| Tiếp tục gia hạn thuế tiêu thụ đặc biệt, khuyến khích phát triển xe ô tô điện |
Bộ Tài chính đang tổ chức lấy ý kiến cho dự án Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin theo Nghị quyết số 93/NQ-CP của Chính phủ.
Theo đánh giá của Bộ Tài chính, việc tiếp tục duy trì mức thuế suất ưu đãi nêu trên đến hết năm 2030 sẽ duy trì chênh lệch đáng kể về chi phí đầu vào giữa xe điện chạy bằng pin và xe sử dụng xăng, dầu sau thời điểm 1/3/2027.
Bộ Tài chính cho biết, thực tiễn triển khai chính sách từ năm 2022 đến năm 2025 cho thấy, người tiêu dùng có phản ứng tích cực đối với các chính sách làm giảm chi phí sở hữu ban đầu, qua đó dẫn đến số lượng ô tô điện chạy bằng pin được tiêu dùng nội địa tăng đáng kể trong thời gian qua.
 |
| Ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt với xe điện giúp giảm chi phí bảo vệ môi trường. Ảnh minh họa TL |
Theo tính toán của Bộ Công thương, nếu tiếp tục gia hạn áp dụng mức thuế suất thuế TTĐB ưu đãi ở mức 1% - 2% - 3% đến hết năm 2030, số lượng xe điện chạy bằng pin sẽ tiếp tục tăng mạnh, đặc biệt ở phân khúc xe chở người từ 9 chỗ trở xuống. Đối với xe hybrid, xu hướng tăng trưởng dự kiến tiếp tục được duy trì do nhóm phương tiện này vẫn được hưởng mức ưu đãi thuế tương đối so với xe sử dụng xăng thuần túy.
Tuy nhiên, do mức ưu đãi thuế đối với xe điện chạy bằng pin cao hơn đáng kể, dự kiến tốc độ tăng của xe hybrid sẽ thấp hơn so với xe điện chạy bằng pin và có thể giảm tỷ trọng tương đối trong cơ cấu xe bán mới. Tương ứng, xe sử dụng xăng, dầu được dự báo giảm thị phần tương đối so với kịch bản không gia hạn chính sách.
Theo phân tích của Bộ Tài chính, việc tiếp tục duy trì mức thuế suất ưu đãi đối với ô tô điện chạy bằng pin sẽ tạo tác động tích cực đối với sự phát triển của thị trường xe điện, qua đó hỗ trợ các hoạt động sản xuất, lắp ráp, phân phối, dịch vụ bảo dưỡng, tài chính tiêu dùng và phát triển hạ tầng sạc.
Đồng thời, việc tiếp tục thực hiện chính sách gia hạn ưu đãi đối với xe điện chạy pin có thể góp phần phát triển thị trường, thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô điện và các ngành công nghiệp hỗ trợ, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Do đó, có thể nhận định phương án gia hạn mức thuế suất thuế TTĐB ưu đãi cũng sẽ tạo ra tác động tích cực, kịp thời đối với ngành xe điện và chuỗi cung ứng liên quan.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng thẳng thắn chỉ ra rằng, mức độ lan tỏa vào giá trị gia tăng trong nước hiện còn phụ thuộc lớn vào năng lực nội địa hóa. Bởi hiện nay, tỷ lệ nội địa hóa đối với xe cá nhân đến 9 chỗ ngồi mới đạt bình quân khoảng 7 - 10%; đồng thời, ngành công nghiệp ô tô vẫn đang phụ thuộc đáng kể vào nguồn linh kiện nhập khẩu, với khoảng 80% linh kiện phục vụ sản xuất phải nhập khẩu. Điều này cho thấy, tác động tích cực đối với tăng trưởng và việc làm là có, song để đạt hiệu quả cao hơn, cần đồng thời triển khai các chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và mở rộng mạng lưới doanh nghiệp cung ứng trong nước.
Về nhiên liệu, chính sách này sẽ góp phần thúc đẩy chuyển dịch nhu cầu từ xăng, dầu sang điện năng. Theo Bộ Công thương, trong trường hợp đến năm 2030 có khoảng 1 - 1,6 triệu ô tô điện tham gia giao thông, hệ thống điện quốc gia về cơ bản có khả năng đáp ứng và không phát sinh rủi ro lớn về cân đối điện năng. Tỷ trọng điện năng bổ sung ở mức khoảng 0,68 - 1,1% được đánh giá là nằm trong ngưỡng có thể kiểm soát trong trung hạn.
Tuy nhiên, thách thức chủ yếu không nằm ở tổng nhu cầu điện năng, mà ở sự phân bố phụ tải theo không gian và theo thời điểm. Xe điện và trạm sạc là các phụ tải kết nối trực tiếp với lưới điện trung áp và hạ áp. Do đó, tại các khu dân cư tập trung, chung cư cao tầng, khu đô thị mới và các điểm sạc công cộng có công suất lớn, nguy cơ quá tải cục bộ đối với máy biến áp phân phối, cáp hạ áp và đường dây trung áp có thể phát sinh nếu hoạt động sạc diễn ra đồng thời trong khung giờ cao điểm.
Do vậy, rủi ro chính trong giai đoạn đẩy mạnh điện hóa không phải là thiếu điện năng của toàn hệ thống, mà là sự gia tăng công suất cực đại và nguy cơ quá tải cục bộ đối với lưới điện phân phối.
Phân tích về yếu tố tác động đến thu ngân sách nhà nước (NSNN), Bộ Tài chính cho biết, văn kiện Đại hội Đảng khóa XIV đặt mục tiêu tỷ lệ huy động NSNN giai đoạn 2026 - 2030 đạt 18% GDP. Trên cơ sở đó, Kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm 2026 - 2030 đã dự kiến tốc độ tăng thu nội địa từ sản xuất, kinh doanh (trong đó có thuế TTĐB đối với xe có động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin nêu trên) ở mức rất cao.
Theo ước tính, số giảm thu NSNN trong trường hợp gia hạn thuế suất thuế TTĐB đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin đến hết năm 2030 là 10.000 tỷ đồng/năm, bao gồm giảm thu thuế TTĐB khâu nội địa khoảng 8.800 tỷ đồng/năm và khoảng 100 - 200 tỷ đồng/năm tại khâu nhập khẩu, giảm thu thuế giá trị gia tăng (GTGT) khoảng 900 - 1.000 tỷ đồng/năm. Số liệu đánh giá tác động này chưa tính đến tác động giảm thu thuế TTĐB, GTGT, lệ phí trước bạ đối với cả xe chạy bằng xăng khi số lượng người dùng xe điện, xe hybrid tăng lên và số lượng xe ô tô chạy bằng xăng giảm đi.
| Việc áp dụng chính sách tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất ô tô điện, phục vụ mục tiêu chuyển đổi xanh, tăng cường sử dụng các phương tiện thân thiện với môi trường, giúp các nhà sản xuất và nhập khẩu tối ưu hóa giá thành. Việc gia hạn lộ trình thuế suất thấp (như mức 1 - 3% hiện nay) giúp doanh nghiệp chủ động trong lập kế hoạch đầu tư dài hạn, mở rộng hạ tầng trạm sạc và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu sản xuất theo hướng bền vững, phù hợp với cam kết Net Zero của Chính phủ. |
Việc gia hạn thuế suất thuế TTĐB ưu đãi đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin có thể giúp giảm thiểu chi phí tuân thủ các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia, đặc biệt là các cam kết liên quan đến phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Trong trường hợp không tuân thủ, quốc gia sẽ phải đối mặt với các nghĩa vụ tài chính bổ sung, điển hình là việc mua tín chỉ các-bon khi tổng lượng phát thải vượt quá ngưỡng đã được xác định.
Việc gia hạn thuế suất thuế TTĐB đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin không chỉ góp phần cải thiện chất lượng môi trường, mà còn giúp giảm thiểu đáng kể chi phí cho công tác bảo vệ, khắc phục môi trường. Theo đó, về mặt tổng thể hiệu quả đối với nền kinh tế, chính sách này giúp giảm chi ngân sách trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, bù đắp phần giảm thu NSNN do giảm thu thuế TTĐB và có tác động tích cực về lâu dài với tổng thể nền kinh tế, xã hội nói chung.
Theo phân tích của Bộ Tài chính, đối với người dân, việc áp dụng chính sách gia hạn thuế suất thuế TTĐB đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin góp phần giảm thuế, hạ giá thành sản phẩm và giúp người dân chủ động có kế hoạch tiêu dùng, đặt mua xe điện…, góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh, cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ môi trường, qua đó, nâng cao sức khoẻ người dân, đời sống người dân nói chung./.
