Thu ngân sách từ xuất nhập khẩu 11 tháng tăng trưởng khả quan. Ảnh tư liệu

Kinh tế phục hồi, tăng thu cho ngân sách

Theo thống kê mới nhất, hết 11 tháng năm 2024, thu ngân sách nhà nước ước đạt 1.808,5 nghìn tỷ đồng, bằng 106,3% dự toán, tăng 16,1% so cùng kỳ năm 2023. Trong đó, thu nội địa ước đạt 1.506,5 nghìn tỷ đồng, bằng 104,3% dự toán, tăng 16,8% so cùng kỳ năm 2023. Nếu không kể thu tiền sử dụng đất, thu xổ số kiến thiết, thu hồi vốn, thu cổ tức, lợi nhuận, lợi nhuận sau thuế và chênh lệch thu, chi của Ngân hàng Nhà nước, số thu thuế, phí nội địa ước đạt 105,9% dự toán, tăng 12,1% so cùng kỳ năm 2023.

Một điểm đáng mừng là các khoản thu trực tiếp từ 3 khu vực sản xuất - kinh doanh (chiếm 50,9% dự toán tổng số thu nội địa) cũng đã cán đích với số thu 11 tháng đã vượt 8% dự toán, tăng 9,4% so cùng kỳ. Phân tích từ Bộ Tài chính cho thấy, nhờ kinh tế hồi phục tích cực góp phần tăng thu ngân sách nhà nước, trong đó thuế thu nhập doanh nghiệp ước đạt 338,9 nghìn tỷ đồng, bằng 108,1% dự toán, tăng 12,7% so cùng kỳ; thuế giá trị gia tăng ước đạt 259,7 nghìn tỷ đồng, bằng 92% dự toán, tăng 7,3% so cùng kỳ; thuế tiêu thụ đặc biệt ước đạt 105,2 nghìn tỷ đồng, bằng 97,3% dự toán, tăng 0,6% so cùng kỳ.

Bên cạnh đó, thu thuế thu nhập cá nhân ước đạt 107,1% dự toán, tăng 17,2% so cùng kỳ, chủ yếu do tăng thu thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản, chứng khoán. Đồng thời, cơ quan Thuế đã quyết liệt quản lý thu thuế đối với các cá nhân có nhiều nguồn thu nhập, kinh doanh trên nền tảng số, thương mại điện tử, tiếp thị liên kết (affiliate marketing), cá nhân kinh doanh online, phát video trực tiếp (livestream) bán hàng....

Các khoản thu về nhà, đất ước đạt 92,6% dự toán, tăng 65% so cùng kỳ, trong đó một số địa phương đã tổ chức tốt công tác đấu giá đất, giao đất cho các dự án từ cuối năm 2023 và đã phát sinh số nộp ngay trong tháng đầu năm 2024. Các nhóm thu nội địa còn lại tiến độ đạt khá và tăng trưởng so cùng kỳ như: Thu thuế bảo vệ môi trường ước đạt 98,2% dự toán, tăng 8,1%; thu các loại phí, lệ phí ước đạt 107,8%, tăng 18,8%; thu từ hoạt động xổ số kiến thiết ước đạt 108,2%, tăng 10,6%; thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản ước đạt 272,4% dự toán, tăng 91,3%; thu hồi vốn, thu cổ tức, lợi nhuận, lợi nhuận sau thuế, chênh lệch thu chi của Ngân hàng Nhà nước ước đạt 137,4% dự toán, tăng 7,2%. Về số thu trên địa bàn, ước tính có 34 địa phương địa phương hoàn thành và vượt dự toán; 57 địa phương có tăng trưởng thu so cùng kỳ.

Bên cạnh thu nội địa, thu từ dầu thô ước đạt khoảng 52,7 nghìn tỷ đồng, bằng 114,5% dự toán, giảm 7,8% so cùng kỳ năm 2023. Thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu ước đạt 248,6 nghìn tỷ đồng, bằng 121,9% dự toán, tăng 18,6% so cùng kỳ năm 2023.

Thu ngân sách từ xuất nhập khẩu tăng trưởng khả quan nhờ hoạt động này 11 tháng tăng trưởng khá so cùng kỳ. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa tính đến ngày 15/11/2024 đạt 681,5 tỷ USD, tăng 15,7%; riêng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hoá có thuế tăng 15,9% so cùng kỳ. Một số mặt hàng nhập khẩu có thuế đóng góp số thu lớn cho ngân sách tăng mạnh, tác động làm tăng nguồn thu ngân sách nhà nước khoảng 39,5 nghìn tỷ đồng so cùng kỳ năm trước.

Theo Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ, công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại cũng đóng góp tích cực vào chống thất thu ngân sách. 11 tháng năm 2024, ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 16.390 vụ việc vi phạm pháp luật hải quan, trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 29.273 tỷ đồng. Cơ quan hải quan đã khởi tố 24 vụ án, chuyển cơ quan khác kiến nghị khởi tố 157 vụ. Số tiền thu nộp ngân sách qua công tác này là 901,58 tỷ đồng.

Nhiều động lực thúc đẩy tăng thu

Như vậy, đến thời điểm này, ngành Tài chính đã hoàn thành thắng lợi một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất là hoàn thành dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2024. Theo đánh giá của TS.Bùi Đặng Dũng - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội, trong bối cảnh kinh tế đất nước còn gặp rất nhiều khó khăn thì đây là một kết quả bất ngờ và rất ấn tượng.

Đó là kết quả của sự nỗ lực rất lớn từ phía các cơ quan thu thuế cũng như Chính phủ và các ngành chức năng trong việc thúc đẩy nền kinh tế phát triển và duy trì ổn định. Cùng với đó, việc ban hành, điều chỉnh các chính sách kịp thời của Chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thu ngân sách. Chính sách tiền tệ linh hoạt, đặc biệt là việc giảm lãi suất ngân hàng đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp vay vốn để tiếp tục sản xuất và kinh doanh. Thêm vào đó, việc giảm thuế giá trị gia tăng cũng là một biện pháp kích cầu tiêu dùng rất hiệu quả, từ đó tạo ra động lực cho các đơn vị sản xuất phát triển.

Đặc biệt, TS.Bùi Đặng Dũng cho rằng, việc giải ngân vốn đầu tư công cũng là một yếu tố quan trọng. Chính phủ đã thực hiện chỉ đạo quyết liệt trong việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công. Điều này không chỉ giúp kích thích tăng trưởng kinh tế mà còn thu hút thêm nguồn vốn từ khu vực tư nhân. Đây là một yếu tố góp phần đáng kể vào việc tăng thu ngân sách.

Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cũng đã đặt mục tiêu số thu ngân sách nhà nước khi kết thúc năm 2024 phấn đấu đạt mức tăng trưởng 15%. Mặc dù có nhiều điểm tích cực, song, đây vẫn là một mục tiêu cần sự nỗ lực tập trung rất lớn từ các cơ quan thu.