Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang xây dựng dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 42/2016/TT-NHNN về xếp hạng quỹ tín dụng nhân dân.
Thông tư gồm 27 điều, Ngân hàng Nhà nước dự kiến việc xếp hạng sẽ được tiến hành vào năm 2028 dựa trên số liệu đã được kiểm toán của năm 2027.
Một trong những thay đổi đáng chú ý tại dự thảo Thông tư là cách tính điểm và xếp hạng. Quy định hiện hành tại Thông tư số 42/2016/TT-NHNN sử dụng thang điểm 100, với phương pháp trừ điểm, thì dự thảo chuyển sang thang điểm 4, kết hợp đánh giá các chỉ tiêu định lượng lượng (đo lường mức độ lành mạnh hoạt động qua số liệu) và nhóm chỉ tiêu định tính (đo lường mức độ tuân thủ pháp luật).
Theo Điều 5 dự thảo Thông tư, về hệ thống tiêu chí xếp hạng, quỹ tín dụng nhân dân tiếp tục được đánh giá theo 5 tiêu chí gồm: vốn, chất lượng tài sản, quản trị và điều hành, kết quả hoạt động kinh doanh và khả năng chi trả. Trọng số tương ứng của các tiêu chí lần lượt là 10%, 30%, 30%, 10% và 20%.
 |
| Nguồn: Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 42/2016/TT-NHNN. |
Trong bản so sánh, thuyết minh, Ngân hàng Nhà nước nêu rõ, hệ thống tiêu chí xếp hạng được kế thừa từ quy định hiện hành (theo phương pháp CAMEL), tuy nhiên sửa đổi cách tính điểm dựa trên cơ sở điểm và phân bổ trọng số của các tiêu chí, chỉ tiêu định lượng, chỉ tiêu định tính của từng tiêu chí.
| Theo Ngân hàng Nhà nước, việc tính điểm từng chỉ tiêu, nhóm chỉ tiêu định tính áp dụng phương pháp trừ điểm. Mỗi chỉ tiêu có điểm tối đa là 4 điểm, mỗi hành vi vi phạm sẽ bị trừ điểm cho đến khi về 0. Cách tính điểm này sẽ khuyến khích quỹ tín dụng nhân dân tăng cường việc tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan. |
Đơn cử, tiêu chí vốn được đánh giá, cho điểm theo chỉ tiêu định lượng là tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu. Nhóm chỉ tiêu định tính là tuân thủ quy định pháp luật về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu; tuân thủ quy định pháp luật về giá trị thực của vốn điều lệ.
Đối với chất lượng tài sản, ngoài các chỉ tiêu về tỷ lệ nợ xấu, nợ nhóm 5 và nợ nhóm 2, dự thảo bổ sung chỉ tiêu tỷ lệ dự phòng rủi ro đã trích lập so với tổng các khoản nợ từ nhóm 2 đến nhóm 5.
Điều này nhằm phản ánh bộ đệm dự phòng trong trường hợp xảy ra tổn thất của quỹ tín dụng nhân dân, tương đồng với quy định tại Thông tư số 65/2025/TT-NHNN.
 |
| Dự kiến chấm điểm, xếp hạng quỹ tín dụng nhân dân theo phương pháp mới từ năm 2028. Ảnh tư liệu. |
Điều 13 dự thảo Thông tư cũng quy định cụ thể về trọng số của từng chỉ tiêu định lượng. Trọng số của từng chỉ tiêu được xác định dựa trên tầm quan trọng của chúng đối với mức độ an toàn và lành mạnh của quỹ tín dụng nhân dân.
Theo Ngân hàng Nhà nước, đối với tiêu chí chất lượng tài sản, cơ cấu trọng số của các chỉ tiêu có sự điều chỉnh tương đồng với quy định tại Thông tư 65/2025/TT-NHNN quy định xếp hạng tổ chức tài chính vi mô và để phù hợp với việc bổ sung 1 chỉ tiêu về trích lập dự phòng.
Theo đó, tỷ lệ nợ xấu (30%), tỷ lệ nợ nhóm 5 so với tổng các khoản nợ từ nhóm 1 đến nhóm 5 (30%) và tỷ lệ nợ nhóm 2 so với tổng các khoản nợ từ nhóm 1 đến nhóm 5 (10%) được thiết kế để đo lường ba cấp độ rủi ro.
Tỷ lệ nợ xấu đánh giá tổng thể chất lượng danh mục tín dụng, tỷ lệ nợ nhóm 5 so với tổng các khoản nợ từ nhóm 1 đến nhóm 5 tập trung vào phần rủi ro tổn thất nghiêm trọng nhất (nợ có khả năng mất vốn).
Còn tỷ lệ nợ nhóm 2 so với tổng các khoản nợ từ nhóm 1 đến nhóm 5 cung cấp chỉ báo sớm về sự suy giảm chất lượng danh mục tín dụng trong tương lai.
“Tỷ lệ dự phòng rủi ro đã trích lập so với tổng các khoản nợ từ nhóm 2 đến nhóm 5 (30%) phản ánh tầm quan trọng của việc duy trì các quỹ dự phòng rủi ro theo quy định để ứng phó với các trường hợp không thu hồi được vốn” - Ngân hàng Nhà nước nêu rõ.
Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước cũng điều chỉnh các ngưỡng phân loại xếp hạng. Theo Điều 18, quỹ tín dụng nhân dân có tổng điểm từ 3,5 trở lên được xếp hạng A (Tốt); từ 3,0 đến dưới 3,5 được xếp hạng B (Khá); từ 2,0 đến dưới 3,0 được xếp hạng C (Trung bình); dưới 2,0 điểm được xếp hạng D (Yếu).
Dự thảo yêu cầu Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực hoàn thành việc xếp hạng quỹ tín dụng nhân dân của năm trước liền kề trước ngày 31/5 hằng năm. Trong trường hợp phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước đột xuất, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực được quyết định thời gian xếp hạng khác.
Trong thời hạn 5 ngày kể từ khi hoàn thành xếp hạng, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực có trách nhiệm thông báo, cung cấp kết quả cho từng quỹ tín dụng nhân dân và Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam theo quy định. Kết quả xếp hạng bao gồm hạng, tổng điểm và điểm của từng tiêu chí, nhóm chỉ tiêu...
