Cục Thuế cho biết, thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngành Thuế đã rà soát, tham mưu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để chuyển từ phương pháp khoán sang phương pháp kê khai, bảo đảm phù hợp thực tiễn và tạo điều kiện cho hộ kinh doanh thích ứng. Theo đó, ngày 5/3/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 18/2026/TT-BTC quy định về hồ sơ thủ tục quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Để tổ chức thực hiện, từ cuối năm 2025, Cục Thuế đã chỉ đạo toàn ngành triển khai chương trình “Đồng hành cùng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong tuân thủ pháp luật thuế” nhằm đồng hành cùng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong thực hiện kê khai theo phương pháp mới kể từ ngày 1/1/2026, cũng như nâng cao mức độ tuân thủ tự nguyện và thúc đẩy chuyển đổi mô hình kinh doanh phù hợp. Bước sang năm 2026, ngành thuế tiếp tục triển khai “15 ngày cao điểm hỗ trợ chính sách thuế cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh”.
 |
| Nguồn: Cục Thuế. Đồ họa: Phương Anh |
Với phương châm vừa tăng cường quản lý, vừa đồng hành hỗ trợ hộ kinh doanh ngay từ giai đoạn đầu chuyển đổi, cơ quan thuế các cấp đã tập trung nguồn lực hỗ trợ trực tiếp hộ kinh doanh để đảm bảo hộ kinh doanh nắm bắt chính sách thuế mới, hướng dẫn sổ sách kế toán mới, phương pháp kê khai mới, ứng dụng công nghệ kê khai điện tử ngay từ ban đầu, tránh gặp phải sai sót ngay từ kỳ kê khai đầu tiên.
Song song đó, cơ quan thuế tăng cường phối hợp với các nhà cung cấp giải pháp, ngân hàng thương mại, các hội, hiệp hội nghề nghiệp nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh thực hiện tốt chính sách, pháp luật thuế.
| “Cầm tay chỉ việc” để hộ kinh doanh làm đúng, làm dễ “Ngành Thuế sẽ ban hành và chuẩn hóa đầy đủ căn cứ, hướng dẫn để hộ kinh doanh làm đúng, làm dễ. Cơ quan thuế cũng sẽ tăng cường kênh tiếp nhận vướng mắc trong quá trình kê khai, đồng thời cung cấp các tài liệu, tiếp tục “cầm tay chỉ việc” để hộ kinh doanh dễ tra cứu và đối chiếu trong thực hiện kê khai, nộp thuế”. Ông Mai Sơn - Phó cục trưởng Cục Thuế |
Đặc biệt, Cục Thuế đã xây dựng và ban hành “Sổ tay hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ thuế dành cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh” và công bố trên các phương tiện điện tử, trang thông tin điện tử cơ quan thuế các cấp và in, phát sổ tay cho các hộ kinh doanh không tiếp cận được phương tiện điện tử. Bên cạnh đó, các tài liệu truyền thông trực quan (infographic) được xây dựng theo từng nhóm doanh thu và lĩnh vực kinh doanh. Công tác hỗ trợ cũng được triển khai đa dạng qua các kênh trực tuyến như chương trình “Hướng dẫn chính sách và phương pháp kê khai thuế” trên Fanpage và Youtube của Cục Thuế…
Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên, trong năm 2026 (tính đến ngày 31/3/2026) có 87.291 hộ kinh doanh đăng ký chuyển đổi số và triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền; lũy kế từ khi triển khai đến ngày 31/3/2026, đạt 289.633 hộ kinh doanh, tăng 43% so với thời điểm ngày 31/12/2025. Tỷ lệ hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền trên tổng số hộ đã đăng ký đạt 85%. Đồng thời, số lượng hộ kinh doanh sử dụng ứng dụng eTax Mobile trên toàn quốc đạt tỷ lệ 70%.
Kết quả đạt được cho thấy, phần lớn hộ kinh doanh đã chấp hành chủ trương chuyển đổi sang phương pháp kê khai nộp thuế thay thế cho phương pháp thuế khoán được xóa bỏ từ 1/1/2026.
Tuy nhiên, góp ý về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030 tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI mới đây, đại biểu Nguyễn Văn Thân (Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh) - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đề xuất, vẫn giữ nguyên quy định doanh thu 500 triệu đồng/năm, hộ kinh doanh không phải nộp thuế hay kê khai và áp dụng nộp thuế môn bài (thuế ấn định) cho hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng đến 5 tỷ đồng/năm nhằm giải phóng nguồn lực cho cơ quan thuế và tạo thuận lợi cho người dân.
Nêu quan điểm về đề xuất này, ông Nguyễn Văn Được - Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín cho rằng, theo Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã đặt ra chủ trương xóa bỏ thuế khoán đối với hộ kinh doanh để chuyển sang phương pháp kê khai, nộp thuế. Theo đó, lệ phí môn bài - hay trước đây gọi là thuế môn bài đã được bãi bỏ hoàn toàn đối với tất cả các đối tượng kinh doanh, từ doanh nghiệp đến hộ kinh doanh.
Theo chuyên gia, dù đề xuất của đại biểu không đề cập tới việc quay lại thuế khoán, nhưng việc đưa ra một mức thuế ấn định về bản chất không khác gì thuế khoán. Trong khi đó, Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 198/2025/QH15 cũng đã chủ trương bãi bỏ thuế khoán nhằm tạo sự công bằng và minh bạch. Theo đó, kinh doanh nhiều thì đóng thuế nhiều, kinh doanh ít thì đóng thuế ít, khắc phục tình trạng lỗ vẫn phải đóng thuế hoặc lãi lớn nhưng đóng thuế ít, cũng như hạn chế các “vùng xám” trong quản lý thuế.
“Đề xuất này lại đi ngược chủ trương của Đảng và Nhà nước, không phù hợp với xu hướng chung của nền kinh tế hiện nay là minh bạch và công bằng. Ngoài ra, việc áp dụng mức thu cố định, ví dụ hộ kinh doanh nộp 12 triệu đồng/năm, cũng tạo ra sự không công bằng, bởi không phải hộ kinh doanh nào cũng giống nhau. Hộ kinh doanh có doanh thu 500 triệu đồng hay 1 tỷ đồng lại đóng thuế giống nhau, thậm chí chính những hộ kinh doanh có cùng quy mô nhưng khác lĩnh vực sẽ có nghĩa vụ thuế khác nhau nên thu thuế cố định theo quy mô rõ ràng là không hợp lý. Điều này dẫn đến tình trạng đối tượng cần hỗ trợ thì không được hỗ trợ, còn đối tượng không cần hỗ trợ lại được hưởng lợi” - vị chuyên gia phân tích.
Đồng tình với việc các cá nhân, hộ kinh doanh đang gặp nhiều khó khăn, vướng mắc trong vấn đề kê khai, nộp thuế, vị chuyên gia cho rằng, thay vì quay lại các chính sách cũ, cần đưa ra giải pháp phù hợp hơn. Chẳng hạn, có thể nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế từ trên 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng; đối với hộ kinh doanh này hiện không bắt buộc lập sổ kế toán, mà chỉ khuyến khích thực hiện. Tương tự, có thể nâng ngưỡng bắt buộc lập sổ kế toán và áp dụng phương pháp tính thuế theo doanh thu trừ chi phí với ngưỡng doanh thu tăng lên (trên 3 tỷ đồng hoặc trên 5 tỷ đồng, thậm chí trên 10 tỷ đồng). Trong khi đó, các hộ kinh doanh thuộc đối tượng này có thể lựa chọn phương pháp thuận tiện hơn, như tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc tự lựa chọn phương pháp doanh thu trừ chi phí phù hợp với đặc thù.
“Về hóa đơn, cũng có thể áp dụng linh hoạt, chẳng hạn quy định ngưỡng doanh thu tăng lên trên 1 tỷ đồng hoặc 2 tỷ đồng thậm chí 3 tỷ đồng mới bắt buộc xuất hóa đơn chi tiết; còn hộ kinh doanh nhỏ có thể được xuất hóa đơn gộp theo ngày hoặc theo kỳ và cần yêu cầu phải thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt hoặc thuộc trường hợp có cơ sở xác định doanh thu như bán hàng qua sàn thương mại điện tử đã được sàn khấu trừ thuế, nộp thay... Những giải pháp này sẽ tạo thuận lợi hơn cho người kinh doanh, thay vì quay lại một chính sách gần như cũ” - ông Được nhấn mạnh.
Tại rất nhiều diễn đàn, hội thảo hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi sang kê khai sau khi bỏ thuế khoán, Phó cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn đã nhiều lần khẳng định, trong giai đoạn đầu chuyển đổi, cơ quan thuế không đặt nặng việc kiểm tra, xử phạt mà tập trung hướng dẫn và nhắc để hộ kinh doanh điều chỉnh. Bởi sai sót của hộ kinh doanh chủ yếu do bỡ ngỡ, thao tác chưa quen và thiếu kinh nghiệm kê khai. Do đó, cán bộ thuế ưu tiên hỗ trợ để hộ kinh doanh làm đúng, hạn chế tối đa sai sót./.
