 |
| Doanh nghiệp đạt mức tuân thủ pháp luật càng cao thì tỷ lệ kiểm tra hàng hóa, thời gian làm thủ tục thông quan cũng sẽ giám xuống tối thiểu. Ảnh: Văn Tá. |
Điều phối tập trung, phối hợp xuyên suốt
Thống kê của Tổng cục Hải quan cho thấy, quá trình thí điểm Chương trình hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan, cơ quan hải quan đã ghi nhận có 295 doanh nghiệp tham gia, có trên 80% doanh nghiệp duy trì được mức độ tuân thủ và tăng mức độ tuân thủ. Trong đó, có 118 doanh nghiệp nâng mức độ tuân thủ từ mức 3, 4, 5 lên mức 2, 3; 135 doanh nghiệp giữ nguyên mức độ tuân thủ (mức 2, 3).
Đánh giá về quá trình thí điểm, ông Nguyễn Nhất Kha - Cục trưởng Cục Quản lý rủi ro (Tổng cục Hải quan) cho biết, nhiều bài học kinh nghiệm đã được thấy rõ.
Về thuận lợi, Chương trình được triển khai rộng rãi trong toàn ngành Hải quan. Toàn bộ các hoạt động kiểm tra, kiểm soát, phân luồng tờ khai được điều phối tập trung. Ví dụ, doanh nghiệp ký kết biên bản ghi nhớ tại Cục Hải quan Hà Nội. Nếu doanh nghiệp phát sinh vướng mắc từ các cục hải quan tỉnh, thành phố khác đều có sự phối hợp xuyên suốt từ Tổng cục Hải quan đến các cục hải quan tỉnh, thành phố. Thông qua các thông tin thu thập được, cơ quan hải quan đưa ra các cảnh báo mà các doanh nghiệp thường xuyên mắc phải, từ đó phòng tránh vi phạm.
| 4 nhóm tuân thủ Theo Tổ chức Hải quan thế giới (WCO), doanh nghiệp được chia làm 4 nhóm: Tuân thủ; tuân thủ khi được hỗ trợ; không tuân thủ khi có cơ hội và hoàn toàn không tuân thủ. Đồng thời, WCO cũng ban hành Công ước Kyoto về hài hoà và đơn giản hoá thủ tục hải quan. Trong đó, đưa ra Chương trình đối tác tin cậy và hải quan các nước tập trung đầu tư nguồn lực để kiểm tra, giám sát các doanh nghiệp không tuân thủ và ngược lại tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tuân thủ. |
Cơ quan hải quan cũng chủ động theo dõi, giúp các doanh nghiệp trong việc thông báo kỳ hạn nộp lệ phí hải quan, từ đó chủ động hơn trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Ở một số đơn vị hải quan địa phương cũng phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp kinh doanh kho, bãi cảng thực hiện thông báo tới các doanh nghiệp thành viên để hỗ trợ giao hàng sớm hơn, giải phóng hàng nhanh hơn.
Trong quá trình triển khai, cơ quan hải quan cũng gặp phải không ít khó khăn về thiếu chương trình phần mềm trao đổi thông tin; thiếu nguồn lực do phải bố trí cán bộ, công chức theo dõi hoạt động, theo dõi, đánh giá doanh nghiệp. Bên cạnh đó, còn nhiều doanh nghiệp thành viên, lãnh đạo doanh nghiệp còn chưa quan tâm đến Chương trình và đầu mối phụ trách thường xuyên thay đổi… dẫn đến khó khăn trong việc trao đổi thông tin.
Tuy nhiên, cũng theo ông Kha, hiện, ngành Hải quan đang nghiên cứu, tái thiết hệ thống công nghệ thông tin gồm Hệ thống VNACCS/VCIS và 21 hệ thống vệ tinh. Trong đó có đề cập đến các vấn đề liên quan đến tương tác Hải quan - Doanh nghiệp, giải đáp vướng mắc, cảnh báo… Chương trình này chỉ là một hoạt động của ngành Hải quan hướng đến cộng đồng doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, hàng năm từ cấp Tổng cục đến cấp cục hải quan tỉnh, thành phố cũng tổ chức các diễn đàn, hội nghị. Theo đó, những vấn đề vướng mắc của các doanh nghiệp, các cảnh báo, những hỗ trợ của cơ quan hải quan để doanh nghiệp nâng cao mức độ tuân thủ, tuân thủ tốt pháp luật hải quan cũng được triển khai thường xuyên.
Cơ quan hải quan khuyến khích doanh nghiệp tham gia Chương trình bao gồm doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là các doanh nghiệp chưa tuân thủ để hỗ trợ doanh nghiệp trở thành doanh nghiệp tuân thủ.
Đại diện Cục Quản lý rủi ro cho hay, khi triển khai chính thức Chương trình, tất cả những cách làm đã mang lại sự thành công, kết quả tích cực từ giai đoạn thí điểm sẽ được tiếp tục triển khai.
Chủ động phòng, tránh các vi phạm
Ngày 4/12/2024, Tổng cục Hải quan có Quyết định số 2790/QĐ-TCHQ về việc ban hành Chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan. Trong đó, Tổng cục Hải quan đặt mục tiêu, trên 80% doanh nghiệp tham gia Chương trình tăng mức tuân thủ hoặc giữ nguyên mức độ tuân thủ Mức 2, Mức 3. Sau 5 năm thực hiện Chương trình, thông qua các hoạt động hỗ trợ và việc tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan của doanh nghiệp, phấn đấu tăng tỷ lệ doanh nghiệp tuân thủ Mức 2, Mức 3 đạt trên 20% tổng số doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu.
Để thực hiện hiệu quả Chương trình chính thức, cơ quan hải quan triển khai các hoạt động như hướng dẫn, hỗ trợ trả lời vướng mắc, cung cấp thông tin, cảnh báo rủi ro cho doanh nghiệp trong quá trình hoạt động xuất nhập khẩu nhằm mục đích giúp doanh nghiệp chủ động phòng, tránh các vi phạm, tự nguyện nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật hải quan đối doanh nghiệp tham gia Chương trình.
Trong khuôn khổ Chương trình, cơ quan hải quan không thực hiện việc hỗ trợ, hướng dẫn, cung cấp thông tin đối với vụ việc đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thông báo đang điều tra, khởi tố, thanh tra theo quy định của pháp luật.
Cũng theo Tổng cục Hải quan, trong quá trình thực hiện Chương trình, các hoạt động của cơ quan hải quan và doanh nghiệp thành viên tham gia phải đảm bảo tuân thủ các quy trình, quy định của pháp luật. Các hoạt động trong khuôn khổ Chương trình không gây phát sinh thủ tục hành chính, không gây thiệt hại và phát sinh công việc không cần thiết cho doanh nghiệp.
Trong 24 giờ kể từ khi cơ quan hải quan tiếp nhận yêu cầu, đề nghị hỗ trợ của doanh nghiệp thành viên, thông tin sẽ được chuyển đến các đơn vị nghiệp vụ đề nghiên cứu xử lý và trả lời theo chức năng, nhiệm vụ.
| Tạo đà thiết lập nền tảng chung cho tất cả các doanh nghiệp Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, khi tham gia vào Chương trình tự nguyên tuân thủ pháp luật hải quan, doanh nghiệp chuyên nghiệp hơn, cùng sự chủ động, từ đó hình ảnh, vị thế của doanh nghiệp nâng cao, mở rộng đối tác, thị trường và hoạt động sản xuất kinh doanh thuận lợi hơn. Như vậy, Chương trình đóng góp trực tiếp vào việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh ở Việt Nam bởi khi năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tăng lên cũng kéo theo năng lực cạnh tranh của nền kinh tế cũng tăng lên. Bà Nguyễn Minh Thảo - Trưởng Ban Nghiên cứu môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) kỳ vọng, không chỉ những doanh nghiệp tham gia Chương trình này mới được cơ quan hải quan đưa ra cảnh báo, hỗ trợ mà đây là nền tảng để kết nối giữa cơ quan hải quan với doanh nghiệp, thúc đẩy mối quan hệ giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Chương trình này sẽ tạo đà, trở thành động lực để cơ quan hải quan thiết lập nền tảng chung để tất cả các doanh nghiệp có thể tham khảo, từ đó mở rộng, có sức lan tỏa tốt hơn. Bất kể doanh nghiệp từ nhỏ và vừa đến các doanh nghiệp lớn đều mong muốn tuân thủ tốt pháp luật. Để làm được điều này, theo bà Nguyễn Minh Thảo, muốn tuân thủ tốt pháp luật, doanh nghiệp phải chủ động. Không chỉ ban lãnh đạo doanh nghiệp mà chính những cán bộ phụ trách phải trăn trở, trách nhiệm hơn trong quá trình thực hiện. Tiếp đó, quy định của pháp luật phải minh bạch hơn, hiểu thống nhất hơn, từ đó doanh nghiệp mới tuân thủ thuận lợi hơn. Đây là yếu tố quan trọng với cả doanh nghiệp và cơ quan thực thi. Bên cạnh đó, công tác về truyền thông, hướng dẫn cũng cần được đẩy mạnh. Cũng theo một số chuyên gia, thông qua chương trình này, cơ quan hải quan cần truyền tải những thông điệp quan trọng về Chương trình để các doanh nghiệp có thông tin, lan tỏa đến hải quan các địa phương, để các doanh nghiệp vừa và nhỏ được tiếp cận. Tới đây, cơ quan hải quan triển khai chính thức Chương trình, kỳ vọng sẽ mở rộng thêm đối tượng, từ đó các doanh nghiệp vừa và nhỏ được tham gia và tính chuyên nghiệp, năng lực thực hiện chính sách của các doanh nghiệp hiệu quả hơn. |
