Bỏ quy định về xuất nhập khẩu tại chỗ có thể khiến số thu giảm khoảng 10.000 tỷ đồng/năm. Ảnh: Văn Tá

Tác động mạnh từ giảm thuế theo FTA

Phân tích về những thách thức đối với công tác thu ngân sách nhà nước năm 2025 từ hoạt động xuất nhập khẩu, bà Lê Như Quỳnh – Cục trưởng Cục Thuế xuất nhập khẩu (Tổng cục Hải quan) cho biết, ảnh hưởng lớn nhất đến từ việc giảm thuế do thực hiện các Hiệp định thương mại tự do. Ngày 31/5/2023, Chính phủ ban hành Nghị định số 26/2023/NĐ-CP quy định Biểu thuế xuất khẩu ưu đãi, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt và 17 nghị định quy định Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt để thực hiện các Hiệp định Thương mại tự do (FTA) giai đoạn 2022 – 2027.

Theo đó, về mức thuế suất trung bình toàn biểu sẽ có xu hướng thấp dần. Nếu như năm 2022 là 14,8%; năm 2023 là 10,1%; năm 2024 là 9,6%, thì đến năm 2025 dự kiến là 8,4%; năm 2026 là 8% và năm 2027 chỉ ở mức 7,5%. Thực tế, thuế suất thuế nhập khẩu bình quân gia quyền năm 2023 đạt 2,12%, nhưng đến năm 2024 đã giảm xuống còn 1,61% do thực hiện các cam kết quốc tế về giảm thuế. Dự kiến giảm thu do thực hiện các FTA là khoảng 14.000 tỷ đồng.

Cùng với đó, việc sửa Nghị định 59/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 08/2015/NĐ-CP theo hướng bãi bỏ quy định về xuất nhập khẩu tại chỗ tại điểm c, khoản 1, Điều 35 Nghị định 08/2015/NĐ-CP thì số thu ngân sách nhà nước sẽ giảm khoảng 10.000 tỷ đồng/năm. Riêng năm 2025 còn phải hoàn thuế nhập khẩu cho loại hình này ước khoảng 3.500 tỷ đồng cho những tờ khai đăng ký năm 2024.

Ngày 17/10/2024, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đăng thông báo khởi xướng rà soát hành chính lệnh áp thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm ống thép dẫn dầu (OCTG) từ Việt Nam; Tổng vụ Phòng vệ thương mại Ấn Độ (DGTR) đã khởi xướng vụ việc điều tra chống bán phá giá đối với thép cuộn cán nóng có xuất xứ hoặc xuất khẩu từ Việt Nam. Do đó, sẽ ảnh hưởng đến mặt hàng than, quặng nhập khẩu phục vụ sản xuất sắt thép. Dự kiến ngân sách nhà nước sẽ “mất” khoảng 12.500 tỷ đồng số thu từ các mặt hàng này.

Theo bà Quỳnh, như thường lệ vài năm trở lại đây, thuế suất thuế giá trị gia tăng một số dòng hàng được giảm từ 10% xuống 8% làm giảm thu 6 tháng đầu năm 2025 khoảng 9.000 tỷ đồng. Khoản này khi xây dựng dự toán thu năm 2025 không tính giảm trừ do Quốc hội chưa thông qua.

Tăng cường thanh tra, giám sát chống thất thu ngân sách

Đối với cơ quan hải quan, nhiều nhiệm vụ lớn được thực hiện đồng thời, tập trung ngay những tháng đầu năm 2025, đòi hỏi các đơn vị trong toàn ngành phải tập trung cao độ, quyết liệt, xác định các giải pháp phù hợp với đặc điểm từng đơn vị mới hoàn thành và hoàn thành tốt nhiệm vụ quản lý về hải quan nói chung, nhiệm vụ thu ngân sách nói riêng.

Đề cập một số giải pháp cụ thể, bà Lê Như Quỳnh nhấn mạnh việc tập trung nguồn lực cải cách thể chế pháp luật về hải quan theo hướng hiện đại, đồng bộ, thống nhất, minh bạch, phù hợp với các cam kết quốc tế và phù hợp với tổ chức bộ máy hải quan. Đồng thời, tăng cường chống thất thu qua công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện thủ tục hải quan, quản lý thuế, kiểm tra sau thông quan, thanh tra chuyên ngành, kiểm tra nội bộ, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại.

Cơ quan hải quan các cấp thực hiện đúng, đầy đủ trách nhiệm công vụ của đơn vị theo đúng chức năng, nhiệm vụ đã được phân công; không xử lý, tham mưu xử lý các vấn đề không thuộc thẩm quyền; không đùn đẩy trách nhiệm, không báo cáo lên cấp trên các vấn đề thuộc phạm vi quyền hạn của mình. Trường hợp phát sinh vướng mắc thực tế vượt thẩm quyền thì mới báo cáo cấp trên, sau khi có ý kiến chỉ đạo, hướng dẫn cần nghiêm túc, khẩn trương triển khai thực hiện.

Để đảm bảo thu ngân sách nhà nước, cơ quan hải quan phải chú trọng trong xây dựng pháp luật về chính sách thuế và pháp luật về quản lý thuế. Năm 2025 tập trung tổng kết đánh giá đề xuất sửa đổi Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; Luật Quản lý thuế. Cơ quan hải quan tuy không giữ vai trò chủ trì các luật này nhưng thực tiễn triển khai của cơ quan hải quan là cơ sở quan trọng để đề xuất hoàn thiện Luật.

Cũng theo bà Lê Như Quỳnh, cơ quan hải quan có nhiệm vụ tổ chức thực hiện một khối lượng đồ sộ các văn bản pháp luật điều chỉnh liên quan đến hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh. Thủ tục hải quan được thực hiện bằng phương thức điện tử trên toàn quốc. Do đó, chỉ một sửa đổi trong hệ thống pháp luật, một sự thay đổi về đơn vị hải quan làm thủ tục, một sự điều chỉnh tính năng trên hệ thống cũng sẽ tác động không nhỏ đến chi phí về thời gian và tài chính của doanh nghiệp và người dân.

Trong 2025, nhất là 6 tháng đầu năm, bên cạnh việc hoàn tất xây dựng, triển khai đề án tinh giản bộ máy tổ chức, các đơn vị trong ngành Hải quan vẫn phải tập trung cho việc tác nghiệp theo phương thức thông quan tập trung trong mô hình tổ chức mới.