Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), dù hai bên đạt thỏa thuận hạn thuế đối ứng cho gói hàng hóa trị giá 60 tỷ USD (danh mục 1.619 mặt hàng), nhưng đậu tương thô thương mại không nằm trong danh mục được ưu đãi do quy mô kim ngạch mặt hàng này quá lớn, hiện đạt 12,6 tỷ USD năm 2024 và vốn được phân bổ theo kênh cam kết riêng.

Việc Trung Quốc tiếp tục duy trì mức thuế 10% đối với đậu tương Mỹ làm suy giảm kỳ vọng trước đó của thị trường về một thỏa thuận miễn thuế toàn diện. Điều này khiến nông sản Mỹ tiếp tục gặp bất lợi về giá so với nguồn cung Nam Mỹ, đồng thời cho thấy sức mua từ Trung Quốc thời gian tới chủ yếu tập trung ở các doanh nghiệp nhà nước như Sinograin và COFCO thay vì mở rộng sang khối doanh nghiệp ép dầu tư nhân.

Sự thay đổi về kỳ vọng chính sách đã kích hoạt làn sóng bán tháo từ các quỹ quản lý tiền tệ (Managed Money). Trước đó, các tổ chức đầu cơ duy trì quy mô vị thế mua ròng kỷ lục, với 185.500 hợp đồng khô đậu tương và 244.700 hợp đồng đậu tương thô. Tỷ trọng nắm giữ ở mức trần lịch sử khiến thị trường rơi vào thanh lý ép buộc (Long Liquidation Loop) khi thông tin thực tế không đạt kỳ vọng, đẩy giá đậu tương kỳ hạn tháng 11 lùi về mức thấp nhất trong tháng.

Bên cạnh đó, áp lực nguồn cung vụ mới tại Mỹ cũng tác động trực tiếp lên giá. Báo cáo Tiến độ Mùa vụ do Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) công bố ngày 28/9 cho thấy hoạt động thu hoạch đậu tương đạt 17% diện tích, bám sát mức bình quân 5 năm. Dù mưa rải rác làm chậm tiến độ trong tuần trước, dự báo thời tiết tại vành đai Midwest sẽ chuyển khô ráo vào đầu tháng 10, hỗ trợ nông dân đẩy nhanh việc thu hoạch và đưa hàng thực tế ra các trạm trung chuyển.

Tại Nam Mỹ, các dữ liệu quan trắc khí hậu thực địa giải tỏa bớt lo ngại về khô hạn. Tại bang Mato Grosso của Brazil, lượng mưa lũy kế 90 ngày qua đạt 81mm, cao gấp đôi mức bình quân lịch sử, giúp độ ẩm đất tầng sâu phục hồi tốt. Dù tiến độ gieo trồng thực tế hiện mới đạt 2,37%, điều kiện ẩm độ đất thuận lợi được kỳ vọng sẽ giúp nông dân Brazil nhanh chóng tăng tốc gieo trồng trên diện rộng trong những tuần tới, củng cố triển vọng nguồn cung dồi dào từ Nam Mỹ trong nửa đầu năm 2027.

Bà Nguyễn Thị Thu Hiền - Trưởng phòng Tin tức, Công ty Cổ phần Hitech Finance cho rằng, nhịp giảm mạnh của đậu tương trong phiên phản ánh sự thất vọng về kết quả thương mại Mỹ - Trung, hơn là sự suy yếu đột ngột của nhu cầu thực tế.

Trước cuộc gặp Mỹ - Trung, giá đậu tương đã tăng mạnh nhờ kỳ vọng Trung Quốc có thể đưa ra thêm các biện pháp hỗ trợ nhập khẩu nông sản Mỹ. Tuy nhiên, việc đậu tương không nằm trong danh sách được giảm thuế đã kích hoạt hoạt động bán kỹ thuật & chốt lời. Đậu tương Mỹ vẫn chịu thuế bổ sung 10% tại Trung Quốc, làm giảm tính cạnh tranh so với Brazil và hạn chế hoạt động mua vào của các nhà máy ép dầu tư nhân Trung Quốc.

Trung Quốc vẫn đang là khách hàng lớn nhất của đậu tương Mỹ. Việc xuất khẩu từ đầu niên vụ cao hơn hơn 25% so với cùng kỳ cho thấy nhu cầu cơ bản vẫn là một lực đỡ đáng chú ý.

“Nhà đầu tư nên theo dõi phản ứng của giá tại các vùng hỗ trợ, thay vì vội vàng xác nhận một xu hướng giảm mới. Trong tuần này, đặc biệt chú ý đến Báo cáo Tồn kho Ngũ cốc hàng quý của USDA và các đơn hàng đậu tương mới từ Trung Quốc. Nếu tốc độ mua của Trung Quốc chậm lại kết hợp với số liệu tồn kho cao, giá có thể tiếp tục lao dốc khi Mỹ bước sâu hơn vào giai đoạn thu hoạch và nguồn cung mới được đưa ra thị trường” - bà Hiền khuyến nghị.