Từ yêu cầu môi trường đến động lực tăng trưởng mới

Năm 2026 được xem là giai đoạn quan trọng trong lộ trình thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh và cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam. Đối với Đồng Tháp, một trong những trung tâm sản xuất nông nghiệp lớn của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, việc giảm phát thải không còn dừng ở yêu cầu bảo vệ môi trường, mà đang trở thành điều kiện để nâng cao giá trị nông sản và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Đồng Tháp triển khai các mô hình trồng lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Ảnh: TL

Trước những đòi hỏi ngày càng khắt khe từ các thị trường nhập khẩu đối với sản phẩm nông nghiệp xanh, có khả năng truy xuất nguồn gốc và minh bạch dữ liệu phát thải, tỉnh Đồng Tháp đang đẩy mạnh triển khai các giải pháp kiểm soát phát thải trong lĩnh vực trồng trọt, coi đây là một trong những trụ cột của chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững.

Theo ngành Nông nghiệp và Môi trường địa phương, lợi thế của Đồng Tháp là quy mô sản xuất lớn với khoảng 227.000 ha lúa và gần 135.000 ha cây ăn trái, cùng hệ thống hợp tác xã phát triển và nhiều mô hình sản xuất xanh đã được hình thành trong những năm gần đây.

Trên nền tảng đó, tỉnh đang triển khai Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050, với mục tiêu tạo bước chuyển mạnh từ sản xuất truyền thống sang sản xuất nông nghiệp carbon thấp.

Xây dựng vùng sản xuất phát thải thấp quy mô lớn

Điểm đáng chú ý trong kế hoạch của Đồng Tháp là mục tiêu đến năm 2035 có 100% diện tích lúa áp dụng quy trình canh tác phát thải thấp, giảm tối thiểu 20% lượng khí nhà kính so với phương thức sản xuất truyền thống.

Song song với đó, tối thiểu 60% diện tích cây ăn trái chủ lực sẽ được áp dụng các quy trình sản xuất tiết kiệm nước, giảm sử dụng vật tư đầu vào và hạn chế phát thải trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Để tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi, địa phương dự kiến xây dựng ít nhất 10 mô hình điểm về sản xuất trồng trọt phát thải thấp và 20 mô hình thí điểm có khả năng đo đếm, báo cáo và thẩm định lượng phát thải cắt giảm. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng để tiếp cận các cơ chế tín chỉ carbon khi thị trường carbon trong nước từng bước được vận hành theo lộ trình của Chính phủ.

Một trong những điểm mới của giai đoạn hiện nay là việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý phát thải. Đồng Tháp đặt mục tiêu phần lớn vùng sản xuất phát thải thấp sẽ được quản lý bằng nhật ký điện tử, hệ thống truy xuất nguồn gốc và các công cụ giám sát số về nước tưới, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cũng như dữ liệu phát thải.

Thực tế triển khai cho thấy, nhiều mô hình đã mang lại hiệu quả kép khi vừa giảm chi phí sản xuất, vừa nâng cao chất lượng nông sản. Trong sản xuất lúa, các giải pháp như giảm lượng giống gieo sạ, tưới ngập khô xen kẽ, tăng sử dụng phân hữu cơ và hạn chế đốt rơm rạ sau thu hoạch đang được mở rộng trên nhiều vùng nguyên liệu.

Đối với ngành hàng trái cây, địa phương tập trung thúc đẩy các mô hình canh tác xanh đối với xoài, sầu riêng, cam quýt và các sản phẩm chủ lực khác. Việc tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học, quản lý dinh dưỡng hợp lý và phát triển vùng trồng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu đang góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và giảm tác động đến môi trường.

Các chuyên gia đánh giá, trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng xanh và thương mại carbon ngày càng phát triển, những bước đi hiện nay không chỉ giúp Đồng Tháp thích ứng với biến đổi khí hậu mà còn mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng nông sản bền vững toàn cầu.