35 năm hợp tác ASEAN - Nga và những kỳ vọng mới

Quan hệ ASEAN - Nga khởi đầu từ tháng 7/1991, khi Phó Thủ tướng Liên bang Nga tham dự Phiên khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 24 tại Kuala Lumpur với tư cách khách mời của Chính phủ Malaysia. Trên cơ sở các tiếp xúc ban đầu, Nga chính thức trở thành Đối tác Đối thoại đầy đủ của ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 29 tại Jakarta vào tháng 7/1996, mở ra khuôn khổ hợp tác chính thức giữa hai bên.

Bước ngoặt quan trọng của quan hệ ASEAN - Nga là Hội nghị Cấp cao lần thứ ba tại Singapore vào tháng 11/2018, khi hai bên nhất trí nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược. Hiện nay, hợp tác ASEAN - Nga được triển khai trong khuôn khổ Kế hoạch Hành động Toàn diện giai đoạn 2021-2025 nhằm thực hiện Quan hệ Đối tác Chiến lược, kế thừa Kế hoạch Hành động giai đoạn 2016-2020 và nền tảng quan hệ được xây dựng từ năm 1991.

Quan hệ hợp tác Nga - ASEAN phát triển rất tích cực trong những năm gần đây. Ảnh minh họa: RussiaSpivottoAsia

Các hoạt động hợp tác cũng được hỗ trợ thông qua Quỹ Tài chính đối tác đối thoại ASEAN - Nga, thành lập năm 2007. Nga cử Đại sứ đầu tiên tại ASEAN vào năm 2009 sau khi Hiến chương ASEAN có hiệu lực. Năm 2017 chính thức lập Phái đoàn Nga tại ASEAN qua đó tăng cường hơn nữa cơ chế phối hợp và đối thoại chính sách với ASEAN.

Tại Hội nghị Quan chức cao cấp (SOM) ASEAN - Nga lần thứ 22 diễn ra vào trung tuần tháng 4/2026, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Andrey Rudenko, Trưởng SOM ASEAN - Nga khẳng định, Nga luôn coi trọng ASEAN và quan hệ Đối tác chiến lược với ASEAN, ủng hộ cấu trúc khu vực với ASEAN đóng vai trò trung tâm.

Được tổ chức sau gần 5 năm kể từ Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nga trực tuyến tháng 10/2021, Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga sẽ diễn ra từ ngày 17-18/6 tại thành phố Kazan, Liên bang Nga.

Theo đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam, hội nghị lần này có ý nghĩa đặc biệt, vượt ra khỏi phạm vi một sự kiện kỷ niệm thông thường và mang tầm vóc lịch sử.

Hội nghị thể hiện cam kết chính trị ở cấp cao nhất của hai bên đối với mối quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN - Nga, cho thấy sự coi trọng của Nga đối với vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc hợp tác ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cũng như sự coi trọng của ASEAN đối với vai trò và vị thế Nga ở khu vực và trên thế giới.

Đồng thời, Hội nghị là biểu tượng minh chứng cho việc đối thoại và hợp tác luôn là phương thức hữu hiệu nhất đóng góp vào kiến tạo môi trường hòa bình, an ninh và ổn định phục vụ cho phát triển.

Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò kết nối và dẫn dắt

Nhận lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan, Liên bang Nga.

Chia sẻ với báo chí trước thềm chuyến công tác của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho biết, đây là chuyến công tác có ý nghĩa rất đặc biệt, là chuyến công tác đầu tiên của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trên cương vị mới tới Liên bang Nga - một đối tác có quan hệ hữu nghị truyền thống, gắn bó và là Đối tác Chiến lược toàn diện của Việt Nam.

Tiếp nối những đóng góp chủ động, trách nhiệm của Việt Nam tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 và việc đăng cai thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 (AFF 2026) vừa qua, sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga lần này tiếp tục thể hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại theo tinh thần Đại hội Đảng lần thứ XIV.

Đây cũng là thông điệp rõ ràng về sự coi trọng của Việt Nam đối với quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN - Nga, cũng như đối với quan hệ hữu nghị truyền thống, lòng tin chiến lược và sự hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong suốt nhiều thập kỷ qua.

Đại diện Bộ Ngoại giao thông tin, mục tiêu xuyên suốt của chuyến công tác là phát huy vai trò “cầu nối” của Việt Nam, thúc đẩy đồng thuận và đóng góp những định hướng thiết thực, tạo thêm động lực mới cho quan hệ ASEAN - Nga.

Điều này càng có ý nghĩa khi Việt Nam thời gian qua đã đóng vai trò then chốt tạo dựng đồng thuận trong ASEAN về việc tổ chức Hội nghị cấp cao lần này, đồng thời sẽ đảm nhiệm vai trò nước điều phối quan hệ ASEAN - Nga giai đoạn 2027 - 2030.

“Nói cách khác, đây không chỉ là việc tham dự một Hội nghị cấp cao, mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để Việt Nam đóng góp sâu hơn vào định hình hợp tác ASEAN - Nga trong những năm tới” - Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh.

Tại hội nghị lần này, Việt Nam sẽ cùng các nước thúc đẩy cách tiếp cận thực chất, cân bằng và hướng tới kết quả cụ thể trong hợp tác ASEAN - Nga. Trọng tâm là khơi thông các lĩnh vực có nhiều tiềm năng nhưng chưa được khai thác đầy đủ như thương mại, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, an ninh phi truyền thống, giáo dục, đào tạo, du lịch, giao lưu nhân dân và đặc biệt là năng lượng.

Việt Nam cũng sẽ thúc đẩy những sáng kiến có tính khả thi cao, phù hợp với nhu cầu của ASEAN, thế mạnh của Nga và đáp ứng yêu cầu của tình hình hiện nay.

Một trọng tâm nữa tại hội nghị lần này là Việt Nam mong muốn góp phần mở rộng không gian hợp tác giữa ASEAN với khu vực Á - Âu. Là nước ASEAN đi đầu trong hợp tác với Liên minh kinh tế Á - Âu (EAEU) với việc ký kết FTA Việt Nam - EAEU năm 2015, Việt Nam có kinh nghiệm thực tiễn để chia sẻ trong thúc đẩy thương mại, đầu tư, logistics, chuỗi cung ứng và kết nối doanh nghiệp.

Đây là hướng hợp tác có ý nghĩa thiết thực, giúp quan hệ ASEAN - Nga không chỉ dừng ở trao đổi chính trị, mà còn tạo thêm lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp, địa phương và người dân hai bên.

Bên cạnh đó, Việt Nam sẽ cùng các nước trao đổi về tình hình khu vực và quốc tế, nhất là những vấn đề đang tác động trực tiếp tới hòa bình, ổn định, an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng và phát triển. Với tinh thần đối thoại, xây dựng và tôn trọng luật pháp quốc tế, Việt Nam mong muốn góp phần tăng cường hiểu biết, thu hẹp khác biệt và củng cố lòng tin giữa ASEAN với Nga cũng như giữa các đối tác trong khu vực.

Chia sẻ với báo chí về vai trò của Việt Nam trong việc thúc đẩy hợp tác giữa Nga và ASEAN, Đại sứ Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko khẳng định, Nga đánh giá rất cao vai trò của Việt Nam trong ASEAN, trân trọng sự ủng hộ cũng như những đóng góp quan trọng của Việt Nam trong việc thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược giữa Nga và ASEAN. Việt Nam không chỉ ủng hộ các sáng kiến của Nga trong khuôn khổ ASEAN mà còn tích cực góp phần hiện thực hóa các sáng kiến đó.