Nhiều chính sách mới hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 diễn ra ngày 12/11, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia cho biết, việc sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuyển thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được kỳ vọng tạo ra 3 thay đổi mang tính căn cơ.

Một trong những nội dung đáng chú ý là sử dụng phiếu hỗ trợ (voucher) để hỗ trợ đào tạo lãnh đạo doanh nghiệp, gắn với chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành (CEO). Theo TS. Cấn Văn Lực, hoạt động đào tạo cần có yêu cầu về chứng chỉ, kết quả cụ thể, qua đó nâng cao năng lực điều hành của đội ngũ lãnh đạo doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Cùng với đào tạo, các chính sách tài chính cũng được thúc đẩy nhằm cải thiện khả năng tiếp cận vốn. Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 đã đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 300.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa có dư nợ tại các tổ chức tín dụng. Bên cạnh đó, TS. Cấn Văn Lực đề cập những chương trình hỗ trợ chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, trong đó có hỗ trợ lãi suất khoảng 2% cho chuyển đổi xanh và hỗ trợ một phần chi phí đầu tư công nghệ tại một số địa phương.

TS. Cấn Văn Lực chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027. Ảnh: VietnamBiz

Những định hướng mới này tập trung vào nâng cao năng lực quản trị, mở rộng tiếp cận vốn và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ. Theo Ngân hàng Nhà nước, chương trình cho vay ưu đãi hướng tới các động lực tăng trưởng và doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được triển khai. Cập nhật vào đầu tháng 10/2026, có 19 ngân hàng đăng ký tham gia với quy mô khoảng 409.000 tỷ đồng. Trong đó, 10 ngân hàng đã giải ngân cho khoảng 12.900 lượt khách hàng, với dư nợ đạt 18.600 tỷ đồng. Dù quy mô chương trình tương đối lớn, số dư tín dụng thực tế còn khá khiêm tốn so với hạn mức đăng ký, đặt ra yêu cầu cải thiện khả năng tiếp cận và hấp thụ vốn.

Cần nỗ lực từ cả hai phía

Theo TS. Cấn Văn Lực, việc tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ liên quan đến vốn, mà còn bao gồm đất đai, công nghệ, lao động và năng lực quản trị.

“Câu chuyện tiếp cận các nguồn lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa có rất nhiều vấn đề cần bàn đến, từ đất đai, vốn, tài nguyên, khoa học công nghệ đến lao động. Bên cạnh các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, bản thân doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần thay đổi cách thức hoạt động. Khi Đảng và Chính phủ đã tạo điều kiện, kiến tạo môi trường cho doanh nghiệp phát triển, doanh nghiệp cũng phải có trách nhiệm thượng tôn pháp luật, hoạt động công khai và minh bạch”, TS. Cấn Văn Lực cho hay.

Đáng chú ý, ông Lực nhấn mạnh, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần đa dạng hóa các nguồn tài chính, thay vì chỉ tập trung vào tín dụng ngân hàng truyền thống. Một kênh vốn còn ít được doanh nghiệp quan tâm là cho thuê tài chính. Đây là hình thức cấp tín dụng trung và dài hạn phù hợp với nhu cầu đầu tư máy móc, thiết bị mà không nhất thiết đòi hỏi tài sản thế chấp riêng. Cùng đó, doanh nghiệp cũng cần từng bước hoàn thiện hệ thống quản trị, đáp ứng các điều kiện để huy động vốn từ những kênh khác, kể cả thị trường chứng khoán.

Các diễn giả thảo luận tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027. Ảnh: VietnamBiz

Ở góc độ thị trường vốn, theo ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao Manulife Investments Việt Nam, có nhiều nguyên nhân khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa được cấp nhiều tín dụng hơn.

Đầu tiên, theo ông, với yêu cầu giảm lãi suất hiện tại, mức độ rủi ro và tính minh bạch của nhóm doanh nghiệp này so với các doanh nghiệp lớn, có lịch sử hoạt động lâu năm chính là yếu tố đang cản trở khả năng tiếp cận. Rủi ro cao khiến ngân hàng phải đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe hơn, dẫn đến việc triển khai trên thực tế cũng rất ngặt nghèo. Thứ hai, chi phí tín dụng cao đặt ra câu hỏi về mức lãi suất hiện tại với với những tổn thất có thể phát sinh.

Để giải quyết vấn đề này, ông Hải cho rằng, cần có cơ chế hỗ trợ, như bảo lãnh tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoặc cơ chế hạch toán kế toán phù hợp cho các ngân hàng đối với những khoản vay thuộc nhóm này.

Mục tiêu là bảo đảm các khoản vay có khả năng thu hồi. Dù không nhất thiết thu hồi được toàn bộ, nhưng phần lớn nguồn vốn có thể tiếp tục được quay vòng để cho các doanh nghiệp khác vay, từ đó tạo ra được dòng chảy tài chính bền vững./.