Bắt tay ngay vào việc

Nếu như trước đây, cải cách thủ tục hành chính thường được nhìn nhận dưới góc độ giảm chi phí, giảm phiền hà cho người dân và doanh nghiệp, thì lúc này câu chuyện đã được đặt trong một tầm nhìn rộng hơn. Đó là cải cách thể chế để tạo ra dư địa tăng trưởng mới, giải phóng nguồn lực, giảm chi phí tuân thủ, mở không gian để mọi hoạt động kinh tế tăng tốc.

Tại cuộc họp của Thường trực Chính phủ ngày 13/4 về cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện và phân cấp giải quyết thủ tục hành chính, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu “bắt tay ngay vào việc”, nhất là với các nhiệm vụ theo Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương. Theo Thủ tướng, Kết luận 18-KL/TW đã xác định rất rõ các nhóm nhiệm vụ góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, trong đó có nhiều việc thuộc thẩm quyền của Chính phủ và các bộ, ngành, “có thể làm ngay”.

Nguồn: Chính phủ. Đồ họa: Phương Anh

Trong nhiều năm qua, một trong những hạn chế lớn nhất của cải cách hành chính là việc nhiều chủ trương đúng nhưng triển khai chậm, thiếu quyết liệt, chưa rõ trách nhiệm và thường bị kéo dài qua nhiều cấp, nhiều khâu. Lần này, Thủ tướng yêu cầu không chờ hết quý II mà ngay đến ngày 20/4, các bộ phải trình phương án cắt giảm, cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và ngành nghề kinh doanh có điều kiện; Văn phòng Chính phủ và Bộ Tư pháp phải tổng hợp, rà soát để trình Chính phủ thông qua ngay trong tháng 4.

Những con số được báo cáo tại cuộc họp cho thấy rõ dư địa cải cách còn rất lớn. Theo báo cáo, hiện cả nước vẫn còn 198 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và 4.603 điều kiện kinh doanh. Kết luận số 18-KL/TW yêu cầu phải cắt giảm tiếp 30% số ngành nghề kinh doanh có điều kiện, tương ứng khoảng 60 ngành nghề, đồng thời cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết. Cùng với đó là mục tiêu giảm 50% thời gian thực hiện và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý.

Đây là những mục tiêu rất cụ thể, có thể đo đếm được và cũng là những con số cho thấy mức độ “dày đặc” của các điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính trong nhiều lĩnh vực hiện nay. Trong thực tế, điều khiến doanh nghiệp lo ngại không chỉ là số lượng thủ tục, mà còn là sự chồng chéo, thiếu minh bạch, thay đổi thường xuyên và tình trạng cùng một nội dung nhưng phải đi qua nhiều cơ quan khác nhau.

Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chỉ rõ yêu cầu không chỉ quan tâm đến số lượng điều kiện kinh doanh được cắt giảm mà phải quan tâm đến “bản chất, nội hàm bên trong” của các điều kiện đó.

"Những điều kiện kinh doanh không cần thiết thì đương nhiên phải cắt giảm, nhưng những điều kiện kinh doanh khác cũng phải rà soát. Mặt khác, số lượng là quan trọng, nhưng bản chất, nội hàm bên trong các điều kiện còn quan trọng hơn; phải thực sự cắt giảm được thời gian và chi phí tuân thủ. Có thể số lượng cắt giảm không nhiều nhưng lại mang lại hiệu quả lớn" - Thủ tướng lưu ý.

Theo Thủ tướng, có thể số lượng cắt giảm không nhiều nhưng nếu giảm được thời gian và chi phí tuân thủ thì hiệu quả mang lại sẽ rất lớn. Đây là một cách tiếp cận thực chất, tránh tình trạng cải cách theo kiểu “đếm đầu việc”, cắt giảm hình thức nhưng doanh nghiệp vẫn phải mất thời gian, chi phí và nguồn lực như cũ.

Tạo niềm tin để thu hút nguồn lực cho phát triển

Quan trọng hơn, việc cải cách này được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng “hai con số”. Trong các phát biểu trước Quốc hội, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh rằng mục tiêu tăng trưởng cao là rất thách thức, trong khi một số thủ tục hành chính vẫn còn rườm rà, năng lực cán bộ cơ sở còn hạn chế. Theo Thủ tướng, muốn duy trì tăng trưởng nhanh và bền vững thì phải xử lý dứt điểm các điểm nghẽn về thể chế, quy hoạch, đầu tư và thủ tục hành chính.

Quan điểm này cũng được Thủ tướng cụ thể hóa bằng một hình ảnh so sánh “thể chế như là một con đường để tạo hành lang thông thoáng cho cỗ xe kinh tế của Việt Nam phát triển”. Nếu “con đường” đó bị chật hẹp, nhiều rào cản, nhiều trạm dừng và nhiều thủ tục thì dòng chảy đầu tư, sản xuất kinh doanh sẽ bị chậm lại, chi phí tăng lên và cơ hội phát triển bị bỏ lỡ. Chính vì vậy, năm 2026 được xác định là năm đột phá về thể chế, xử lý dứt điểm các vướng mắc để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt, đồng thời tạo nền tảng cho môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh và thuận lợi hơn.

Cũng trong cuộc họp, Thủ tướng đã chỉ đạo tiếp tục rà soát, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong giải quyết thủ tục hành chính. Theo Kết luận số 18-KL/TW, cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý. Điều này đồng nghĩa với việc một khối lượng rất lớn thủ tục sẽ phải được chuyển giao cho địa phương và cấp cơ sở xử lý. Đây không chỉ là giải pháp giảm tải cho Trung ương mà còn giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công nhanh hơn, thuận tiện hơn và sát thực tế hơn.

Tuy vậy, phân cấp muốn hiệu quả thì phải đi kèm với nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở. Thủ tướng yêu cầu tiếp tục đào tạo, tập huấn cán bộ theo hướng thiết thực, giải quyết được các phát sinh từ thực tiễn; đồng thời điều động cán bộ từ sở, ngành xuống hỗ trợ cơ sở, thực hiện đúng tinh thần năm 2026 là “năm nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở” theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Cải cách thủ tục hành chính cũng không thể tách rời chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu. Thủ tướng yêu cầu các bộ quyết liệt hoàn thiện các cơ sở dữ liệu gắn với doanh nghiệp, người dân, nền kinh tế và hoạt động chỉ đạo điều hành; tái cấu trúc quy trình theo hướng tái sử dụng dữ liệu. Tinh thần được Thủ tướng nhấn mạnh rất rõ là người dân và doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần; những dữ liệu đã có thì tuyệt đối không yêu cầu cung cấp lại, cán bộ phải chủ động tra cứu trên hệ thống.

Đây là một yêu cầu rất quan trọng bởi trong thực tế, nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn phải nộp đi nộp lại cùng một loại giấy tờ cho nhiều cơ quan khác nhau, dù thông tin đó đã có sẵn trong hệ thống dữ liệu của Nhà nước. Sự thiếu kết nối dữ liệu giữa các cơ quan khiến doanh nghiệp tốn thêm thời gian, chi phí và phát sinh không ít rủi ro.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu huy động tới 38,5 triệu tỷ đồng cho giai đoạn 2026 - 2030, trong đó gần 80% là từ khu vực xã hội hóa, niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Niềm tin đó không thể chỉ được tạo ra bằng các khẩu hiệu hay cam kết chung chung, mà phải được xây dựng từ một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, thủ tục đơn giản, chi phí thấp và thời gian xử lý nhanh chóng.

Cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh vì thế không chỉ là một nhiệm vụ kỹ thuật, càng không phải một phong trào ngắn hạn. Đó là một trong những “đường băng” quan trọng nhất để nền kinh tế có thể cất cánh trong giai đoạn mới./.