấp và khách hàng đã nhận được thư bảo lãnh của ngân hàng.
Kiểm soát hợp đồng, bảo vệ quyền lợi khách hàng
Về hợp đồng kinh doanh bất động sản, Chính phủ đã rà soát, chỉnh sửa quy định theo hướng hợp đồng được sử dụng để ký kết sau khi công khai, không phải thực hiện thủ tục đăng ký, công khai hợp đồng theo quy định khác của pháp luật; thực hiện hậu kiểm đối với hợp đồng theo mẫu.
![]() |
| Kết quả biểu quyết thông qua Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). |
Chủ đầu tư phải tuân thủ đúng, không được thay đổi các nội dung trong hợp đồng mẫu. Trường hợp hợp đồng mẫu cho phép bổ sung nội dung thì việc bổ sung phải bảo đảm không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội, không làm thay đổi hoặc trái với nội dung đã có. Hợp đồng sửa đổi, bổ sung phải được công khai trước khi sử dụng.
Dự thảo đồng thời quy định chủ đầu tư không được đưa vào hợp đồng các nội dung cho phép đơn phương thay đổi hợp đồng đã giao kết; quy định hoặc thay đổi giá tại thời điểm bàn giao bất động sản, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; hạn chế, loại trừ quyền khiếu nại, khởi kiện của khách hàng.
Chủ đầu tư cũng không được quy định điều khoản loại trừ trách nhiệm của mình khi giao dịch thông qua sàn, môi giới hoặc bên thứ ba; bắt buộc khách hàng tuân thủ trách nhiệm khi chủ đầu tư không hoàn thành trách nhiệm; chuyển giao trách nhiệm cho bên thứ ba mà không được khách hàng đồng ý, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Nếu sử dụng hợp đồng có nội dung không đúng hợp đồng mẫu, không đúng hợp đồng đã công khai hoặc không tuân thủ nguyên tắc sử dụng hợp đồng, chủ đầu tư bị xử lý theo pháp luật và phải bồi thường thiệt hại phát sinh đối với khách hàng do hành vi vi phạm của mình.
Chỉ cho phép chuyển nhượng khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính
Đối với chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án, có ý kiến đề nghị tháo gỡ trường hợp chủ đầu tư không còn năng lực triển khai, chưa có khả năng hoàn thành nghĩa vụ tài chính nhưng có bên nhận chuyển nhượng đủ năng lực, cam kết thực hiện nghĩa vụ thay.
Giải trình nội dung này, Chính phủ giữ quan điểm chỉ cho phép chuyển nhượng sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai. Điều kiện này nhằm bảo đảm thu ngân sách, ngăn ngừa đầu cơ và sàng lọc năng lực thực chất của nhà đầu tư.
Với chủ đầu tư không còn năng lực, Chính phủ cho biết vẫn có thể thực hiện thông qua huy động vốn, hợp tác đầu tư, chuyển nhượng phần dự án đã hoàn thành nghĩa vụ hoặc để Nhà nước thu hồi, lựa chọn nhà đầu tư mới qua đấu giá, đấu thầu công khai, minh bạch. Qua đó, giảm nguy cơ lợi dụng chuyển nhượng lòng vòng, đẩy chi phí ban đầu và giá bất động sản tăng cao.
Về quyền giao dịch của chủ thể có yếu tố nước ngoài, dự thảo làm rõ tổ chức nước ngoài đang trong thời hạn hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, cá nhân nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam được mua, thuê mua nhà ở theo pháp luật về nhà ở; mua, thuê mua phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng. Việc mua, thuê mua bất động sản của các chủ thể này không gắn với quyền sử dụng đất. Chính phủ quy định tỷ lệ phần diện tích sàn chủ đầu tư được bán, cho thuê mua cho tổ chức, cá nhân nước ngoài, bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027./.



