Sáng 29/7, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã quán triệt nội dung hai chuyên đề: Nghị quyết số 21 ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan; và Kết luận số 75 ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới.
 |
| Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc trình bày tại Hội nghị. Ảnh: Đức Thanh |
Về Nghị quyết số 21, Phó Thủ tướng cho biết, Ban Chấp hành Trung ương đã phân tích kỹ lưỡng, thảo luận thẳng thắn, dân chủ, thống nhất ban hành Nghị quyết mới (thay thế Nghị quyết 18) theo tinh thần tiếp tục kế thừa, khẳng định những quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp còn nguyên giá trị. Đồng thời điều chỉnh, bổ sung mới một số quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp để đổi mới pháp luật đồng bộ, minh bạch, khả thi, vừa khơi thông nguồn lực đóng góp vào tăng trưởng hai chữ số và phát triển nhanh, bền vững đất nước, vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ, công bằng xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường.
Trong đó, về quan điểm, Nghị quyết khẳng định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Tuyệt đối không tư nhân hóa về đất đai và không cho phép người nước ngoài nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất dưới mọi hình thức, trừ trường hợp là người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài.
Nhà nước thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu thông qua việc quyết định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất và quy định thời hạn sử dụng đất; quyết định giá đất, quyết định chính sách và thực hiện điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất không phải do người sử dụng đất tạo ra. Việc phân bổ, quản lý, sử dụng đất phải bảo đảm công bằng, hiệu quả, tránh lãng phí.
Quyền sử dụng đất là một loại tài sản và hàng hóa đặc biệt nhưng không phải là quyền sở hữu; là yếu tố đầu vào quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội.
Quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất được pháp luật bảo hộ. Nhà nước không xem xét lại quyền sử dụng đất hợp pháp theo chính sách, pháp luật đất đai qua các thời kỳ; không thừa nhận việc đòi lại đất đã được Nhà nước giao cho người khác sử dụng trong quá trình thực hiện chính sách, pháp luật về đất đai; không điều chỉnh lại đất nông nghiệp đã giao cho hộ gia đình và cá nhân.
Nghị quyết lần này khẳng định rõ Nhà nước điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất; chuyển mạnh từ tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”, bảo đảm cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất ở bị thu hồi. Nhà nước tạo điều kiện để công dân thực hiện quyền có nơi ở, bố trí quỹ đất, có các cơ chế ưu đãi, khuyến khích phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp, đáp ứng nhu cầu nơi ở của nhân dân.
 |
| Toàn cảnh Hội nghị sáng 29/7. Ảnh: Đức Thanh |
Về mục tiêu, Nghị quyết đặt mục tiêu tổng quát là quản lý đất đai chặt chẽ, minh bạch, công bằng, bền vững, đưa đất đai thực sự trở thành nguồn lực chiến lược, lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Mục tiêu cụ thể là xây dựng hệ thống thông tin quốc gia về đất đai theo yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”, thống nhất, dùng chung với các mốc thời gian hoàn thành cụ thể. Theo đó, đến hết năm 2026, hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu số đối với toàn bộ các thửa đất đã được thu thập thông tin dữ liệu.
Đến hết năm 2027, cơ bản hoàn thành công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đối với các diện tích chưa có trong cơ sở dữ liệu.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, Nghị quyết đã xác định 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp. Trong đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh vào một số nhóm nhiệm vụ, giải pháp được điều chỉnh, bổ sung mới.
Ở nhóm giải pháp về thể chế, đối với lĩnh vực quy hoạch, Nghị quyết yêu cầu đổi mới tư duy quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng thống nhất, đồng bộ với quy hoạch tổng thể quốc gia, vùng, tỉnh, đô thị và nông thôn….
Về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thực hiện việc giao đất, cho thuê đất chủ yếu thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất đối với quỹ đất do Nhà nước quản lý. Bình đẳng trong tiếp cận đất đai giữa khu vực công và khu vực tư.
Người sử dụng đất được lựa chọn hình thức thuê đất trả tiền hàng năm hoặc thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê căn cứ vào mục đích, phạm vi, thời hạn sử dụng cụ thể. Nghiên cứu kỹ cơ chế giao đất, cho thuê đất có thời hạn đối với một số loại hình sử dụng đất với lộ trình, bước đi phù hợp, thận trọng, bảo đảm đánh giá đầy đủ các tác động đến phát triển kinh tế - xã hội, thị trường bất động sản, hệ thống tín dụng, quyền tài sản của người dân.
 |
| Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Đức Thanh |
Giao đất có thời hạn lâu dài đối với đất xây dựng nhà ở thương mại để bán, ưu tiên chủ yếu là nhà chung cư. Trong đó, đối với chung cư xây dựng mới, quy định thời hạn sử dụng căn hộ chung cư theo niên hạn xây dựng công trình gắn với bảo đảm quyền tài sản; chủ sở hữu căn hộ chung cư được quyền thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới chung cư theo quy định khi hết thời hạn. Hạn chế tối đa việc phân lô bán nền tại khu vực đô thị, đặc biệt là các đô thị lớn.
Thời hạn sử dụng đất đối với nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách, nhà ở công vụ thuộc sở hữu nhà nước là lâu dài. Có chính sách ưu đãi trong giao đất, cho thuê đất để khuyến khích, thu hút khu vực tư nhân tham gia phát triển thị trường nhà ở cho thuê với giá phù hợp.
Về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất, Nghị quyết quy định rõ hơn tiêu chí dự án, phạm vi thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, bảo đảm chặt chẽ, tránh lạm dụng, đồng thời không tạo khó khăn cho việc triển khai các dự án.
Nhà nước thu hồi đối với phần diện tích còn lại của dự án khi nhà đầu tư đã thỏa thuận được phần lớn diện tích và nhận được sự đồng thuận của đại đa số người sử dụng đất trong phạm vi thực hiện dự án. Thực hiện chủ trương tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập để thực hiện trước. Các dự án tái định cư phải bảo đảm hạ tầng, dịch vụ thiết yếu, quan tâm đến sinh kế của người dân.
Về giá đất, tài chính đất đai, điều tiết địa tô chênh lệch, theo Phó Thủ tướng, đây là nội dung khó, các địa phương hết sức quan tâm. Nghị quyết khẳng định giá đất do Nhà nước quyết định căn cứ vào mục tiêu phát triển của từng thời kỳ, bảo đảm chi phí đầu vào hợp lý cho hoạt động sản xuất kinh doanh, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Nhà nước ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường phù hợp với tình hình thực tế theo từng loại đất, bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
Việc xác định, thẩm định, quyết định giá theo nguyên tắc: Trung ương xây dựng tiêu chí khung, nguyên tắc, phương pháp và cơ chế kiểm tra, giám sát; địa phương quyết định giá đất, cơ quan tài chính quản lý giá đất, xây dựng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất.
Nghị quyết cũng yêu cầu có cơ chế điều tiết hợp lý, hiệu quả nguồn thu từ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất giữa Trung ương và địa phương; có chính sách điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất do quy hoạch được thực hiện, đầu tư hạ tầng, chuyển mục đích sử dụng đất, mở rộng không gian đô thị để phòng, chống lợi ích nhóm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tạo nguồn lực hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, chỉnh trang đô thị, an sinh xã hội.
Liên quan đến công cụ tài chính và chính sách thuế, Trung ương yêu cầu nghiên cứu xây dựng chính sách tài chính, thuế với lộ trình phù hợp để sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả; thiết kế chính sách sao cho việc găm giữ đất mà không sử dụng trở nên tốn kém hơn lợi ích thu được từ đầu cơ.
 |
| Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc trình bày tại Hội nghị. Ảnh: Đức Thanh |
Trong đó, nghiên cứu áp dụng chính sách địa tô chênh lệch đối với thặng dư trong kinh doanh bất động sản và chính sách thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, hạn chế đầu cơ, phát huy hiệu quả đất đai, chống lãng phí, lành mạnh hóa thị trường bất động sản.
Đồng thời, có chính sách hợp lý về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với đất sản xuất kinh doanh, đất phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp. Thực hiện cơ chế điều tiết, phân bổ nguồn ngân sách bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các địa phương có diện tích đất trồng lúa lớn, đất rừng lớn với các địa phương khác.
Để lành mạnh hóa thị trường quyền sử dụng đất và thị trường bất động sản, Nghị quyết yêu cầu công khai thông tin quy hoạch, pháp lý dự án, giá đất, giao dịch, nghĩa vụ tài chính, tình trạng thế chấp, tranh chấp, tình trạng sử dụng đất; đẩy mạnh thương mại hóa quyền sử dụng đất.
Từng bước bắt buộc đăng ký giao dịch quyền sử dụng đất; kết nối dữ liệu đất đai với quy hoạch, công chứng, thuế, ngân hàng, đăng ký bảo đảm và kinh doanh bất động sản.
Phát triển thị trường cho thuê đất nông nghiệp, thúc đẩy tích tụ, tập trung đất đai cho sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, công nghệ cao trên cơ sở tự nguyện, minh bạch, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nông dân.
Cùng với đó, Nghị quyết cũng đưa ra các nhóm giải pháp về đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản lý nhà nước về đất đai; Đổi mới, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; Giải quyết cơ bản những hạn chế, khuyết điểm, vướng mắc kéo dài liên quan đến quản lý và sử dụng đất.
Trong đó, sẽ xem xét công nhận, cấp giấy chứng nhận đối với các trường hợp do vi phạm về thủ tục trước đây mà đủ điều kiện; không hồi tố đối với các trường hợp đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâu dài.
Ngoài ra, thí điểm thực hiện cơ chế Nhà nước mua lại dự án nhà ở thương mại của chủ đầu tư không còn khả năng thực hiện hoặc không thể chuyển nhượng để tạo quỹ nhà ở thuộc sở hữu nhà nước, đáp ứng nhu cầu nhà ở của nhân dân.
Về tổ chức thực hiện, Nghị quyết đã giao nhiệm vụ cụ thể theo tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm” cho các cơ quan Trung ương, bộ, ngành, địa phương trong việc thể chế hóa và tổ chức thực hiện.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, trên tinh thần Nghị quyết và Kế hoạch của Ban Chấp hành Trung ương thực hiện Nghị quyết, theo chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Bộ Chính trị, Chính phủ đang rất khẩn trương xây dựng Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết mà trọng tâm là sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan, bảo đảm đồng bộ, thống nhất, kịp thời trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất (tháng 5/2026) và thông qua tại kỳ họp thứ hai (tháng 10/2026)
